Chương 26 — Con Hẻm Không Còn Trên Bản Đồ

Buổi họp công bố phương án chính thức diễn ra hai tuần sau đó, cũng tại hội trường nhà văn hóa phường, nhưng lần này không khí hoàn toàn khác so với buổi họp căng thẳng đầu tiên. Bàn ghế được sắp xếp gọn gàng hơn, có thêm màn hình lớn để trình chiếu bản thiết kế chi tiết, và trên bàn chủ tọa, ngoài đại diện công ty Tân Nguyên, còn có cả đại diện chính quyền phường, quận, những người đã theo dõi sát sao diễn biến câu chuyện suốt thời gian qua.

Vy đứng lên trình bày, giọng cô tự tin, ấm áp hơn hẳn những lần trước, không còn cái vẻ phòng thủ, dè dặt của một chuyên viên đang cố gắng thuyết phục một đám đông nghi ngại. Cô liếc nhìn xuống hàng ghế đầu, nơi Khánh ngồi cùng bà Vui, bà Năm Xôi và bé Lam, ánh mắt anh khích lệ cô như một điểm tựa vô hình giúp cô vững vàng hơn trước hàng trăm cặp mắt đang dõi theo.

"Kính thưa bà con." Cô mở đầu. "Sau nhiều vòng thảo luận, chúng tôi xin công bố phương án chính thức đã được hội đồng quản trị công ty phê duyệt." Cô trình chiếu bản thiết kế tổng thể lên màn hình lớn, hình ảnh khu đô thị mới hiện ra với những khối nhà hiện đại bao quanh một khoảng không gian xanh ở trung tâm — nơi cái giếng chung được giữ nguyên vị trí, chỉ được cải tạo lại phần thành giếng bằng đá tự nhiên, xung quanh là một quảng trường lát gạch với ghế đá, cây xanh, và một tấm bia nhỏ khắc lại lịch sử hình thành của khu vực.

Tiếng xì xào trầm trồ vang lên khắp hội trường khi hình ảnh quảng trường giếng chung hiện ra rõ nét trên màn hình, với gốc me cổ thụ được giữ nguyên, tán lá xòe rộng che mát cả một góc quảng trường mới. Trên tấm bia đá nhỏ đặt cạnh giếng trong bản thiết kế, dòng chữ khắc còn để trống phần nội dung, chỉ ghi chú tạm "Nơi lưu giữ ký ức Hẻm Giếng Chung — sẽ hoàn thiện cùng cộng đồng cư dân".

"Cái bia đó ghi gì vậy cô?" Ai đó hỏi vọng lên từ phía dưới.

"Chúng tôi để trống có chủ đích." Vy giải thích. "Chúng tôi muốn nội dung khắc trên bia là do chính bà con quyết định, có thể là tên của những gia đình đã từng sống ở đây, có thể là một câu chuyện, một lời nhắn nhủ nào đó bà con muốn để lại cho thế hệ sau. Đây không phải điều công ty chúng tôi có quyền tự quyết định thay cho cộng đồng."

Câu trả lời ấy nhận được một tràng vỗ tay tán thưởng nhiệt tình nhất trong suốt buổi họp, như một minh chứng rõ ràng rằng phương án lần này không chỉ dừng lại ở những con số, những cam kết trên giấy tờ, mà còn chạm tới phần sâu xa nhất trong tâm tư của mỗi người dân nơi đây.

"Về phương án tái định cư." Vy tiếp tục trình bày, "năm mươi lăm phần trăm hộ dân có nguyện vọng sẽ được bố trí căn hộ ngay trong khu đô thị mới, tại tòa nhà nằm sát cạnh quảng trường giếng chung. Các hộ còn lại sẽ được bố trí tại khu tái định cư cách đây ba cây số, kèm theo hệ số đền bù tăng thêm mười lăm phần trăm so với khung giá ban đầu, và hỗ trợ chi phí ổn định cuộc sống trong hai năm đầu."

