Chương 25 — Người Sửa Sách Cũ Ở Con Hẻm Nhỏ

Sự kiện hôm đó không kết thúc theo kịch bản ban đầu của ban tổ chức. Chương trình chính thức bị gián đoạn, nhưng không ai trong hội trường rời đi — thay vào đó, mọi người tự động chia thành từng nhóm nhỏ, bàn tán, chia sẻ cảm xúc, một số nhà báo tranh thủ phỏng vấn nhanh những người có liên quan trước khi họ kịp rời khỏi hội trường.

Ưng Thế Khang, sau khi phát biểu xin lỗi, bước xuống khỏi sân khấu, đi thẳng về phía Lam, ông Vinh, và Nhã Kỳ, bước chân chậm rãi như đang mang theo một sức nặng vô hình nào đó. Dáng đi của ông không còn vẻ tự tin kiêu hãnh như lúc đầu chương trình nữa, mà mang một sự khiêm nhường hoàn toàn mới.

"Cô Lam," ông nói, giọng vẫn còn run, "tôi biết một lời xin lỗi không thể bù đắp được những gì gia đình tôi đã gây ra cho gia đình cô, cho con hẻm của cô, suốt mấy tháng qua. Nhưng tôi muốn cô biết, tôi sẽ làm mọi cách để sửa chữa."

Lam nhìn ông, lòng còn ngổn ngang nhiều cảm xúc, nhưng cô cũng nhận ra, người đàn ông đứng trước mặt cô lúc này khác hẳn người đàn ông đã tới tiệm Vọng Chữ với lời đề nghị mua chuộc vài tháng trước. "Tôi ghi nhận lời xin lỗi của ông," cô nói, giọng điềm tĩnh, ánh mắt thẳng thắn nhìn vào ông. "Nhưng tôi mong ông hiểu, điều quan trọng nhất bây giờ không phải là xin lỗi tôi, mà là làm sao để tên tuổi thật sự của bà Thục Hiền được công nhận một cách chính thức, đàng hoàng."

"Tôi hiểu," Ưng Thế Khang gật đầu. "Tôi sẽ làm việc với nhà xuất bản, với hội đồng khoa học, để đính chính lại toàn bộ thông tin về tác quyền của Khói Sương Lạc Bến. Tôi cũng sẽ..." ông ngập ngừng, quay sang nhìn Nhã Kỳ, "tôi cũng mong được gặp gia đình cô, để bàn về cách vinh danh bà Thục Hiền một cách xứng đáng nhất."

Ông quay lại nhìn Lam, giọng ông trầm xuống, có phần ngập ngừng hơn khi nhắc tới điều tiếp theo. "Còn về chuyện Hẻm Giấy Dó... tôi sẽ cho tạm dừng ngay lập tức toàn bộ tiến độ thu hồi đất. Tôi cần thời gian để xem xét lại toàn bộ dự án, cùng với hội đồng cư dân, một cách minh bạch và công bằng hơn nhiều so với những gì công ty tôi đã làm trước đây."

"Cảm ơn ông," Lam nói, dù trong lòng cô vẫn còn một chút thận trọng — lời hứa giữa một sự kiện đầy xúc động như hôm nay và hành động thực tế sau này là hai chuyện khác nhau, và cô đã học được, qua cả một hành trình dài, rằng niềm tin cần được xây dựng bằng những việc làm cụ thể, không chỉ bằng lời nói trong khoảnh khắc bốc đồng.

Như đọc được suy nghĩ của cô, Ưng Thế Khang nói thêm, giọng ông kiên quyết hơn. "Tôi biết cô có quyền nghi ngờ lời hứa của tôi, sau tất cả những gì tôi đã làm. Tôi sẽ chứng minh bằng hành động, không chỉ bằng lời nói. Tôi sẽ gửi văn bản chính thức tạm dừng dự án ngay trong tuần này, có sao gửi tới tận tay từng hộ dân trong hẻm."

