Chương 23 — Cô Chủ Tiệm Xe Sau Cổng Trường

Vy học cách sửa chiếc xe cũ của mẹ Khoa.

Chiếc xe màu xanh bạc đã nằm ở góc tiệm nhiều tháng. Khung xe còn tốt, nhưng phanh trước mòn, dây xích giãn và chắn bùn bị cong. Bà Mận bảo đó là xe bà dùng khi mới mở tiệm, nhưng từ ngày chồng bị đau chân, bà chuyển sang đi xe máy.

“Mẹ giữ vì không nỡ bỏ,” Khoa nói.

“Giữ thì phải cho nó cơ hội chạy,” Bà Mận đáp.

Vy muốn làm nhanh để chứng minh mình không chỉ đến tiệm cho vui. Khoa đưa cô bộ dụng cụ, bảo kiểm tra từng phần. Cô tháo bánh trước quá mạnh, làm rơi hai viên bi trong ổ trục.

“Đừng hoảng,” Khoa nói. “Đặt khăn dưới bàn trước khi tháo.”

“Tôi biết rồi.”

“Biết sau khi làm rơi không tính.”

Vy lườm cậu, nhưng vẫn nhặt từng viên bi. Bà Mận đưa một nam châm nhỏ. Ba người tìm dưới gầm bàn, lăn cả vào chân Huy vừa tới với bản dự toán. Huy cúi xuống phụ, rồi nhận ra chiếc bi nằm trong đế giày mình.

“Tôi sẽ không ghi sự cố này vào báo cáo,” Quỳnh Chi nói từ cửa.

“Ghi đi,” Vy đáp. “Để người ta biết sửa xe không phải thao tác sạch sẽ.”

Họ làm sạch ổ trục, thay mỡ, chỉnh phanh. Khoa không làm thay Vy. Cậu chỉ hỏi từng bước: mặt tiếp xúc có đều không, dây có bị sờn không, tay phanh có đủ khoảng trống không. Vy dần nhận ra sửa xe là chuỗi quyết định nhỏ, không phải một cú vặn cờ lê.

Đến dây xích, cô phát hiện một mắt xích bị cứng. Khoa đề nghị thay, nhưng Bà Mận bảo cứ thử cứu trước. Vy ngâm dầu, dùng tua vít gỡ nhẹ, rồi lau bằng khăn. Mắt xích vẫn kẹt.

“Không cứu được thì thay,” Bà Mận nói. “Tiết kiệm không phải giữ một thứ khiến người khác ngã.”

Vy ghi nhớ câu đó. Nó giống việc họ nói về nhà xe: giữ lại điều có giá trị, bỏ điều nguy hiểm, không biến mọi thứ cũ thành bảo vật.

Khi xe chạy thử, bánh sau kêu lạch cạch. Khoa ngồi xuống, phát hiện chắn bùn chạm lốp vì một con ốc bị thay sai. Hóa ra lần sửa cũ đã dùng ốc dài hơn. Vy muốn trách người trước, nhưng Bà Mận chỉ nói: “Không biết ai làm. Biết thế nào để sửa là đủ.”

Họ cắt một ống đệm nhỏ, đổi ốc đúng cỡ. Bánh xe quay êm. Bà Mận đạp thử một vòng quanh sân. Đôi chân bà hơi run, nhưng gương mặt sáng lên như người vừa tìm lại một căn phòng cũ.

“Mẹ có đi lại không?” Khoa hỏi.

“Đi. Ra chợ, ra trường, và đi kiểm tra xem các cháu có làm bừa không.”

Vy cười. Cô cảm thấy bàn tay mình đầy dầu, tóc dính bụi, nhưng chưa bao giờ thấy một ngày học thêm có ý nghĩa đến vậy.

Khoa đưa cô khăn. “Cậu làm không tệ.”

“Không tệ là lời khen à?”

“Với người làm rơi bi vào giày Huy thì là lời khen lớn.”

Huy đang ghi lại giá phụ tùng, nghe vậy phản đối. “Tôi chỉ tình cờ giúp giữ một bộ phận.”

