Chương 27 — Cô Chủ Tiệm Xe Sau Cổng Trường

Cuộc họp quyết định có ba phương án và không phương án nào hoàn hảo.

Phương án một là nhà xe kính, đẹp và rộng nhưng chi phí bảo trì cao. Phương án hai là giữ mái tôn, sửa nền và lắp đèn, rẻ hơn nhưng chưa giải quyết hết khả năng tiếp cận. Phương án ba là Nhà xe mở: thay mái từng phần, làm dốc, giữ khu sửa, có lịch vận hành và quỹ bảo trì.

Hội đồng yêu cầu mỗi nhóm trình bày trong mười phút. Đại diện Vạn Hưng trình bày trước, không né những điểm yếu của phương án kính. Chị Lan nói kính dễ vệ sinh nhưng nóng, cần rèm; khu trưng bày có thể khiến lối đi hẹp; chi phí sau ba năm chưa chắc thấp.

Huy nhìn Vy, kinh ngạc. Vạn Hưng đã bỏ cách trình bày chỉ toàn ưu điểm.

Đến lượt nhóm, Vy không đọc bài diễn văn. Cô chiếu bản đồ trải nghiệm: mưa, giờ tan học, xe lăn, mùi dầu, mất điện, phụ tùng thất lạc. Khoa trình bày quy trình theo ca; Quỳnh Chi đọc điều khoản bảo vệ dữ liệu; Huy công bố từng nguồn tiền.

Một thành viên hội đồng hỏi nếu quỹ bảo trì thiếu thì ai chịu. Khoa đáp trách nhiệm chia thành ba phần: trường lo nền và điện, tiệm lo dụng cụ trong phạm vi hoạt động, nhà tài trợ chỉ hỗ trợ theo thỏa thuận đã công khai. Nếu nguồn nào dừng, trường phải thông báo và cùng người dùng quyết định bước tiếp theo.

Chị Hạnh nói rằng phương án ba chưa có tay vịn theo đúng kích thước cô cần. Kỹ sư Lâm ghi nhận và đề nghị sửa bản vẽ, không chờ sau khi phê duyệt.

Bà Mận đưa ra điều kiện cuối: trong thời gian thi công, tiệm phải có nơi tạm và được hỗ trợ di chuyển. Một phụ huynh hỏi nếu bà muốn đóng cửa thì sao. Bà trả lời đó là quyền của bà, không ai được lấy câu chuyện của bà để bắt bà tiếp tục.

Phòng họp im đi. Vy thấy câu ấy quan trọng hơn mọi lời kêu gọi giữ tiệm.

Hội đồng rời phòng để thảo luận. Học sinh ngồi ngoài hành lang, chuyền nhau bánh mì. Huy định nói đùa, nhưng không nghĩ ra. Khoa gõ nhịp lên đầu gối. Vy nhìn chiếc thẻ nhà xe trong tay, chợt hiểu cô đã gắn quá nhiều cảm xúc vào một chiếc chìa khóa.

Sau bốn mươi phút, hội đồng quay lại. Họ chọn phương án ba với điều kiện sửa lại dốc, thêm kế hoạch tạm thời, kiểm toán quỹ sáu tháng và đánh giá sau một năm. Vạn Hưng được mời tài trợ mái và đèn nếu chấp nhận thỏa thuận không quảng cáo. Phần thi công phải đấu thầu minh bạch.

Không ai vỗ tay ngay. Khoa nhìn Bà Mận trước. Bà gật đầu. Huy thở dài rồi đập tay xuống bàn. Quỳnh Chi hỏi văn bản quyết định bao giờ được gửi.

Vy đứng dậy cảm ơn, nhưng cô Vân ngăn. “Đừng cảm ơn như thể các em vừa thắng. Các em vừa nhận một việc khó hơn.”

Hội đồng giao nhóm tham gia giám sát, không có quyền ký. Họ phải báo cáo khi thấy lỗi, không tự ý điều chỉnh thiết kế. Khoa nói như vậy là đúng. Vy thấy yên tâm vì quyền hạn được giới hạn.

