Chương 21 — Chiếc Mặt Nạ Không Có Thật

"Cô Uyển Nhi ơi, cái này có phải hàng thật không ạ?" Một giọng trẻ con vang lên trong trẻo giữa gian trưng bày đông đúc.

Cậu bé chừng mười tuổi giơ lên một chiếc mặt nạ đầu lân nhỏ, mắt sáng rực tò mò, đứng giữa đám đông khách tham quan đang lấp kín gian trưng bày của xưởng Vẽ Trăng vào một buổi sáng cuối tuần, đúng dịp rằm tháng Bảy âm lịch, còn hơn một tháng nữa mới đến Trung Thu chính thức nhưng không khí đã bắt đầu nhộn nhịp.

"Cháu thử tìm dấu xem." Uyển Nhi mỉm cười, cúi xuống ngang tầm cậu bé, chỉ vào khoang miệng chiếc mặt nạ. "Soi đèn pin nghiêng một góc vào đây, con sẽ thấy."

Cậu bé lấy chiếc đèn pin nhỏ được xưởng chuẩn bị sẵn cho khách tham quan trải nghiệm, chiếu nghiêng vào khoang miệng, reo lên thích thú khi nhìn thấy vệt khắc mờ hiện ra dưới ánh sáng chéo. "Có nè! Có nè! Là hàng thật đúng không cô?"

"Đúng rồi con." Uyển Nhi gật đầu, cảm thấy một niềm vui giản dị lan tỏa trong lòng mỗi khi chứng kiến khoảnh khắc khám phá nhỏ bé như thế này. Xưởng Vẽ Trăng, kể từ sau buổi triển lãm đầu tiên, đã trở thành một điểm đến quen thuộc không chỉ với khách du lịch, mà cả với các trường học trong vùng, thường xuyên tổ chức những chuyến tham quan trải nghiệm cho học sinh vào cuối tuần.

Công việc kinh doanh của xưởng, dù chưa thể gọi là dư dả, đã ổn định hơn nhiều so với hai năm trước khi cô một mình gồng gánh mọi thứ sau khi thầy mất. Đơn đặt hàng đến đều đặn hơn, không chỉ từ khách quen cũ, mà còn từ những khách hàng mới biết đến xưởng qua bài báo của Nhật Vũ, qua lời truyền miệng về câu chuyện đằng sau tấm biển "hồ sơ nguồn gốc minh bạch" treo trước cửa.

Tuyền giờ đã thuê được một căn nhà nhỏ gần làng Yên Liễu hơn, để tiện đi lại mỗi ngày, và con trai ông cũng đã chuyển trường, học gần nơi ở mới, sức khỏe cậu bé có phần cải thiện hơn nhờ được chăm sóc y tế đều đặn từ quỹ của Nhã Uyên. Thỉnh thoảng, vào những buổi chiều cậu không phải đi chạy thận, Tuyền lại đưa con đến xưởng, để cậu bé ngồi cạnh bàn làm việc, xem bố mình và Uyển Nhi cặm cụi với từng lớp giấy, từng nét cọ. Có những lúc cậu bé còn đòi thử tự tay quét một lớp bột điệp mỏng, ánh mắt tập trung đến mức quên cả những cơn mệt mỏi vẫn thường đeo bám cơ thể gầy gò của mình.

Bội Trân cũng đã tìm được một công việc mới, tại một trung tâm bảo tồn di sản phi lợi nhuận, nơi bà được giao phụ trách một dự án ghi chép lại kỹ thuật truyền thống của nhiều làng nghề trên khắp cả nước — công việc, theo lời bà nói, "đúng nghĩa dùng đôi tay này để gìn giữ sự thật, thay vì che giấu nó".

Buổi chiều hôm đó, sau khi đoàn khách cuối cùng rời đi, Uyển Nhi ngồi lại một mình trong xưởng, mở lại hộp các-tông cũ chứa sổ sách của thầy — thói quen cô vẫn giữ mỗi khi cần tìm lại cảm giác kết nối với ông, dù giờ đây không còn phải lục tìm manh mối gì nữa. Cô lần giở đến những trang cuối cùng, nơi cụ Tuyên ghi chép trong những năm tháng cuối đời, nét chữ đã run rẩy hơn nhiều so với những trang đầu.