Buổi chiều, Bà Mận đưa Vy chiếc chuông xe cũ. “Cầm lấy, không phải quà. Là đồ dùng chung cho nhà xe.”

Vy lắc đầu, nhưng Bà Mận nói chiếc chuông sẽ nhắc cô rằng một nơi an toàn cần âm thanh để người ta biết có người đang đi qua. Vy gắn nó lên bảng dụng cụ, không mang về.

Trên đường ra cổng, Khoa hỏi cô có sợ tay bị chai không. Vy nói cô sợ mình trở lại thành người chỉ biết nhìn đồ vật qua giá tiền. Khoa bảo ai cũng có lúc như vậy, quan trọng là có chịu cúi xuống hay không.

Vy quay sang. “Cậu có bao giờ nghĩ mình sẽ rời tiệm không?”

“Có. Nhưng nếu rời, tôi muốn để lại một người biết làm tiếp, chứ không để mẹ phải bắt đầu lại.”

Vy không nói rằng cô muốn trở thành người đó. Cô sợ câu nói nghe giống một lời hứa quá lớn. Cô chỉ hỏi cuối tuần có thể học thêm không.

Khoa đáp: “Được. Nhưng lần sau kiểm tra khăn dưới bàn trước.”

Chiếc xe màu xanh bạc đứng dưới nắng, bánh quay chậm rồi nhanh dần. Nó không mới, không bóng, nhưng chạy đúng vì có người chịu kiên nhẫn tìm từng viên bi nhỏ bị rơi.

Sau lần sửa xe của Bà Mận, Vy bắt đầu mang theo một khăn vải riêng. Cô học cách lau dụng cụ trước khi cất, kiểm tra ren bằng tay và không đặt cờ lê lên yên. Khoa vẫn phải nhắc cô khóa van bình dầu. Cô nói mình đang tiến bộ theo đường cong rất chậm.

Bà Mận giao cho Vy một việc khó hơn: tính giá một ca sửa. Cô phải cộng phụ tùng, thời gian, điện, hao mòn dụng cụ và phần miễn phí cho học sinh khó khăn. Vy muốn làm tròn số, nhưng Bà bắt ghi từng khoản.

“Nếu không biết tiền đi đâu, cháu sẽ tưởng mình đang giúp miễn phí,” Bà nói. “Thật ra có người khác đang trả thay.”

Vy nhận ra câu ấy cũng đúng với gia đình cô. Nhiều cơ hội của cô được trả bằng thời gian của người khác. Cô hỏi Bà Mận có từng thấy áy náy khi nhận giúp đỡ không. Bà nói có, nhưng áy náy chỉ có ích nếu nó biến thành sự minh bạch, không phải tự hành hạ.

Khoa thử xe xanh bạc, phát hiện phanh sau hơi cứng. Vy chỉnh dây, nhưng siết quá mạnh. Bánh bị ghì. Khoa không nói “tôi đã bảo”, chỉ hỏi cô kiểm tra khoảng quay chưa. Vy nới lại, thử lần nữa.

“Cậu có bao giờ chán phải dạy lại một việc không?” cô hỏi.

“Có. Nhưng chán không phải lý do để người khác đi sai.”

Họ tổ chức lớp dành cho thành viên mới bằng chiếc xe của Bà Mận. Mỗi người phải tháo một bộ phận, ghi ảnh trước, rồi lắp lại. Một bạn làm rơi lò xo, cả nhóm tìm dưới gầm bàn. Bà Mận không mắng, bảo đặt khăn từ đầu.

Vy kể chuyện mình từng làm rơi bi vào giày Huy. Cả lớp cười. Cô thấy thừa nhận vụng về khiến người khác dám hỏi hơn. Một bạn nói em sợ bị cười nếu không biết áp suất lốp. Khoa bảo không biết không đáng xấu hổ; giấu không biết rồi làm người khác nguy hiểm mới đáng lo.

Cuối buổi, một phụ huynh trả phí sửa cao hơn bảng giá. Bà Mận trả phần dư, nói nếu muốn góp hãy bỏ vào quỹ chung. Vy hỏi vì sao không nhận. Bà đáp tiền không sai, nhưng cách nhận cần đúng mục đích.

