Chương 28 — Quán Trọ Cuối Đèo

Một năm sau ngày dự án "cung đường di sản" chính thức được phê duyệt, xóm Lưng Đèo tổ chức một lễ khánh thành quy mô lớn để đánh dấu việc hoàn tất toàn bộ quá trình nâng cấp tuyến đường, đồng thời kỷ niệm một năm ngày con đèo chính thức được công nhận là điểm du lịch trải nghiệm cấp tỉnh.

Khác hẳn không khí hồi hộp, lo âu của ngày hội "Trải nghiệm đèo Vực Sương" năm nào, lễ khánh thành lần này tràn ngập niềm vui, sự tự hào của một cộng đồng đã cùng nhau vượt qua thử thách để giữ lại và phát triển mảnh đất quê hương mình theo một hướng đi bền vững, ý nghĩa.

Từ sáng sớm, cả con đèo đã rộn ràng cờ hoa, băng rôn chào mừng được treo dọc suốt tuyến đường mười hai cây số, những gian hàng giới thiệu sản vật địa phương được dựng lên khang trang hơn hẳn so với năm trước, minh chứng cho sự phát triển vượt bậc của mô hình du lịch cộng đồng sau một năm hoạt động.

Thảo, trong vai trò đại diện cộng đồng, đứng trên khán đài nhỏ được dựng tạm giữa quảng trường xóm, chuẩn bị phát biểu khai mạc buổi lễ trước sự chứng kiến của đông đảo người dân, du khách, cùng các quan chức địa phương, bao gồm cả La Đức Vinh, giờ đây đã trở thành một người bạn đồng hành thân thiết trong quá trình phát triển của dự án, thường xuyên hỗ trợ kết nối các nguồn lực cần thiết cho cộng đồng.

"Một năm trước, đứng ở đây, chúng tôi từng lo sợ sẽ mất đi tất cả." Thảo phát biểu, giọng cô vang vọng đầy xúc động qua hệ thống loa đài. "Nhưng hôm nay, chúng tôi đứng đây không phải để tiếc nuối những gì đã mất, mà để tự hào về những gì chúng tôi đã cùng nhau xây dựng lại. Con đèo Vực Sương không chỉ còn là một con đường, mà đã trở thành minh chứng sống động cho sức mạnh của sự đoàn kết, của niềm tin rằng, cái cũ và cái mới hoàn toàn có thể cùng tồn tại, bổ trợ cho nhau."

Tiếng vỗ tay vang dội khắp quảng trường khi Thảo kết thúc bài phát biểu, nhiều người không giấu được những giọt nước mắt xúc động trước hành trình đầy gian nan nhưng cũng đầy tự hào mà cả cộng đồng đã cùng nhau trải qua.

Buổi lễ tiếp tục với phần cắt băng khánh thành chính thức, được thực hiện bởi Thảo, Khải Đăng, cùng đại diện các cấp chính quyền địa phương. Sau đó là một chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc — múa xòe, hát then, biểu diễn nhạc cụ dân tộc — do chính người dân trong xóm và các vùng lân cận tổ chức, thu hút sự quan tâm nồng nhiệt của đông đảo du khách và cả các đoàn làm phim tài liệu được mời đến ghi hình.

Ông Bảy Trình, trong bộ trang phục truyền thống được con cháu chuẩn bị đặc biệt cho dịp này, đứng giữa gian trưng bày dụng cụ sửa xe cũ của mình, say sưa kể cho khách tham quan nghe những câu chuyện về lịch sử con đèo, về thời kỳ gian khó khi con đường còn là đường mòn đất đỏ, về tình bạn với ông Đỗ Văn Chinh — người đã dựng lên Quán Trọ Cuối Đèo gần ba mươi năm trước.

