Chương 16 — Người Sửa Sách Cũ Ở Con Hẻm Nhỏ

Ưng Thế Khang xuất hiện ở Hẻm Giấy Dó vào một buổi sáng đầu tuần, không báo trước, đi cùng một người trợ lý trẻ mặc vest chỉnh tề, hoàn toàn lạc lõng giữa khung cảnh những mái nhà thấp, những dây phơi quần áo giăng ngang lối đi. Chiếc xe hơi bóng loáng của ông đậu ở đầu hẻm, nơi rộng nhất mà xe hơi có thể vào được, khiến vài đứa trẻ hàng xóm tò mò kéo tới đứng nhìn.

Lam đang ngồi sửa một cuốn sách cho khách thì nghe tiếng bà Nụ gọi lớn từ ngoài cửa: "Lam ơi, có khách quan trọng tìm con nè!" Cô ngẩng lên, thấy một người đàn ông trung niên bước vào, dáng người cao ráo, ăn mặc sang trọng nhưng giản dị một cách có chủ đích, gương mặt điển trai với nụ cười thân thiện được luyện tập kỹ càng — kiểu nụ cười của người quen xuất hiện trước ống kính, trước đối tác kinh doanh.

"Chào cô Lam," ông nói, giọng ấm áp, lịch sự. "Tôi là Ưng Thế Khang. Xin lỗi vì tới đột ngột, nhưng tôi nghĩ một số chuyện nên được trao đổi trực tiếp, mặt đối mặt, thay vì qua thư từ hay điện thoại."

Lam đứng dậy, cố giữ vẻ bình tĩnh dù tim cô đập nhanh. "Chào ông. Mời ông ngồi."

Ưng Thế Khang ngồi xuống chiếc ghế gỗ cũ kỹ trong xưởng, ánh mắt ông lướt qua khắp căn phòng — những dụng cụ đóng sách treo trên giá, những cuốn sách cũ xếp ngay ngắn, tấm biển "Vọng Chữ" nhìn thấy được từ trong nhà — với một vẻ vừa tò mò vừa có chút thương hại kín đáo mà Lam không khỏi cảm thấy khó chịu.

"Tiệm của cô đẹp thật," ông nói, giọng chân thành đến mức khiến người ta khó phân biệt được thật giả. "Tôi rất trân trọng những nghề truyền thống như thế này. Ông tôi, cụ Ưng Bội Châu, cũng từng nói với tôi rằng những người thợ thủ công chính là những người gìn giữ linh hồn của văn hóa dân tộc."

"Cảm ơn ông," Lam đáp, giọng cố giữ trung lập. "Không biết ông tới đây có việc gì?"

Ưng Thế Khang mỉm cười, không vội vào thẳng vấn đề, một chiến thuật đàm phán quen thuộc của người có kinh nghiệm thương trường. "Tôi nghe được một số thông tin, rằng cô và một vị giảng viên đại học đang thực hiện một cuộc điều tra liên quan tới nguồn gốc tập thơ Khói Sương Lạc Bến của ông tôi. Tôi hiểu đây có thể là một sự hiểu lầm xuất phát từ thiện chí, nhưng tôi mong cô hiểu rằng, những cáo buộc như vậy, nếu không được kiểm chứng cẩn thận, có thể gây tổn hại nghiêm trọng tới danh dự của một người đã khuất, tới cả một gia đình, một sự nghiệp xuất bản đã gây dựng suốt sáu mươi năm."

"Đây không phải là cáo buộc vô căn cứ, thưa ông," Lam đáp, cố giữ giọng bình tĩnh dù trong lòng đang run. "Chúng tôi có bằng chứng cụ thể — bản thảo viết tay, thư từ, giám định niên đại khoa học, cả nhân chứng sống."