Khoa nhận được thư từ gara phố Trúc, mời cậu tham gia lớp kỹ thuật cơ bản. Cậu vui, nhưng sợ sẽ ít thời gian ở tiệm. Vy giúp cậu làm lịch, đánh dấu các ca cần người thay. Bà Mận thấy vậy, bảo cô đừng biến con trai bà thành dự án.

Vy đáp cô chỉ giúp cậu nhìn các lựa chọn. Khoa nói thêm: “Nếu cô ấy quyết thay tôi, tôi sẽ trả lại bảng.”

Vy giả vờ giận, nhưng biết cậu nói đúng. Muốn yêu quý một người cũng không cho mình quyền quản lý tương lai của họ.

Một tuần sau, xe xanh bạc được dùng trong lớp học. Mỗi thành viên phải chọn một bộ phận để kiểm tra rồi giải thích lại bằng lời của mình. Một bạn nói quá nhanh, một bạn chỉ vào nhầm vị trí, nhưng không ai bị loại. Khoa yêu cầu họ hỏi người nghe xem có hiểu không.

Vy phụ một em lớp dưới chỉnh yên. Em thấp hơn xe, sợ không chạm đất. Vy không hạ ngay, hỏi em muốn đạp thế nào. Em nói chỉ đi trong sân. Cô hạ một nấc, cho em thử, rồi nâng lại khi em ra đường. Khoa khen cô không đoán thay người dùng.

Bà Mận giao Vy kiểm tra sổ thu chi. Cô thấy một khoản tiền phụ tùng ghi thiếu đơn vị. Bà nói đó là lỗi của bà, sẽ sửa. Vy hỏi có cần báo cả lớp không. Bà đáp báo phần liên quan, không biến một lỗi nhỏ thành câu chuyện để người khác thương.

Khoa nhận được tin gara muốn dùng chiếc xe xanh bạc làm mẫu trong lớp kỹ thuật. Cậu hỏi mẹ. Bà đồng ý, nhưng chỉ khi xe được trả đúng trạng thái. Vy giúp lập phiếu mượn, ghi cả vết xước cũ.

Một người bạn của Vy tới tiệm, ngạc nhiên khi thấy cô lau nền. Bạn hỏi cô có thấy khó chịu vì làm những việc không “xứng” không. Vy nói trước đây có, giờ cô chỉ thấy khó chịu khi ai đó làm bẩn rồi bỏ đi.

Khoa nghe, cười. Cậu bảo cô đang nói như Bà Mận. Vy đáp đó là dấu hiệu cô học được điều gì đó, không phải mất bản thân.

Buổi tối, họ thử đi xe về cùng đường. Khoa đi chậm để Vy tránh ổ gà, cô nhắc cậu đừng chạy sát vỉa hè. Không ai dẫn ai hoàn toàn. Hai chiếc xe giữ một khoảng vừa đủ, như cách họ đang học cách tin.

Ở ngã tư, đèn giao thông đổi nhanh. Vy dừng sớm, Khoa dừng bên cạnh. Cậu hỏi cô có muốn đi trước không. Vy bảo đi cùng. Hai chiếc xe vượt qua khi đèn xanh, không ai phải kéo ai.

Khoa kể gara có một anh thợ thích nói chuyện, nhưng không thích học sinh hỏi. Cậu đang tập hỏi đúng lúc. Vy kể cha cô cũng từng không thích bị hỏi, giờ ông đang học cách trả lời. Cả hai cười vì những người lớn giống nhau ở nhiều nơi.

Đến cổng nhà, Khoa bảo mai sẽ mang xe xanh bạc đi bảo dưỡng. Vy nói cô sẽ ghi vào lịch, nhưng không giữ chỗ thay cậu. Khoa gật, rồi chúc cô ngủ ngon bằng giọng bình thường đến mức khiến cô mỉm cười suốt quãng đường còn lại.

Vy về nhà, mở lịch và ghi “xe xanh bạc – bảo dưỡng”. Cô không ghi tên mình ở cột người quyết định, chỉ ghi người liên hệ là Khoa. Cô thấy việc nhỏ ấy giống một lời tôn trọng.

Khoa gật đầu, rồi cất lịch vào túi.