Chương 7 — Người Giữ Rừng

Một tuần sau khi Nguyên đến trạm, nhịp sinh hoạt ở khu cứu hộ đã thay đổi rõ rệt. Anh dậy sớm hơn cả Khuê để kiểm tra tình trạng của Mun, pha chế đúng liều thuốc kháng sinh theo cân nặng, ghi chép tỉ mỉ từng chỉ số vào một cuốn sổ theo dõi y tế mà anh tự thiết kế, chi tiết hơn hẳn cách ghi chép sơ sài trước đây của Khuê. Cô phải công nhận, dù đôi lúc thấy hơi phiền vì tính cẩn thận đến mức cầu toàn của anh, sự có mặt của một người có chuyên môn thú y bài bản đã giúp ích rất nhiều cho công tác cứu hộ.

Sáng hôm ấy, khi Khuê đang chuẩn bị bữa sữa cho Nâu, Nguyên bước vào với vẻ mặt nghiêm trọng khác thường, tay cầm tấm lưới đánh chim mà tổ tuần tra thu giữ được tuần trước, thứ anh đã mượn để nghiên cứu kỹ hơn từ hôm gặp Mun.

"Khuê, chị xem cái này," anh nói, trải tấm lưới ra trên bàn làm việc, chỉ vào một góc lưới có dính vài sợi lông vũ màu đen xen trắng. "Tôi so sánh với mẫu lông của Mun, không khớp hoàn toàn nhưng cùng họ hồng hoàng. Có nghĩa là tấm lưới này không chỉ dùng để bắt một con, mà đã được sử dụng nhiều lần, cho nhiều loài chim khác nhau."

Khuê đặt bình sữa xuống, cầm tấm lưới lên xem xét kỹ. "Loại lưới này thường dùng để bẫy chim theo đàn, giăng ngang đường bay quen thuộc. Nếu đã dùng nhiều lần cho nhiều loài, có nghĩa là người đặt bẫy này hiểu rất rõ tập tính từng loài, biết chính xác nơi nào, mùa nào để giăng lưới hiệu quả nhất."

"Không phải kiểu bẫy ngẫu nhiên của một người thợ săn nghiệp dư kiếm bữa ăn," Nguyên nói thêm, đôi mắt sau cặp kính ánh lên vẻ nghiêm túc của một người đang dần nhận ra quy mô thực sự của vấn đề. "Cách phối hợp giữa bẫy cáp giết voọc, lưới bắt chim, và bãi khai thác gỗ chị kể hôm trước — tất cả đều đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về sinh thái, chứ không chỉ đơn thuần là lòng tham vặt vãnh."

Khuê gật đầu, lòng nặng trĩu. Cô đã nghi ngờ điều này từ lâu, nhưng nghe một người có chuyên môn khoa học như Nguyên xác nhận lại từ góc độ khác khiến giả thiết của cô càng thêm vững chắc. "Tôi nghĩ đây không chỉ là một nhóm người săn bắt để bán lẻ ở chợ. Có thể có một đường dây thu mua, tổ chức thành hệ thống — người đặt bẫy, người vận chuyển, người tiêu thụ, tất cả phối hợp với nhau."

"Buôn bán động vật hoang dã và gỗ quý cùng lúc," Nguyên trầm ngâm, "nghe có vẻ giống mô hình một số đường dây tôi từng nghe nói đến khi còn học và làm việc dưới xuôi. Gỗ để bán cho các xưởng mỹ nghệ, xuất khẩu lậu qua biên giới; động vật hoang dã để bán làm thực phẩm đặc sản, làm thuốc, hoặc làm thú cưng cho giới nhà giàu. Một đường dây như vậy thường có vỏ bọc kinh doanh hợp pháp để rửa nguồn gốc hàng hóa."

Ý tưởng đó khiến Khuê giật mình. Cô chưa từng nghĩ đến khía cạnh "vỏ bọc kinh doanh hợp pháp" trước đây, luôn hình dung những kẻ săn bắt trộm chỉ là những nhóm nhỏ lẻ, ẩn náu trong rừng sâu. Nhưng nếu Nguyên nói đúng, thì đầu mối của đường dây này có thể đang tồn tại công khai, đội lốt một doanh nghiệp bình thường nào đó ngay tại thị trấn Đá Vách hoặc các vùng lân cận.