Một trang giấy kẹp lỏng lẻo giữa sổ rơi ra, cô cúi xuống nhặt lên, nhận ra đó không phải trang trong sổ, mà là một tờ giấy rời, gấp làm tư, giấy đã ố vàng theo thời gian. Cô mở ra, và tim cô như hẫng một nhịp khi nhận ra nét chữ quen thuộc của thầy, viết dài hơn bình thường, như một bức thư chưa từng được gửi đi.

Cô nhớ lại, những tháng cuối đời, cụ Tuyên hay ngồi một mình rất lâu bên chiếc bàn này vào những đêm khuya, khi cô đã về phòng nghỉ, ánh đèn dầu nhỏ vẫn le lói sáng đến tận khuya. Lúc đó cô chỉ nghĩ đơn giản rằng ông đang miệt mài với một mẻ hàng gấp, không hề biết rằng có lẽ, trong những đêm đó, ông đang vật lộn với chính lương tâm mình, cố gắng tìm đủ can đảm để viết ra những điều đã chôn giấu suốt bao năm.

"Nếu có ngày Uyển Nhi tìm thấy tờ giấy này, có lẽ ta đã không còn đủ can đảm để nói ra khi còn sống. Ta xin lỗi Tuyền. Ta đã tin vào sự vội vàng của chính mình hơn là tin vào đứa học trò đã theo ta sáu năm trời. Ta đổi dấu ấn không chỉ để tránh bị làm giả, mà còn như một cách tự trừng phạt mình, để mỗi lần khắc dấu mới, ta lại nhớ đến sai lầm cũ. Nếu có ngày con gặp lại Tuyền, xin hãy nói với nó thay ta, rằng ta biết ơn tay nghề của nó, và ân hận vì đã không đủ dũng khí tìm lại nó khi còn kịp."

Uyển Nhi ngồi lặng, nước mắt rơi xuống không kìm được, đọc đi đọc lại từng dòng chữ run rẩy của thầy. Cô không biết ông viết tờ giấy này khi nào, chỉ biết rằng nó đã nằm im lìm trong cuốn sổ suốt hai năm qua, chờ đợi đúng thời điểm này để được tìm thấy — sau khi mọi chuyện đã được giải quyết, sau khi Tuyền đã tìm lại được vị trí của mình trong chính căn xưởng này.

Cô gấp tờ giấy lại cẩn thận, đứng dậy, bước ra phía sau xưởng, nơi Tuyền vẫn đang cặm cụi hoàn thiện một lô hàng mới dưới ánh đèn buổi chiều muộn.

"Chú Tuyền." Cô gọi, giọng vẫn còn nghẹn ngào. "Cháu tìm thấy cái này."

Tuyền đặt cọ xuống, cầm lấy tờ giấy từ tay cô, đôi mắt ông dò theo từng dòng chữ, và Uyển Nhi chứng kiến gương mặt ông dần biến đổi — từ ngạc nhiên, đến bàng hoàng, rồi cuối cùng vỡ òa thành những giọt nước mắt lặng lẽ lăn dài không ngừng.

"Ông ấy..." Tuyền nói, giọng đứt quãng, tay run run giữ chặt lấy tờ giấy như sợ nó sẽ biến mất, mắt đọc đi đọc lại từng dòng thêm lần nữa như để chắc chắn mình không đang mơ. "Ông ấy thực sự đã viết những điều này."

"Cháu nghĩ thầy cháu luôn muốn nói với chú điều đó, chỉ là ông không bao giờ tìm được đủ can đảm khi còn sống." Uyển Nhi đặt tay lên vai ông, giọng nhẹ nhàng. "Cháu nghĩ giờ chú đã nghe được rồi."