Bà Sáu Hồng, tại gian hàng lưu niệm được trang trí bắt mắt, tất bật phục vụ dòng khách không ngớt ghé mua đặc sản địa phương, gương mặt bà rạng rỡ hạnh phúc, không còn dấu vết của sự do dự, mệt mỏi từng khiến bà tính đến chuyện rời bỏ nơi này năm nào.

Gia Bình, với đội xe máy cho thuê giờ đã mở rộng lên hơn hai mươi chiếc, tổ chức một đoàn phượt trải nghiệm đặc biệt nhân dịp lễ khánh thành, dẫn đoàn khách du lịch đi qua từng điểm dừng chân, kể lại những câu chuyện thú vị về từng khúc cua mà chính Nhật Minh đã đặt tên năm nào.

Thùy Dương, giờ đã là một cây viết quen thuộc trên trang thông tin du lịch của xóm, tất bật ghi chép, phỏng vấn để viết bài tường thuật đầy đủ về sự kiện, ấp ủ dự định gửi bài viết này tham gia một cuộc thi báo chí học sinh cấp tỉnh vào cuối năm.

Nhật Minh, tự hào đứng cạnh tấm bản đồ khổ lớn được treo trang trọng ngay lối vào khu vực lễ hội — bản đồ chính thức của tuyến đường di sản, với đầy đủ tên gọi các điểm dừng chân do chính cậu đặt tên năm nào, giờ đã in đậm, rõ ràng, được hàng ngàn du khách chiêm ngưỡng mỗi năm.

Giữa buổi lễ, một vị khách đặc biệt bất ngờ xuất hiện — vị phóng viên trẻ tuổi từng phỏng vấn Thảo và Khải Đăng trong ngày hội năm trước, giờ đây quay lại để thực hiện phóng sự theo dõi về sự phát triển của con đèo sau một năm. Cô mang theo cả ê-kíp quay phim, phỏng vấn từng thành viên trong gia đình về những thay đổi họ đã trải qua.

"Nhìn lại một năm qua, điều gì khiến chị tự hào nhất?" Nữ phóng viên hỏi Thảo trước ống kính máy quay.

"Điều khiến tôi tự hào nhất không phải là những con số về lượng khách du lịch hay doanh thu tăng trưởng." Thảo đáp, ánh mắt cô nhìn quanh khung cảnh nhộn nhịp của lễ hội. "Mà là việc chúng tôi đã chứng minh được rằng, một cộng đồng nhỏ bé, nếu đủ đoàn kết, đủ kiên trì, hoàn toàn có thể tự quyết định vận mệnh của chính mình, thay vì cam chịu để những quyết định từ xa định đoạt số phận của cả một vùng đất."

Phóng viên sau đó cũng phỏng vấn Gia Bình, Thùy Dương, và cả Nhật Minh, mỗi người đều chia sẻ những câu chuyện riêng đầy xúc động về hành trình họ đã trải qua, tạo nên một phóng sự đa chiều, chân thực về sự đổi thay của cả một cộng đồng, sau này được phát sóng rộng rãi và trở thành một trong những câu chuyện truyền cảm hứng được nhắc đến nhiều nhất trong năm về mô hình phát triển du lịch bền vững kết hợp bảo tồn văn hóa tại các vùng núi phía Bắc.

La Đức Vinh, khi được phỏng vấn với tư cách đại diện cơ quan quản lý dự án, cũng không giấu được sự xúc động khi nhìn lại quãng đường đã qua. "Thú thật, ban đầu tôi chỉ xem đây là một dự án cần hoàn thành đúng tiến độ, đúng chỉ tiêu. Nhưng qua câu chuyện của gia đình chị Thảo, của cả cộng đồng nơi đây, tôi đã học được rằng, đằng sau mỗi quyết định quy hoạch, luôn có những con người thật, những cuộc đời thật cần được lắng nghe, thấu hiểu."

Đến cuối buổi chiều, khi ánh hoàng hôn bắt đầu nhuộm vàng cả thung lũng, Khải Đăng tìm đến bên Thảo, đang đứng nghỉ ngơi sau một ngày dài bận rộn tổ chức sự kiện.