"Tôi cần kiểm tra lại xem có công ty lâm sản nào hoạt động gần đây trong khu vực mà mình chưa để ý đến không," cô nói, giọng đã chuyển sang trạng thái tập trung của một người đang lần theo manh mối. "Anh có sẵn lòng đi cùng tôi lên khu vực gần suối Nậm Đăm để khảo sát thêm không? Tôi muốn xem liệu bãi khai thác gỗ mình phát hiện tuần trước có mở rộng thêm không."

Nguyên gật đầu ngay không chút do dự. "Tất nhiên. Với lại, tôi cũng muốn tận mắt xem tập tính sinh sống của voọc mông trắng trong môi trường tự nhiên ở đây, để hiểu rõ hơn cách chăm sóc và chuẩn bị cho việc tái thả Nâu sau này."

Hai ngày sau, khi lịch trực cho phép, họ cùng nhau lên đường vào sáng sớm, mang theo đầy đủ dụng cụ khảo sát — máy định vị GPS, máy ảnh, sổ ghi chép — cùng lương thực đủ dùng cho một ngày dài trong rừng. Mây tình nguyện ở lại trông coi khu cứu hộ, dặn dò hai người cẩn thận với vẻ mặt đầy ẩn ý khiến Khuê phải lườm bạn một cái trước khi rời trạm.

Con đường lên khu vực Nậm Đăm hôm nay dường như dài hơn thường lệ, có lẽ vì Khuê phải điều chỉnh tốc độ đi phù hợp với một người chưa quen địa hình rừng núi như Nguyên. Nhưng cô nhận thấy anh không hề than vãn hay tỏ ra mệt mỏi, ngược lại còn tỏ ra thích thú trước mỗi loài cây, mỗi dấu vết động vật cô chỉ cho anh xem dọc đường, liên tục đặt câu hỏi với sự tò mò chân thành của một nhà khoa học đang được tiếp cận với hiện trường thực địa.

"Chị nhìn kìa," Nguyên bất ngờ dừng lại, chỉ tay lên một tán cây cao, giọng hào hứng như trẻ con. "Có phải đàn voọc không?"

Khuê ngước nhìn theo hướng anh chỉ, thấy một nhóm khoảng bảy, tám cá thể voọc mông trắng đang di chuyển giữa các tán cây, những dải lông trắng quanh hông nổi bật trên nền lá xanh thẫm. Đàn voọc di chuyển nhẹ nhàng, uyển chuyển, những cú nhảy chuyền cành chính xác đến kinh ngạc.

"Đúng rồi. Đây có lẽ là đàn mà voọc mẹ của Nâu từng thuộc về," cô nói khẽ, không muốn làm đàn thú giật mình. "Nhìn số lượng cá thể, đây là một trong những đàn còn khá đông của khu bảo tồn."

Cả hai đứng lặng quan sát một lúc lâu, Nguyên chăm chú ghi chép, chụp ảnh từ xa bằng ống kính tele mang theo. Có một khoảnh khắc, khi ánh nắng xuyên qua tán lá chiếu xuống đàn voọc đang nô đùa, Khuê liếc nhìn sang Nguyên, thấy vẻ mặt say mê thuần khiết trên gương mặt anh, một sự say mê không hề giả tạo hay mang tính công việc, mà là tình yêu thực sự dành cho những sinh vật anh đang quan sát. Cô nhận ra, đó chính là điều khiến cô dần thay đổi ấn tượng ban đầu về anh — không phải một cán bộ được cử xuống làm nhiệm vụ cho xong, mà là một người thực sự tận tâm với công việc bảo tồn.

Khi đàn voọc di chuyển xa dần khuất sau những tán cây, hai người tiếp tục hành trình đến khu vực bãi khai thác gỗ Khuê phát hiện trước đó. Nhưng khi đến nơi, cả hai đều sững người.