Tuyền ngồi xuống chiếc ghế đẩu, hai tay ôm lấy tờ giấy, khóc như một đứa trẻ, những giọt nước mắt của hơn hai mươi năm oan ức, tổn thương, và cả những gánh nặng tội lỗi ông tự mang vào mình, giờ đây cuối cùng cũng được giải tỏa trọn vẹn.

Uyển Nhi ngồi cạnh ông, không nói thêm gì, chỉ lặng lẽ ở bên, để ông có không gian và thời gian cần thiết cho khoảnh khắc này. Ngoài cửa xưởng, ánh hoàng hôn nhuộm vàng khoảng sân gạch, những chồng khuôn gỗ vẫn xếp ngay ngắn trên giá, im lặng chứng kiến một sự hòa giải muộn màng nhưng trọn vẹn giữa một người thầy đã khuất và người học trò từng bị hiểu lầm.

Một con chim sẻ đậu trên mái tôn phía sau xưởng cất tiếng hót lảnh lót, phá vỡ sự tĩnh lặng trong chốc lát, rồi lại vụt bay đi. Uyển Nhi ngước nhìn theo, chợt nghĩ đến việc thầy mình, nếu còn sống, chắc hẳn sẽ mỉm cười nhẹ nhõm khi biết bức thư cuối cùng của ông đã đến đúng người, đúng lúc, dù đã trễ hơn nhiều năm so với những gì lẽ ra nên xảy ra.

"Cảm ơn cô." Tuyền nói khi đã bình tĩnh lại, giọng vẫn còn khàn đặc vì xúc động. "Không chỉ vì đã tìm ra tờ giấy này, mà vì tất cả những gì cô đã làm để tôi có thể đứng ở đây, đủ vững vàng để đón nhận nó."

"Cháu chỉ làm những gì cháu tin là đúng." Uyển Nhi đáp, mỉm cười qua làn nước mắt còn vương trên mi. "Và cháu nghĩ, đây chính là điều đúng đắn nhất trong suốt cả hành trình này." Cô nhìn tờ giấy trong tay ông, rồi nhìn lại gương mặt ông, cảm nhận rõ ràng rằng khoảnh khắc này quan trọng hơn bất kỳ chiến thắng nào họ đã đạt được trước đó với Hồ Bảo Kỳ hay với Indochine — đây mới là điều thực sự chữa lành.

Họ ngồi lại bên nhau đến khi trời tối hẳn, không nói nhiều, chỉ thỉnh thoảng trao đổi vài câu ngắn về công việc ngày mai, về lô hàng cần hoàn thiện trước khi mùa Trung Thu chính thức bắt đầu. Nhưng trong không khí tĩnh lặng đó, cả hai đều cảm nhận được một điều gì đó đã thực sự khép lại, một vòng tròn đã được nối liền sau hơn hai mươi năm đứt gãy.

Trước khi ra về, Tuyền hỏi xin phép được giữ lại tờ giấy, cẩn thận gấp nó vào trong một chiếc ví da cũ ông vẫn mang theo bên mình. "Tôi muốn giữ nó bên cạnh mỗi ngày làm việc." Ông giải thích, giọng vẫn còn khàn đặc. "Như một lời nhắc rằng, dù quá khứ có nặng nề đến đâu, vẫn luôn có một cách để bước tiếp."

Uyển Nhi tiễn ông ra đến cổng xưởng, đứng nhìn theo bóng ông khuất dần trên con đường làng dưới ánh trăng đầu tháng còn mảnh như một nét vẽ. Cô quay vào trong, khép cửa xưởng lại, nhưng không tắt đèn ngay, mà đứng thêm một lúc trước tấm ảnh cụ Tuyên, thì thầm khe khẽ: "Thầy đã nói được rồi đấy, dù muộn. Cháu nghĩ giờ thầy có thể yên lòng hơn."

Ánh đèn bàn hắt bóng cô đổ dài trên nền xưởng, cùng với bóng của hàng khuôn gỗ xếp trên giá, tạo thành một khung cảnh tĩnh lặng, ấm áp — không còn dấu vết nào của những đêm căng thẳng, lo âu từng bao trùm nơi này suốt mấy tháng trước.