"Chị mệt không?" Anh hỏi, đưa cho cô một ly nước mát.

"Mệt, nhưng hạnh phúc." Thảo đáp, nhận ly nước, nhìn ra quang cảnh nhộn nhịp trước mắt. "Nhìn tất cả những gì mọi người đã xây dựng được, em không nghĩ có từ ngữ nào đủ để diễn tả hết niềm tự hào trong lòng em lúc này."

Khải Đăng khoác tay qua vai cô, cả hai cùng đứng lặng ngắm nhìn quang cảnh lễ hội đang dần chuyển sang không khí ấm cúng của buổi tối, những ánh đèn lồng bắt đầu được thắp lên dọc con đường, hòa cùng ánh hoàng hôn cuối cùng đang khuất dần sau đỉnh núi, tạo nên một khung cảnh vừa lộng lẫy vừa bình yên đến lạ, như một lời khẳng định cho tất cả những gì cộng đồng nhỏ bé này đã cùng nhau chiến đấu và giành được.

Buổi tối, khi lễ hội chính thức khép lại, cả gia đình cùng những người bạn thân thiết nhất — ông Bảy Trình, bà Sáu Hồng, chú Tám Nghị — quây quần tại quán trọ, tổ chức một bữa tiệc nhỏ ấm cúng để mừng thành công của sự kiện. Không khí rộn ràng tiếng cười nói, tiếng chúc tụng, xen lẫn những câu chuyện hồi tưởng về hành trình đầy gian nan nhưng cũng đầy ắp kỷ niệm đẹp mà tất cả đã cùng nhau trải qua.

"Một năm trước, ai mà nghĩ được có ngày hôm nay." Chú Tám Nghị nói, giọng đầy cảm khái, nâng ly rượu ngô lên mời cả bàn. "Chú vẫn nhớ như in cái ngày đọc được tin trên báo về dự án hầm xuyên núi, chú buồn hết mấy hôm liền, tưởng sắp mất luôn cái quán quen thuộc này rồi. Vậy mà giờ, quán còn phát triển hơn xưa, chú lại càng có thêm nhiều lý do để ghé lại đây mỗi chuyến xe."

Cả bàn tiệc cùng nâng ly, tiếng cụng ly lanh canh vang lên giữa không gian ấm áp của gian ăn quen thuộc, nơi đã chứng kiến biết bao thăng trầm, biết bao câu chuyện buồn vui của gia đình chắp vá này suốt những năm tháng qua, giờ đây trở thành nơi lưu giữ một chương mới đầy hy vọng và tự hào.

Ông Bảy Trình, sau vài chén rượu, đứng dậy, giọng sang sảng đầy xúc động, kể lại câu chuyện về những ngày đầu ông Chinh dựng quán trọ giữa con đèo hoang vu, khi ai cũng bảo đó là một quyết định điên rồ, không ai tin một quán trọ nhỏ giữa núi rừng hẻo lánh có thể tồn tại nổi qua vài năm. "Vậy mà gần ba mươi năm sau, không chỉ tồn tại, mà còn trở thành biểu tượng của cả một vùng đất. Thằng Chinh nó có con mắt nhìn xa, và con gái nó còn giỏi hơn nó nữa, biết cách đưa cái quán này vươn xa hơn cả những gì ông ấy từng mơ tới."

Lời khen ngợi chân thành của ông Bảy Trình khiến Thảo không khỏi xúc động, mắt cô rưng rưng nhìn quanh bàn tiệc, nhìn từng gương mặt thân thương đã cùng cô đi qua những tháng ngày khó khăn nhất, giờ đây quây quần bên nhau trong niềm hạnh phúc trọn vẹn, một khung cảnh mà bốn năm trước, khi cô còn là một cô gái hai mươi ba tuổi hoang mang trước gánh nặng gia đình, chưa từng dám tưởng tượng đến.