Cha cô gửi tin nhắn: “Hội đồng công ty chấp thuận tài trợ theo bản không quảng cáo.” Vy không trả lời riêng. Cô chuyển tin cho cô Vân để ghi vào hồ sơ.

Huy hỏi Vạn Hưng có buồn không. Vy nói có thể. Nhưng một doanh nghiệp tốt không phải doanh nghiệp luôn được chọn; là doanh nghiệp chịu được khi bị hỏi và vẫn làm đúng phần của mình.

Khi tan họp, Khoa đi cùng Vy xuống cầu thang. Cậu nói: “Cô chủ tiệm xe, cậu còn chìa khóa không?”

Vy lấy chìa khóa ra. “Còn.”

“Vậy giữ kỹ. Từ mai chúng ta phải đóng cửa tạm để sửa.”

Vy nhìn móc khóa đã xước. Nó không còn là biểu tượng cô được cha nhờ giúp việc. Nó là lời nhắc rằng mọi quyền mở cửa đều đi cùng trách nhiệm biết khi nào phải đóng, để người khác sửa lại cho an toàn hơn.

Khoa ghi câu trả lời vào biên bản, rồi kiểm tra khóa rào thêm một lần.

Vy ghi thêm tên người trực ngoài cổng. Họ không mở cửa khi thiếu người chịu trách nhiệm.

Em hỏi nếu lối tạm bị chắn, em báo ai. Vy chỉ vào bảng số điện thoại bảo vệ. Em chép lại, rồi tự nhắc bạn bè không dựng xe trước rào. Khoa bảo đó là một phần của thiết kế: người dùng biết phải làm gì khi có vấn đề.

Ngày đóng cửa, họ chụp lại vị trí từng dụng cụ. Bà Mận khóa ngăn riêng, Huy kiểm tra bảng, Quỳnh Chi tắt link cũ. Vy cầm chìa khóa, nhưng đưa cho cô Vân giữ đến ngày thi công. Cô không muốn một người có thể tự ý mở cửa giữa lúc nguy hiểm.

Em hỏi liệu em có thể giúp gì trong thời gian đóng cửa. Khoa bảo có thể nhắc bạn bè không dựng xe ở lối tạm. Em nhận một tờ hướng dẫn và xin thêm một tờ cho lớp. Vy ghi tên em vào nhóm tình nguyện, nhưng nhắc không giao nhiệm vụ nguy hiểm.

Nhà thầu bắt đầu dựng rào. Một phụ huynh đề nghị đặt rào kín để trẻ không chui qua. Chị Hạnh nói rào kín làm người dùng xe lăn khó nhìn hướng. Họ chọn rào có khoảng trống, thêm biển rõ và người trực giờ tan học.

Vy nhận ra an toàn không phải dựng càng nhiều rào càng tốt. Làm đúng là để người cần đi qua biết đi thế nào và có người trả lời khi họ không biết.

Em gật, như thể đã hiểu một câu chuyện không cần hứa ngày cụ thể để đáng tin. Vy thấy mình cũng bắt đầu hiểu điều ấy.

Sau khi phương án được chọn, nhóm phải ký biên bản bàn giao vai trò. Vy không có quyền ký tài chính, Khoa không có quyền duyệt xây dựng, Huy không có quyền tự đăng ảnh. Mỗi người đọc kỹ, rồi ký vào đúng phần của mình.

Một thành viên hỏi tại sao không để cô Vân ký hết cho nhanh. Cô Vân nói người lớn có thể chịu trách nhiệm pháp lý, nhưng một dự án tốt vẫn cần nhiều người nhìn thấy lỗi. Khoa thêm rằng chữ ký nhiều không làm việc an toàn hơn nếu không ai đọc.

Nhà thầu gửi tiến độ mới, trong đó thời gian thi công ngắn hơn ba ngày so với dự kiến. Huy nghi ngờ họ bỏ bước xử lý nền. Kỹ sư Lâm xác nhận đúng, rồi yêu cầu sửa. Nhà thầu phàn nàn nhóm học sinh can thiệp quá sâu. Cô Vân nhắc họ tham gia theo biên bản đã thống nhất.