Nhã Kỳ gật đầu, giọng cô vẫn còn nghẹn ngào nhưng đã bình tĩnh hơn nhiều so với vài phút trước. "Gia đình tôi sẽ cân nhắc. Nhưng tôi nghĩ, điều bà cô tôi mong muốn nhất, không phải là kiện tụng hay đòi bồi thường, mà đơn giản chỉ là được nhắc tên, được công nhận là chính mình."

Trong lúc mọi người trò chuyện, dì Sáu — người giúp việc già đã mang tới phong bì định mệnh — lặng lẽ đứng một góc, ánh mắt bà dõi theo Ưng Thế Khang với một sự nhẹ nhõm rõ rệt, như thể bà vừa hoàn thành trọn vẹn một sứ mệnh bà đã mang vác suốt gần ba mươi năm qua. Bà chưa từng nghĩ mình sẽ phải đứng trước hàng trăm con người xa lạ để nói ra bí mật đã giữ kín cả một quãng đời, và giờ đây, khi mọi chuyện đã qua, đôi vai gầy guộc của bà như trẻ lại đôi phần, nhẹ nhõm hẳn so với dáng vẻ nặng nề lúc bước lên sân khấu.

Lam bước tới, nắm lấy tay bà, cúi đầu cảm ơn.

"Cảm ơn dì," Lam nói, giọng chân thành, siết chặt bàn tay gầy guộc của bà. "Nếu không có dì hôm nay, có lẽ sự thật sẽ còn khó khăn hơn nhiều để được công nhận trọn vẹn. Dì đã can đảm hơn rất nhiều người trong hội trường này."

"Ta chỉ làm điều ta nên làm từ lâu rồi," dì Sáu đáp, giọng bà nhẹ nhõm. "Ông chủ cũ của ta, dù có sai lầm, cũng đã cố gắng chuộc lỗi theo cách của riêng ông ấy. Ta chỉ là người hoàn thành nốt phần việc ông ấy chưa kịp làm, và ta tin, ở nơi nào đó, ông ấy đang mỉm cười vì cuối cùng cũng được trút bỏ gánh nặng."

Ở một góc khác của hội trường, Tiêu Ngọc Lam đang trả lời phỏng vấn của một nhóm nhà báo, giải thích chi tiết về quá trình giám định khoa học, về những bằng chứng đã được xác thực. Duy Khôi đứng cạnh bà, thỉnh thoảng bổ sung thêm những chi tiết học thuật, gương mặt anh giờ đây đã giãn ra hẳn so với sự căng thẳng suốt nhiều tuần qua.

"Bà nghĩ sao về việc mình từng viết bài cảnh báo trước đó?" một nhà báo hỏi Tiêu Ngọc Lam, giọng có phần sắc bén, không ngại chạm vào điểm nhạy cảm.

"Đó là sai lầm lớn nhất trong sự nghiệp của tôi," Tiêu Ngọc Lam đáp thẳng thắn, không né tránh. "Tôi để áp lực nghề nghiệp lấn át trách nhiệm với sự thật khoa học. Tôi mong các bạn ghi nhận điều đó như một bài học, không chỉ cho tôi mà cho cả giới nghiên cứu — đôi khi, sự im lặng của những người có chuyên môn cũng là một hình thức đồng lõa với bất công."

Câu trả lời thẳng thắn ấy khiến vài nhà báo gật gù ghi chép, và Lam, đứng nghe từ xa, cảm thấy một sự nể phục mới dành cho người phụ nữ từng khiến cô thất vọng nhưng cuối cùng đã đủ can đảm để thừa nhận sai lầm của mình trước công chúng.

Khi đám đông dần thưa bớt, Duy Khôi tìm tới bên Lam, cả hai đứng lặng lẽ nhìn hội trường đang dần trống vắng, ánh nắng chiều xuyên qua ô cửa sổ lớn hắt những vệt sáng dài trên nền gạch bóng loáng.

"Chúng ta làm được rồi," anh nói, giọng vẫn còn chưa hết bàng hoàng trước những gì vừa xảy ra.

