Chương 28 — Con Hẻm Không Còn Trên Bản Đồ

Hai mươi tháng sau ngày phương án chính thức được thông qua, Khu đô thị mới Đông An hoàn tất giai đoạn một đúng như cam kết. Những khối nhà cao tầng hiện đại mọc lên nơi từng là những mái tôn san sát, nhưng ở chính giữa, đúng như bản vẽ ngày nào, một quảng trường nhỏ vẫn tồn tại, với cái giếng đá được phục dựng cẩn thận, gốc me cổ thụ vươn tán lá xanh rì che mát cả một góc sân gạch mới lát.

Sáng sớm hôm khánh thành quảng trường, khi sương còn chưa tan hết, Khánh đã có mặt từ rất sớm. Tiệm sửa xe của anh giờ được bố trí trong một ki-ốt nhỏ ngay cạnh quảng trường, theo đúng thỏa thuận ưu tiên cho các hộ kinh doanh lâu năm trong khu vực cũ. Tấm biển gỗ "Sửa Xe — Hai Mộc" đã cũ, vài chữ bong tróc, được anh mang từ tiệm cũ sang, treo lại y nguyên vị trí như một sự tiếp nối không đứt đoạn, dù bốn bức tường xung quanh giờ đã hoàn toàn khác.

Buổi lễ khánh thành không tổ chức rình rang, không có băng rôn khẩu hiệu hoành tráng hay diễn văn dài dòng. Ban quản lý dự án chỉ đơn giản tổ chức một nghi thức nhỏ: cắt băng khánh thành quảng trường, và mời đại diện cư dân cùng tham gia đặt tấm bia đá cạnh giếng — tấm bia mà nội dung cuối cùng đã được cả xóm họp bàn, thống nhất suốt nhiều buổi tối ròng rã.

Những buổi họp bàn nội dung tấm bia ấy, diễn ra suốt gần hai tháng trời, không hề đơn giản như nhiều người tưởng. Có người muốn khắc thêm câu chuyện riêng của gia đình mình, có người lại muốn giữ nội dung thật ngắn gọn, súc tích. Cuối cùng, chính bà Năm Xôi là người đưa ra đề xuất được đa số đồng thuận: chỉ ghi lại những điều chung nhất, thuộc về cả cộng đồng, còn những câu chuyện riêng, mỗi gia đình có thể tự kể lại cho con cháu mình nghe, không cần khắc hết lên đá.

Chú Bảy Thoại, dù đã chuyển tới khu tái định cư cách đó ba cây số, sáng nay cũng đội nắng sớm đạp xe quay lại tham dự, không bỏ lỡ khoảnh khắc quan trọng này. "Tôi già rồi, chuyển đi đâu cũng vậy, nhưng cái tên mình trên tấm bia này, coi như một dấu ấn để con cháu sau này biết ông nó đã từng sống ở đâu, làm gì." Ông nói, giọng có chút nghẹn ngào hiếm thấy ở người đàn ông vốn luôn tỏ ra thực dụng, cứng rắn.

Vy đọc lớn dòng chữ khắc trên bia trước sự chứng kiến của mọi người, giọng cô vang lên rõ ràng giữa buổi sáng tĩnh lặng. "Nơi đây từng là Hẻm Giếng Chung, nơi bốn mươi bảy gia đình đã cùng nhau chia sẻ từng gàu nước, từng bữa cơm, từng khó khăn của hơn năm mươi năm sinh sống. Giếng nước này được ông Đặng Văn Lành phục dựng năm xưa, nay được gìn giữ lại để nhắc nhở những người đến sau: dù cuộc sống có đổi thay tới đâu, cội nguồn vẫn luôn đáng được trân trọng."

Bên dưới dòng chữ chính, là danh sách bốn mươi bảy hộ gia đình từng sinh sống tại đây, khắc theo thứ tự bảng chữ cái, không phân biệt giàu nghèo, không phân biệt ai ở lại hay ai đã chuyển đi nơi khác.