Vy sợ mình đang trở thành người khó chịu. Cha cô nói người làm dự án thường ghét câu hỏi vào ngày họ muốn hoàn thành, nhưng đó là lúc cần câu hỏi nhất. Cô hỏi ông có từng bị người khác kiểm tra như vậy không. Ông nói có, và nhờ thế công ty tránh được một vụ kiện.

Khoa và Vy đi quanh nhà xe trước ngày đóng cửa. Họ dán nhãn những thứ sẽ chuyển, thứ bỏ đi, thứ cần chụp ảnh. Bà Mận giữ chiếc bàn hàn, nhưng đồng ý thay chân bàn nếu thợ xác nhận nguy hiểm. Không ai coi mọi thứ cũ là không thể đụng tới.

Huy lập kênh thông báo công trình. Mỗi ngày chỉ đăng một bản cập nhật, tránh biến việc sửa thành nội dung liên tục. Quỳnh Chi kiểm tra ai được nhận thông báo. Vy hỏi những người không dùng điện thoại thì sao. Họ đặt bảng giấy ở cổng và nhờ bảo vệ thông báo trực tiếp.

Trong buổi cuối cùng trước khi đóng cửa, một em lớp sáu hỏi nhà xe có mở lại không. Khoa nói có, nhưng chưa biết ngày. Em hỏi nếu không mở thì sao. Vy trả lời nếu phương án không an toàn, họ sẽ quay lại sửa, không mở cho kịp lịch.

Em hỏi ai sẽ giữ chiếc chuông ở bảng dụng cụ. Vy nói giao cho người trực đầu tiên, rồi ghi tên trong biên bản. Em đề nghị làm một hộp nhỏ chống mưa. Khoa đồng ý, nhưng nhắc phải đo trước khi mua.

Khi rào tạm dựng xong, nhóm thử đi qua bằng xe đạp, xe lăn và xe đẩy hàng. Một góc cua chật hơn bản vẽ. Họ báo ngay cho nhà thầu, không chờ đến ngày nghiệm thu. Chậm một buổi còn hơn để nhiều người đi sai cả tuần.

Vy khóa cửa, quay lại nhìn mái tôn cũ. Cô không biết nó sẽ còn nguyên sau thi công, nhưng biết mọi thay đổi đã được ghi lại để người sau không phải bắt đầu từ con số không.

Ngày đầu thi công, Vy đứng ngoài rào cùng cô Vân. Nhà thầu tháo tấm tôn phía tây, để lộ những thanh sắt rỉ. Kỹ sư Lâm giải thích phải thay hai thanh dù chúng chưa gãy, vì tải mái mới khác. Huy hỏi điều gì xảy ra nếu không thay. Lâm nói có thể không thấy ngay, nhưng vài mùa mưa sau sẽ nguy hiểm.

Khoa chuyển dụng cụ của Bà Mận sang mái tạm. Một hộp vít bị thiếu nhãn. Cậu không đoán ai làm, chỉ mở danh sách bàn giao. Vy gọi người trực ca trước, hỏi từng bước. Cuối cùng hộp nằm trong thùng vật liệu chống ẩm, được đặt sang để tránh nước. Họ dán nhãn mới, không trách ai.

Huy đăng cập nhật ngày đầu bằng một ảnh thanh sắt rỉ, không dùng ảnh đội thi công cười. Một bình luận hỏi sao công trình trông xấu. Huy trả lời đây là giai đoạn tháo để sửa, và ảnh giúp mọi người biết vì sao tiến độ không thể rút ngắn.

Quỳnh Chi lập sổ thay đổi. Mỗi khi nhà thầu đề xuất đổi vật liệu, họ ghi lý do, giá chênh và người duyệt. Vy thấy một công trình minh bạch không khiến việc xây nhanh hơn, nhưng khiến những thay đổi không biến thành bí mật.

Cuối ngày, Khoa đưa Vy chiếc mũ bảo hộ dự phòng. Cậu nói cô đứng ngoài rào vẫn phải đội. Vy đội, rồi chỉnh dây quá chặt. Khoa chỉ cách nới, cô làm lại. Một việc nhỏ, nhưng khiến cô nhớ an toàn bắt đầu từ người đang quan sát, không chỉ người đang thi công.