Chương 19 — Con Hẻm Không Còn Trên Bản Đồ

Ba ngày sau buổi họp cộng đồng, Vy được triệu tập vào phòng làm việc riêng của ông Bình trên tầng cao nhất tòa nhà, nơi ông thường dành để tiếp những cuộc gặp quan trọng nhất. Qua khung cửa kính lớn, cả thành phố trải dài phía dưới, những tòa nhà cao tầng san sát nhau như một khu rừng bê tông không có điểm dừng.

"Ngồi đi." Ông Bình chỉ vào chiếc ghế đối diện, giọng nghiêm trọng hơn thường lệ. "Tôi vừa nhận được cuộc gọi từ phía quỹ đầu tư. Họ lo ngại về tiến độ, đặc biệt sau khi thấy báo cáo về những phản ứng của cư dân trong buổi họp vừa rồi."

"Tôi đã cố gắng hết sức để lắng nghe nguyện vọng của bà con, đồng thời vẫn đảm bảo tiến độ chung." Vy đáp, giữ giọng điềm tĩnh dù trong lòng đã đoán trước cuộc gặp này sẽ không dễ dàng.

"Tôi biết cô đã cố gắng." Ông Bình thở dài, xoa xoa thái dương, một cử chỉ mệt mỏi hiếm khi ông để lộ trước cấp dưới. "Nhưng cô Vy à, để tôi nói thẳng với cô một chuyện. Công ty mình đang vay ngân hàng gần tám trăm tỷ đồng cho riêng dự án này, với lãi suất tính theo từng ngày chậm trễ. Quỹ đầu tư nước ngoài đã cam kết rót vốn giai đoạn hai, nhưng điều kiện là phải hoàn tất giải phóng mặt bằng đúng hạn. Nếu chậm trễ quá ba tháng so với kế hoạch, họ có quyền rút vốn, và khi đó, không chỉ dự án này sụp đổ, mà cả công ty có thể lâm vào khủng hoảng tài chính nghiêm trọng."

"Tôi hiểu áp lực đó." Vy nói, "nhưng nếu chúng ta đẩy nhanh tiến độ bằng cách phớt lờ nguyện vọng chính đáng của người dân, chúng ta sẽ đối mặt với làn sóng phản đối còn lớn hơn, khiếu kiện kéo dài, và cuối cùng tiến độ còn chậm hơn nữa."

"Tôi không nói phớt lờ." Ông Bình lắc đầu. "Tôi chỉ muốn cô hiểu rõ bối cảnh cô đang đứng. Công ty này có hơn sáu trăm nhân viên, cô Vy à. Sáu trăm gia đình đang trông chờ vào lương tháng, vào sự ổn định của công ty. Nếu dự án này thất bại vì chúng ta chậm trễ quá mức cần thiết, không chỉ nhà đầu tư thiệt hại, mà rất nhiều người trong tòa nhà này có thể mất việc."

Vy im lặng, những con số ông Bình vừa nêu ra khiến cô cảm nhận rõ hơn bao giờ hết sức nặng của trách nhiệm đang đè lên vai mình — không chỉ là trách nhiệm với hẻm Giếng Chung, mà còn là trách nhiệm với hàng trăm con người khác, những người hoàn toàn vô can trong câu chuyện quá khứ giữa cô và Khánh.

"Tôi từng nhận cô vào công ty này mười lăm năm trước, khi cô chỉ là một sinh viên nghèo mới chân ướt chân ráo." Ông Bình nói tiếp, giọng dịu lại, mang theo chút hoài niệm. "Tôi tin vào cô vì cô có một thứ hiếm có: khả năng nhìn thấy con người đằng sau những con số. Đó là lý do tôi giao dự án này cho cô, không phải ai khác. Nhưng tôi cũng cần cô hiểu, đây không phải một dự án từ thiện. Đây là một quyết định kinh doanh, với những ràng buộc tài chính rất thực tế mà chúng ta không thể phớt lờ."

Ông Bình đứng dậy, bước tới khung cửa kính lớn, nhìn xuống thành phố phía dưới, giọng ông bỗng trở nên xa xăm hơn. "Cô biết không, ba mươi năm trước, khi tôi mới vào nghề, tôi cũng từng đứng ở vị trí như cậu Khánh của cô bây giờ. Nhà tôi khi đó cũng bị giải tỏa cho một dự án mở rộng đường, đền bù rẻ mạt, gia đình tôi phải dọn ra ngoại ô sống chật vật mấy năm trời. Lúc đó tôi thề sẽ không bao giờ làm việc trong ngành này, vì tôi ghét những kẻ ngồi bàn giấy quyết định số phận người khác mà chưa từng nếm trải cảnh mất nhà."

"Vậy sao ông lại chọn ngành này?" Vy hỏi, ngạc nhiên trước câu chuyện cô chưa từng nghe qua suốt bao năm làm việc dưới quyền ông.

"Vì tôi nhận ra, đứng ngoài chửi rủa thì dễ, nhưng không thay đổi được gì." Ông Bình quay lại nhìn cô, ánh mắt đầy tâm sự. "Tôi vào ngành này với hy vọng, một ngày nào đó, tôi sẽ có đủ quyền lực để làm mọi thứ khác đi, công bằng hơn, nhân văn hơn những gì đã xảy ra với gia đình tôi. Nhưng ba mươi năm qua, tôi nhận ra thực tế phức tạp hơn nhiều so với lý tưởng thời trẻ. Có những ràng buộc tài chính, những cam kết pháp lý mà mình không thể một mình phá vỡ, dù muốn tới đâu. Đó là lý do tôi cần cô, cô Vy à — cô còn giữ được ngọn lửa lý tưởng mà tôi giờ đây, đôi khi, cảm thấy nó đã lụi tắt gần hết trong lồng ngực mình sau bao năm thỏa hiệp."