Khánh và Vy cùng nhau đặt chiếc hộp thiếc — giờ đã được đánh bóng lại, đựng thêm lá thư mới họ viết chung mấy tuần trước — vào một hốc nhỏ dưới chân bia đá, theo đúng thiết kế đã chuẩn bị sẵn, rồi cùng lấp lại bằng một lớp xi măng mỏng, hoàn tất công đoạn cuối cùng của một lời hứa đã trải qua hai lần chôn giấu, hai lần đào lên, và giờ đây, một lần an nghỉ vĩnh viễn giữa lòng cộng đồng.

*

Buổi sáng dần trôi, những người tới dự lễ khánh thành cũng lần lượt tản ra, ai về việc nấy. Bà Năm Xôi dọn lại gánh xôi ngay góc quảng trường, đúng vị trí quen thuộc bà đã bán suốt mấy chục năm qua, chỉ khác là giờ nền đất cũ đã được thay bằng gạch lát phẳng phiu. Bé Lam, giờ đã lớn hơn hẳn so với cô bé mười tuổi ngày nào, đang phụ Khánh sắp xếp lại dụng cụ trong ki-ốt sửa xe mới, tay đã thành thục hơn nhiều so với những ngày đầu chỉ biết đứng nhìn.

"Chú Khánh, con muốn học nghề sửa xe nghiêm túc luôn, được không chú?" Cô bé hỏi, giọng đầy quyết tâm của tuổi mới lớn.

"Được chứ, con có năng khiếu mà." Khánh đáp, xoa đầu cô bé, ánh mắt anh lấp lánh một niềm vui tương tự như những gì ba anh từng dành cho anh năm nào.

Anh nhìn tấm biển "Sửa Xe — Hai Mộc" treo trên đầu ki-ốt, lòng chợt nhớ tới lời cha dặn năm xưa, lúc ông còn ngồi trên chiếc ghế mây cũ trước cửa tiệm, nhìn con trai làm việc với ánh mắt vừa tự hào vừa xót xa. Nếu ông còn sống tới hôm nay, chắc hẳn sẽ rất vui khi thấy cái nghề mình gắn bó cả đời vẫn được tiếp nối, dù không gian xung quanh đã đổi thay hoàn toàn. Khánh thầm nghĩ, có lẽ đây chính là cách tốt nhất để tưởng nhớ một người đã khuất — không phải bằng những nghi lễ trang trọng, mà bằng việc tiếp tục sống, tiếp tục làm những điều người đó từng trân quý.

Vy, đứng cạnh giếng, cũng có một khoảnh khắc lặng người tương tự khi nhìn dòng tên "Trịnh Thị Nhiên" khắc trên tấm bia, xen giữa bốn mươi sáu cái tên khác của những gia đình từng sống nơi đây. Cô đưa tay chạm nhẹ vào dòng chữ khắc tên mẹ, một cử chỉ lặng lẽ nhưng chan chứa cảm xúc, như một lời xin lỗi muộn màng và cũng là một lời cảm ơn gửi tới người đã khuất, người luôn tin tưởng và tự hào về cô dù cô đã có những năm tháng lơ là, xa cách.

Gần trưa, một người đàn ông chạy xe giao hàng dừng lại trước cổng khu đô thị, tay cầm điện thoại, nhìn quanh có vẻ bối rối. Anh ta hỏi một bảo vệ đứng gần đó. "Anh ơi, cho tôi hỏi hẻm Giếng Chung ở đâu vậy? Định vị trên điện thoại chỉ ra ngay chỗ này, nhưng tôi không thấy tên hẻm ghi ở đâu hết, chỉ thấy bảng ghi Khu đô thị mới Đông An thôi."

Người bảo vệ, một thanh niên trẻ mới nhận việc, gãi đầu bối rối. "Tôi cũng không rõ, chắc tên cũ giờ không còn trên bản đồ nữa rồi anh ơi."