Bãi khai thác không chỉ còn giữ nguyên như hôm Khuê phát hiện — nó đã được mở rộng thêm đáng kể, thêm ít nhất sáu gốc cây mới bị đốn hạ, trong đó có hai gốc nghiến cổ thụ đường kính phải hơn một mét, những vòng tuổi hằn rõ trên mặt cắt cho thấy cây đã sống ít nhất một hai trăm năm trước khi bị hạ xuống chỉ trong vài phút bởi lưỡi cưa máy.

"Trời ơi," Nguyên thốt lên, giọng nghẹn lại vì sốc, quỳ xuống bên một gốc cây, đưa tay chạm vào mặt cắt còn tươi nhựa. "Cây này phải cả trăm năm tuổi. Chỉ vài phút là xong."

Khuê không nói gì, chỉ lặng lẽ chụp ảnh, đo đạc, ghi chép với vẻ mặt lạnh lùng bên ngoài nhưng bên trong lòng cô đang sôi sục một cơn giận dữ mà cô đã học cách kiềm chế qua nhiều năm làm nghề. Đây không còn là nghi ngờ nữa — đây là bằng chứng rõ ràng rằng đường dây khai thác này vẫn đang hoạt động tích cực, ngay cả sau khi đã có báo cáo chính thức gửi lên Chi cục, ngay cả khi họ biết rõ khu vực này đang bị theo dõi.

"Chúng không sợ bị phát hiện," cô nói khẽ, giọng lạnh như băng. "Hoặc chúng biết chắc sẽ không ai làm gì được chúng."

Nguyên nhìn cô, nhận ra sự thay đổi trong giọng nói ấy, hiểu rằng đây không đơn thuần là công việc đối với Khuê. "Chị đang nghĩ đến chuyện gì đó cụ thể hơn phải không? Không chỉ là một vụ khai thác gỗ trái phép thông thường."

Khuê ngập ngừng một lúc, rồi quyết định, lần đầu tiên kể từ khi Nguyên đến trạm, chia sẻ với anh một phần câu chuyện cô vẫn giữ kín trong lòng suốt nhiều năm. "Bố tôi từng là kiểm lâm ở đây. Ông mất tám năm trước, trong một vụ được kết luận là tai nạn khi tuần rừng một mình. Nhưng trước khi mất, ông nói với mẹ tôi là đã phát hiện ra 'chuyện lớn'. Tôi luôn nghĩ liên quan đến một đường dây khai thác nào đó, và giờ, nhìn cảnh này, tôi càng tin chắc điều đó."

Nguyên im lặng, ánh mắt anh dịu lại, không phải sự thương hại mà là một sự cảm thông sâu sắc. "Vậy nên chị chọn quay về làm kiểm lâm ở chính nơi này."

"Một phần vì thế," Khuê thừa nhận, quay đi nhìn về phía những gốc cây trơ trọi. "Tôi muốn tìm ra sự thật. Cho bố tôi, và cho cả khu rừng này."

Nguyên đứng dậy, đến gần cô hơn một chút, không nói gì thêm nhưng ánh mắt anh truyền tải một sự đồng cảm và ủng hộ rõ ràng không cần lời. "Nếu chị cần một người hỗ trợ điều tra thêm khía cạnh khoa học, chứng cứ sinh thái, tôi sẵn sàng giúp. Chị không phải một mình trong chuyện này nữa."

Câu nói ấy, giản dị nhưng chân thành, khiến Khuê cảm thấy một điều gì đó ấm áp lan tỏa trong lòng, một cảm giác cô đã không còn cho phép mình có từ rất lâu — cảm giác được chia sẻ gánh nặng, được tin tưởng ai đó ngoài gia đình mình trong hành trình cô độc này. Cô gật đầu, không nói thêm gì, nhưng trong lòng đã âm thầm ghi nhận: có lẽ, sự xuất hiện của Đinh Vũ Nguyên tại trạm Ngàn Mây không chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên của công tác điều động nhân sự.