"Chúng ta làm được," Lam đáp, mỉm cười qua làn nước mắt còn chưa khô hẳn. "Nhưng em nghĩ đây mới chỉ là khởi đầu. Còn rất nhiều việc phải làm — công bố chính thức, đính chính trên các ấn bản, biên soạn lại cả một phần lịch sử văn học, và..." cô nhìn về phía đầu hẻm trong tâm trí mình, dù giờ đây đang ở cách Hẻm Giấy Dó cả trăm cây số, "và cả chuyện con hẻm nữa."

Duy Khôi nắm lấy tay cô, siết chặt đầy tin tưởng. "Tôi tin, sau những gì vừa xảy ra hôm nay, mọi chuyện sẽ khác đi. Ông ta không còn có thể dùng con hẻm làm con tin được nữa, không phải khi cả xã hội vừa chứng kiến ông ta đứng lên nhận lỗi trước công chúng." Anh nhìn cô, ánh mắt tràn đầy sự dịu dàng xen lẫn niềm tự hào. "Chị đã làm được một điều phi thường, chị Lam à. Tôi tự hào vì được đồng hành cùng chị trong suốt hành trình này."

Ông Vinh, ngồi nghỉ trên chiếc ghế gần đó sau một ngày dài đầy xúc động, nhìn hai người, ánh mắt ông tràn đầy sự mãn nguyện mà Lam chưa từng thấy ở cha kể từ sau cơn tai biến. Ông với lấy cuốn sổ, viết một dòng cuối cùng trong ngày hôm đó, đưa cho Lam đọc.

"Ông. Nội. Có. Thể. Yên. Nghỉ. Rồi."

Lam đọc dòng chữ ấy, nước mắt lại trào ra, nhưng lần này là nước mắt của một sự bình yên trọn vẹn mà cô chưa từng cảm nhận được trong suốt hành trình dài đầy sóng gió vừa qua.

Trên đường ra bãi xe, cả nhóm đi ngang qua khu vực sảnh chính, nơi vẫn còn vài người nán lại trò chuyện. Vị giáo sư lớn tuổi tìm tới, bắt tay từng người một, ánh mắt ông đầy sự trân trọng dành cho Lam. "Cô làm được một việc mà cả giới nghiên cứu chuyên nghiệp như chúng tôi chưa từng làm được suốt sáu mươi năm qua," ông nói. "Đôi khi, chính những người ngoài cuộc, những người không bị ràng buộc bởi thành kiến học thuật, lại là người nhìn ra sự thật rõ ràng nhất."

Lam mỉm cười, khiêm tốn đáp lại. "Cháu chỉ là một thợ đóng sách, thưa giáo sư. Cháu chỉ làm công việc mình vẫn làm hằng ngày — tháo gỡ những gì đã cũ, tìm xem bên trong còn giữ lại điều gì đáng quý."

"Đó chính là điều quý giá nhất," vị giáo sư đáp, gật đầu tán thưởng, rồi quay sang bắt tay Duy Khôi, khuyến khích anh tiếp tục con đường nghiên cứu dù có gặp nhiều sóng gió trong thời gian qua. "Cậu đừng để những va vấp vừa qua làm nhụt chí. Ngành nghiên cứu văn học cần nhiều hơn những người dám đặt câu hỏi khó như cậu."

Cô nhìn ra ngoài cửa sổ hội trường, nơi ánh chiều tà đang dần buông xuống thành phố xa lạ này, và tự nhủ, dù con đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm, phần khó khăn nhất — phần đòi hỏi lòng can đảm lớn nhất — cuối cùng cũng đã qua. Phần V của hành trình khép lại với sự thật đã được nói ra trọn vẹn, trước mặt cả một xã hội, và giờ đây, chỉ còn lại công việc hàn gắn, xây dựng lại những gì đã đổ vỡ, và trao trả danh dự cho một người phụ nữ đã chờ đợi suốt sáu mươi năm.