Sau phần trình bày, ban tổ chức mở phần hỏi đáp trực tiếp. Đa số ý kiến bày tỏ sự hài lòng, thậm chí có người không giấu được xúc động khi nhìn thấy hình ảnh cái giếng chung được giữ lại trong thiết kế mới.

"Vậy là bao công sức mấy chục năm giữ gìn cái giếng không uổng phí." Bà Năm Xôi nói, giọng run run vì xúc động, tay siết chặt tay bé Lam đang ngồi cạnh.

Nhưng không phải tất cả đều hoàn toàn hài lòng. Một người đàn ông trung niên đứng dậy, giọng vẫn còn chút bức xúc. "Nhà tôi nằm cuối hẻm, cách giếng khá xa, theo tiêu chí phân bổ căn hộ tại chỗ, khả năng cao nhà tôi rơi vào nhóm phải chuyển ra khu tái định cư ba cây số. Tôi thấy vậy không công bằng lắm, tại sao nhà gần giếng lại được ưu tiên hơn nhà tôi?"

Vy lắng nghe, không né tránh câu hỏi khó. "Tiêu chí phân bổ dựa trên diện tích quỹ căn hộ thực tế có hạn tại khu vực trung tâm, chúng tôi không thể bố trí toàn bộ bốn mươi bảy hộ vào cùng một khu vực nhỏ. Chúng tôi đã cân nhắc dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có cả hoàn cảnh kinh tế, số năm cư trú, nhưng tôi thừa nhận, không có phương án nào có thể làm hài lòng tuyệt đối một trăm phần trăm mọi người. Tôi xin ghi nhận ý kiến của anh, và cam kết sẽ xem xét lại một lần nữa tiêu chí phân bổ để đảm bảo tính công bằng tối đa có thể."

Người đàn ông ngồi xuống, vẻ mặt vẫn chưa hoàn toàn hài lòng, nhưng không còn gay gắt như trước, có lẽ vì cảm nhận được sự chân thành trong cách Vy phản hồi, dù không thể giải quyết trọn vẹn mọi khúc mắc.

Một cụ ông khác giơ tay hỏi tiếp, giọng lo lắng không kém. "Còn cái vụ thi công thì sao? Tôi nghe nói mấy công trình xây dựng lớn hay kéo dài lê thê, bụi bặm, ồn ào, ảnh hưởng tới sức khỏe người già với trẻ nhỏ trong xóm. Chuyện này có được tính tới không?"

"Chúng tôi cam kết thi công theo từng giai đoạn, ưu tiên hoàn thành khu tái định cư tại chỗ trước, đồng thời áp dụng biện pháp che chắn, giảm tiếng ồn theo đúng quy định, có giám sát độc lập để bà con có thể phản ánh trực tiếp nếu phát hiện vi phạm." Vy đáp, đã lường trước câu hỏi này nên chuẩn bị sẵn phương án cụ thể. "Chúng tôi cũng sẽ thành lập một đường dây nóng riêng cho khu vực dự án này, có nhân viên trực tiếp xử lý phản ánh của bà con trong suốt quá trình thi công."

Chú Bảy Thoại, ngồi ở hàng ghế giữa, cuối cùng cũng giơ tay phát biểu, giọng ông đã bớt hẳn vẻ hoài nghi thường thấy. "Tôi thấy phương án này được đó. Tôi xin rút lại mấy lời nặng nề hôm trước, cô làm ăn coi bộ đàng hoàng, có tâm. Tôi đồng ý ký vào biên bản đồng thuận."

Lời phát biểu bất ngờ của chú Bảy, người vốn nổi tiếng khó tính, thực dụng trong xóm, khiến cả hội trường bật cười nhẹ nhõm, phần nào xoa dịu không khí vẫn còn đôi chút căng thẳng còn sót lại từ những câu hỏi gay gắt trước đó.