Nụ cười trên môi Ưng Thế Khang thoáng cứng lại một khắc, nhưng ông nhanh chóng lấy lại vẻ điềm tĩnh. "Tôi hiểu cô tin vào những gì mình tìm thấy. Nhưng cô cũng nên hiểu, những thứ gọi là 'bằng chứng' ấy rất dễ bị diễn giải theo nhiều cách khác nhau. Một người phụ nữ chép lại thơ của một nhà thơ nổi tiếng để luyện chữ, để bày tỏ sự ngưỡng mộ — điều đó không có gì lạ ở thời đó. Ký tên vào bản chép tay cũng không chứng minh được quyền tác giả."

"Vậy còn những lá thư, thưa ông? Nói rõ ràng về việc gửi bản thảo cho một người cất giữ trước khi tập thơ được xuất bản?"

"Thư từ có thể bị hiểu sai ngữ cảnh, có thể là sản phẩm của trí tưởng tượng văn chương, thậm chí," ông ngừng lại, ánh mắt sắc lạnh hơn một chút, "có thể bị làm giả bởi những người có động cơ riêng, muốn trục lợi từ danh tiếng của một tác phẩm kinh điển."

Câu nói ấy khiến Lam nghẹn lại, cảm nhận rõ ràng lần đầu tiên lớp vỏ lịch thiệp bên ngoài của người đàn ông này đang dần bong ra, để lộ một sự cứng rắn, thậm chí đe dọa ngầm bên dưới.

"Ông đang ám chỉ tôi làm giả bằng chứng để trục lợi sao?" Lam hỏi thẳng, giọng cô run nhưng không hề né tránh.

Ưng Thế Khang giơ hai tay lên, tỏ vẻ ôn hòa. "Tôi không nói vậy, cô Lam à. Tôi chỉ muốn cô hiểu rõ, đây là một con đường rất khó khăn, tốn kém, đầy rủi ro pháp lý mà cô đang chuẩn bị bước vào. Nhà xuất bản Tinh Hoa có đủ nguồn lực để bảo vệ danh dự của gia đình chúng tôi tới cùng, bằng mọi biện pháp pháp lý cần thiết. Tôi tới đây hôm nay, thành thật mà nói, là để tìm một giải pháp có lợi cho cả hai bên, trước khi mọi chuyện đi quá xa."

"Giải pháp gì, thưa ông?" Lam hỏi, dù cô đã lờ mờ đoán được câu trả lời.

"Nhà xuất bản Tinh Hoa sẵn sàng hỗ trợ tài chính đáng kể cho việc phục chế và bảo tồn kho sách cũ của gia đình cô, đồng thời đảm bảo tiệm Vọng Chữ sẽ được giữ nguyên vị trí, không nằm trong diện giải tỏa của dự án cải tạo khu phố cổ, nếu như..." ông ngừng lại một nhịp có chủ đích, "nếu như cô đồng ý ngừng theo đuổi câu chuyện này, giữ những tài liệu ấy như một kỷ vật gia đình riêng tư, không công bố ra ngoài."

Căn phòng im lặng một lúc lâu. Lam nhìn thẳng vào mắt Ưng Thế Khang, cảm nhận được toàn bộ sức nặng của lời đề nghị vừa được đưa ra — một cách mua chuộc được gói ghém khéo léo dưới vỏ bọc của lòng tốt, của sự quan tâm tới di sản văn hóa, nhưng bản chất vẫn chỉ là một lời hối lộ nhằm chôn vùi sự thật thêm lần nữa.

"Ông Khang," Lam nói, giọng cô bất ngờ trở nên vững vàng hơn cả chính cô tưởng tượng, "ông nội tôi đã giữ im lặng suốt bốn mươi năm vì sợ hãi, vì thân phận thấp kém, vì không có đủ sức mạnh để chống lại một gia đình như nhà ông. Ông ấy đã sống cả đời với sự ân hận đó. Tôi sẽ không lặp lại sai lầm của ông tôi, dù ông có đưa ra bao nhiêu tiền, bao nhiêu lời hứa đi nữa."