Lời tâm sự bất ngờ của ông Bình khiến Vy nhìn người thầy, người sếp gắn bó với mình suốt mười lăm năm qua bằng một ánh mắt khác hẳn, không còn chỉ là hình ảnh một nhà quản lý lạnh lùng theo đuổi lợi nhuận, mà là một con người cũng từng mang thương tích, cũng từng có những lý tưởng bị bào mòn dần theo năm tháng.

"Vậy ông muốn tôi làm gì?" Vy hỏi, giọng đã dịu đi nhiều so với thái độ phòng thủ ban đầu.

"Tôi muốn cô đưa ra một phương án vừa đáp ứng được yêu cầu tiến độ của nhà đầu tư, vừa giải quyết thỏa đáng nhất có thể những kiến nghị của người dân, trong vòng một tháng tới." Ông Bình đáp. "Tôi tin cô làm được. Nhưng nếu sau một tháng vẫn bế tắc, tôi sẽ buộc phải áp dụng phương án cứng rắn hơn theo đúng quy định pháp luật về thu hồi đất, dù tôi không muốn vậy."

*

Rời khỏi phòng làm việc của ông Bình, Vy trở về bàn làm việc, ngồi lặng một lúc lâu, đầu óc quay cuồng với hàng loạt bài toán không có lời giải hoàn hảo. Cô mở lại hồ sơ dự án, xem xét từng con số, từng điều khoản, cố tìm ra một khoảng trống nào đó có thể vừa thỏa mãn yêu cầu tài chính, vừa đáp ứng những kiến nghị của Khánh và bà con.

Diễm Quỳnh bước vào, đặt một tách cà phê lên bàn. "Chị Vy, em có nghiên cứu thử vài mô hình dự án tương tự ở các thành phố khác, thấy có vài trường hợp họ giữ lại một phần không gian công cộng cũ trong thiết kế mới, vừa giảm chi phí giải tỏa, vừa tạo điểm nhấn thương mại vì yếu tố di sản, hoài niệm. Có khi mô hình đó áp dụng được cho khu vực mình đang làm."

Vy ngẩng lên, một tia hy vọng lóe lên trong mắt. "Cho tôi xem thử."

Quỳnh mở máy tính bảng, trình bày vài dự án tham khảo — những khu đô thị mới giữ lại một ngôi chợ cũ, một con phố đi bộ mang dấu ấn lịch sử, biến chúng thành điểm nhấn thu hút khách du lịch và cư dân mới, thay vì xóa sổ hoàn toàn để xây dựng những khối nhà bê tông vô hồn giống hệt nhau.

"Đây có thể là hướng đi." Vy nói, giọng dần trở nên hào hứng hơn, lần đầu tiên sau nhiều ngày căng thẳng. "Nếu mình đề xuất giữ lại khu vực giếng chung, biến nó thành một quảng trường nhỏ mang tính cộng đồng trong thiết kế tổng thể, vừa đáp ứng được yêu cầu của người dân, vừa tạo ra một điểm nhấn văn hóa có giá trị thương mại cho toàn bộ dự án."

"Em thấy khả thi đó chị. Nhưng phải tính toán kỹ chi phí phát sinh, và phải thuyết phục được ban lãnh đạo cùng nhà đầu tư đồng ý với sự thay đổi thiết kế này." Quỳnh nói, giọng thận trọng nhưng không giấu được sự phấn khích của tuổi trẻ khi được tham gia vào một ý tưởng có ý nghĩa.

Vy gật đầu, bắt đầu phác thảo những dòng đầu tiên cho một đề xuất mới, lòng tràn đầy một quyết tâm mới mẻ. Đây có thể là con đường giúp cô vừa hoàn thành trách nhiệm với công ty, vừa giữ được lời hứa với Khánh và cả xóm Giếng Chung — nhưng cô cũng hiểu rõ, con đường phía trước còn rất dài, và không phải ai trong ban lãnh đạo cũng sẽ dễ dàng chấp nhận một sự thay đổi làm phát sinh thêm chi phí và rủi ro cho một dự án vốn đã chịu áp lực tài chính nặng nề.

Hai chị em làm việc tới tận khuya, Quỳnh tra cứu thêm số liệu về giá trị thương mại gia tăng của những dự án có yếu tố di sản, còn Vy phác thảo lại bản vẽ tổng thể, thử nghiệm nhiều phương án bố trí khác nhau sao cho khu vực giếng chung và gốc me cổ thụ có thể được giữ lại một cách hài hòa trong tổng thể kiến trúc hiện đại, thay vì trở thành một mảnh vá lạc lõng, khiên cưỡng.

"Chị nghĩ mình thuyết phục được không?" Quỳnh hỏi, khi cả hai đã thấm mệt, ánh đèn văn phòng chỉ còn le lói vài chỗ vì phần lớn đồng nghiệp đã ra về từ lâu.

"Tôi không biết chắc." Vy thành thật đáp, xoa xoa hai bên thái dương đang nhức mỏi. "Nhưng tôi biết chắc một điều, nếu không thử, tôi sẽ hối hận cả đời. Có những phương án an toàn nhưng khiến mình ân hận, và có những phương án liều lĩnh nhưng ít nhất mình đã cố gắng hết sức. Tôi chọn cái sau."

Quỳnh mỉm cười, gật đầu đồng tình, rồi cả hai tiếp tục cặm cụi với công việc, ngoài kia, thành phố vẫn rực sáng ánh đèn không ngủ, còn đâu đó cách xa hai mươi cây số, hẻm Giếng Chung đã chìm vào màn đêm tĩnh lặng, không hề hay biết một kế hoạch mới đang âm thầm được vun đắp vì chính vận mệnh của nó.