*

Khánh, ngồi ở hàng ghế đầu, quan sát toàn bộ diễn biến buổi họp với một cảm xúc phức tạp. Anh biết, đây không phải một cái kết hoàn hảo kiểu cổ tích, nơi mọi người đều vui vẻ, hài lòng tuyệt đối. Vẫn còn đó những băn khoăn, những thiệt thòi nhất định mà không phương án nào có thể xóa bỏ hoàn toàn. Nhưng so với những gì họ có thể phải đối mặt nếu không đấu tranh, đây rõ ràng là một kết quả đáng để trân trọng.

Khi được mời phát biểu, anh đứng lên, nhìn khắp lượt gương mặt quen thuộc của bà con trong hội trường.

"Tôi không nghĩ hôm nay chúng ta có một chiến thắng tuyệt đối." Anh nói thẳng thắn. "Vẫn còn người chưa hài lòng, vẫn còn những thiệt thòi nhất định. Nhưng tôi nghĩ, so với những gì chúng ta lo sợ ban đầu — bị đẩy đi xa tám, mười cây số, mất trắng mọi dấu vết của nơi mình từng sống — thì đây là một kết quả tốt hơn rất nhiều so với chúng ta dám hy vọng. Tôi mong bà con, dù còn băn khoăn, hãy cùng nhau giám sát quá trình thực hiện để đảm bảo mọi cam kết được giữ đúng, thay vì chỉ dừng lại ở đây."

Tiếng vỗ tay vang lên, không quá rầm rộ, nhưng chân thành, thể hiện một sự đồng thuận thực tế, không hoàn hảo nhưng đáng trân trọng của một cộng đồng đã cùng nhau trải qua một hành trình đấu tranh đầy gian nan.

Buổi họp kết thúc, mọi người lục tục ra về, nhiều người còn nán lại bàn tán, xem xét kỹ hơn bản thiết kế được in ra treo ở góc hội trường. Vy đứng cạnh tấm bản vẽ, nhìn hình ảnh quảng trường giếng chung với ánh mắt đầy cảm xúc, biết rằng phía trước vẫn còn một chặng đường dài để biến bản vẽ ấy thành hiện thực, nhưng ít nhất, những nét vẽ đầu tiên của chặng đường đó đã được đặt xuống bằng cả tấm lòng của rất nhiều người.

Đại diện chính quyền phường, trước khi ra về, còn nán lại bắt tay Vy, giọng đầy thiện cảm. "Cô làm được một việc không dễ dàng chút nào. Nhiều dự án khác, chúng tôi chứng kiến cảnh cưỡng chế, khiếu kiện kéo dài cả năm trời, ảnh hưởng nghiêm trọng tới an ninh trật tự địa phương. Phường xin ghi nhận và sẽ phối hợp chặt chẽ với công ty trong suốt quá trình triển khai để đảm bảo mọi cam kết được thực hiện đúng."

Diễm Quỳnh, đứng ở cuối hội trường thu dọn thiết bị trình chiếu, nhìn cảnh tượng ấy với một nụ cười mãn nguyện, thì thầm với đồng nghiệp đứng cạnh. "Đây mới là lý do tôi muốn làm nghề này, chứ không chỉ vì lương cao hay thăng tiến nhanh."

Ngoài sân nhà văn hóa, bé Lam chạy tung tăng giữa đám đông người lớn, tay cầm một bản in nhỏ hình ảnh quảng trường giếng chung tương lai, khoe khắp lượt với từng người quen. "Cô chú coi nè, sau này chỗ này đẹp lắm luôn, có cả ghế đá với đèn nữa!"

Tiếng cười đùa hồn nhiên của cô bé, giữa không khí vừa trải qua một cuộc họp căng thẳng nhưng có hậu, như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng rằng, dù người lớn có phải tính toán, đấu tranh, thỏa hiệp nhiều tới đâu, thì mục đích cuối cùng vẫn luôn là giữ gìn một tương lai tốt đẹp hơn cho những thế hệ tiếp nối.