Ưng Thế Khang nhìn cô một lúc lâu, nụ cười trên môi ông dần biến mất hoàn toàn, thay vào đó là một ánh mắt lạnh lùng, tính toán. "Tôi tôn trọng sự cương quyết của cô, cô Lam. Nhưng tôi cũng phải nói thẳng, đây không phải lời mời cuối cùng của tôi. Tôi hy vọng cô sẽ suy nghĩ kỹ hơn, vì hậu quả của việc từ chối có thể lớn hơn cô tưởng tượng rất nhiều."

Ông đứng dậy, chỉnh lại vạt áo vest, cúi đầu chào theo phép lịch sự, rồi rời khỏi tiệm cùng người trợ lý, bước chân vững chãi trên nền gạch cũ của con hẻm mà chỉ ít phút trước ông còn khen ngợi là "gìn giữ linh hồn văn hóa dân tộc". Lam đứng nhìn theo bóng ông khuất dần, hai tay siết chặt, cảm nhận rõ ràng rằng cuộc chiến giờ đây đã chính thức bắt đầu, không còn là những lời đe dọa ngầm ẩn giấu sau vẻ lịch thiệp nữa, mà là một trận đối đầu thực sự, nơi cả sự thật, cả mái nhà của cô, đều đang bị đặt lên bàn cân.

Ông Vinh, ngồi lặng lẽ trong góc nhà suốt cuộc trò chuyện, chỉ bước ra khi chiếc xe hơi bóng loáng đã khuất hẳn khỏi đầu hẻm. Ông nhìn con gái, ánh mắt vừa lo lắng vừa tự hào, rồi với lấy cuốn sổ, viết chậm rãi từng chữ.

"Con. Giỏi. Hơn. Ông. Nội."

Lam bật khóc khi đọc dòng chữ ấy, không phải vì buồn, mà vì một cảm xúc lẫn lộn giữa tự hào và xót xa — tự hào vì cuối cùng cô đã đủ can đảm để đứng vững trước áp lực mà ông nội từng không thể vượt qua, xót xa vì hiểu rằng cái giá của sự can đảm ấy có thể sẽ rất lớn.

Ngay khi Ưng Thế Khang rời đi, Lam gọi điện ngay cho Duy Khôi, kể lại toàn bộ cuộc trò chuyện, giọng vẫn còn run vì xúc động. Anh lắng nghe im lặng, không ngắt lời, chỉ tới khi cô kể xong mới lên tiếng, giọng nghiêm trọng khác thường.

"Ông ta tới tận nơi để đề nghị mua chuộc trực tiếp, nghĩa là họ đang thực sự lo sợ," anh nói. "Đây vừa là tin tốt, vừa là tin xấu. Tốt vì nó xác nhận thêm chúng ta đang đi đúng hướng, bằng chứng của chúng ta đủ sức nặng để khiến họ phải hành động. Xấu vì từ giờ, họ sẽ không còn giữ thái độ ôn hòa nữa."

"Em nghĩ mình nên làm gì tiếp theo?" Lam hỏi.

"Chúng ta cần đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ, đồng thời tìm cách công khai một phần thông tin ở mức độ an toàn, để nếu họ có ý định gây hại, ít nhất công luận đã biết tới sự tồn tại của câu chuyện này," Duy Khôi đáp. "Tôi sẽ liên hệ với luật sư ngay trong hôm nay."

"Anh có nghĩ ông ta sẽ thực sự làm gì đó không, hay chỉ dọa suông?" Lam hỏi, giọng vẫn chưa hết bất an.

"Với những người có nguồn lực như nhà Ưng, tôi không dám coi bất cứ lời nói nào của họ là suông cả," Duy Khôi đáp, giọng trầm xuống. "Nhưng chị đừng sợ. Chị không đơn độc trong chuyện này, và tôi tin những gì đúng đắn cuối cùng sẽ có cách để đứng vững, dù con đường tới đó có gập ghềnh tới đâu."

Lời anh nói, dù không thể xóa tan hoàn toàn nỗi lo trong lòng Lam, vẫn đủ để cô lấy lại chút bình tĩnh cần thiết, chuẩn bị tinh thần cho những gì chắc chắn sẽ còn khó khăn hơn nhiều đang chờ đợi phía trước.