Đúng lúc đó, Khánh bước ngang qua, nghe được câu chuyện, liền dừng lại, chỉ tay về phía quảng trường có cái giếng đá và tấm bia mới đặt. "Anh cứ đi thẳng vào trong kia, tới chỗ quảng trường có giếng nước là đúng hẻm Giếng Chung rồi đó. Tên chính thức trên giấy tờ giờ là Khu đô thị mới Đông An, nhưng tụi tôi ở đây vẫn quen gọi là Giếng Chung, chắc còn gọi vậy dài dài."

Người giao hàng gật đầu cảm ơn, chạy xe vào trong theo hướng dẫn. Khánh đứng nhìn theo, một nụ cười nhẹ nở trên môi. Anh nghĩ, có những cái tên, một khi đã in sâu vào trong lòng người, thì dù bản đồ chính thức có ghi gì đi nữa, cũng không thể nào xóa bỏ hoàn toàn được.

Vy bước tới đứng cạnh anh, tay khẽ chạm vào tay anh, cả hai cùng nhìn về phía quảng trường nơi bé Lam đang cười đùa với mấy đứa trẻ khác quanh thành giếng, nơi bà Năm Xôi đang rao hàng bằng chất giọng quen thuộc đã vang vọng suốt bao năm, nơi tấm biển "Sửa Xe — Hai Mộc" vẫn treo đó, cũ kỹ nhưng vững chãi, như một lời khẳng định rằng dù thế giới xung quanh có đổi thay nhanh tới đâu, vẫn có những thứ được phép giữ nguyên.

"Ông có nghĩ, mai này, khi có ai hỏi đường tới đây, người ta sẽ dùng tên nào để chỉ đường không?" Vy hỏi, giọng nhẹ nhàng như một câu hỏi bâng quơ.

"Chắc còn lâu lắm mọi người mới quen miệng gọi Khu đô thị mới Đông An." Khánh đáp, siết nhẹ tay cô. "Với tao, với bà con ở đây, chỗ này mãi mãi vẫn là hẻm Giếng Chung, dù có nằm trên bản đồ hay không."

Tiếng gàu nước va vào thành giếng vang lên đâu đó phía sau, một đứa trẻ nào đó vừa thử kéo nước lên chơi, tiếng nước đổ tràn xuống nền gạch mới tạo thành một âm thanh trong trẻo, giòn tan, vọng khắp khoảng sân, như một nhịp điệu quen thuộc chưa từng thay đổi suốt hơn nửa thế kỷ, và có lẽ, sẽ còn tiếp tục vang lên như vậy trong rất nhiều năm nữa sắp tới.

Ông Bình, ghé qua tham dự buổi khánh thành với tư cách đại diện công ty, đứng nhìn quang cảnh ấy từ xa, khẽ gật đầu hài lòng trước khi quay sang Diễm Quỳnh đang đứng cạnh. "Đây mới thật sự là một dự án thành công, không chỉ đo bằng lợi nhuận, mà còn đo bằng những gì mình để lại được cho những con người từng sống ở đây." Quỳnh gật đầu đồng tình, tay vẫn không quên ghi chú lại vài điều vào cuốn sổ nhỏ, có lẽ để làm tư liệu tham khảo cho những dự án tương lai cô sẽ đảm nhận, mang theo bài học quý giá cô đã học được từ chính người đồng nghiệp mình ngưỡng mộ.

Bé Lam chạy lại kéo tay Khánh, giọng háo hức. "Chú Khánh, chú dạy con kéo nước giếng đi, con muốn thử."

Khánh dẫn cô bé lại gần thành giếng, hướng dẫn từng động tác thả gàu, kéo dây, giống hệt cách chú Hai Mộc từng chỉ dạy anh nhiều năm về trước. Vy đứng nhìn cảnh tượng ấy, một nụ cười ấm áp nở trên môi, cảm nhận rõ ràng một vòng tuần hoàn của sự sống, của ký ức, đang tiếp tục được truyền lại một cách tự nhiên, không cần bất kỳ nghi thức trang trọng nào để khẳng định giá trị của nó.