Chương 22 — Đội Cứu Hộ Trên Đỉnh Sương

"Nếu tầm nhìn giảm xuống dưới mười mét, em làm gì đầu tiên?" Khánh Vân hỏi, đứng trước một hàng năm học viên mới đang đứng nghiêm chỉnh giữa sân trạm Cổng Trời, tay cô cầm một cuốn sổ nhỏ ghi lại tên từng người.

"Dừng lại, đánh dấu vị trí, báo cáo qua bộ đàm!" Cả năm người đồng thanh trả lời, một câu trả lời họ đã học thuộc lòng qua ba ngày huấn luyện lý thuyết vừa qua.

"Đúng. Nhưng lý thuyết và thực hành là hai chuyện khác nhau hoàn toàn." Khánh Vân bước dọc theo hàng, ánh mắt cô quét qua từng gương mặt trẻ, đầy nhiệt huyết nhưng cũng còn nhiều bỡ ngỡ. "Hôm nay, mình sẽ mô phỏng tình huống thực tế. Ai có thể cho tôi biết vì sao việc dừng lại lại quan trọng hơn việc cố gắng tiếp tục tìm đường?"

Một học viên trẻ, tên Khôi, giơ tay. "Vì di chuyển trong điều kiện tầm nhìn kém dễ dẫn tới lạc đường hoặc gặp nguy hiểm không lường trước, thưa cô."

"Chính xác." Khánh Vân gật đầu, hài lòng. "Nhưng còn một lý do khác, quan trọng không kém, mà lý thuyết ít khi nhấn mạnh đủ."

Cô dừng lại, nhìn quanh cả nhóm, đảm bảo mọi ánh mắt đều tập trung vào mình trước khi tiếp tục. "Đó là vì trong tình huống khẩn cấp, bản năng con người thường thúc giục chúng ta hành động ngay lập tức, bất kể điều kiện có phù hợp hay không. Học cách dừng lại, đánh giá, rồi mới hành động — đó là kỹ năng khó rèn luyện nhất trong nghề này, khó hơn nhiều so với việc học kỹ thuật dây thừng hay đọc bản đồ."

Đứng ở góc sân, Hồ Thiên Kiên, chân vẫn còn nẹp nhẹ sau khi tháo bột, tựa vào một cây gậy chống, quan sát buổi huấn luyện với một nụ cười nhẹ trên môi. Anh đã đề nghị hỗ trợ phần lý thuyết trong ba tuần dưỡng thương, và hôm nay là buổi đầu tiên anh chứng kiến Khánh Vân trực tiếp huấn luyện đội mới kể từ sau chiến dịch cứu hộ.

"Nhưng thưa cô," một học viên khác, một cô gái tên Vy, rụt rè giơ tay, "nếu chờ đợi quá lâu, liệu có làm mất cơ hội cứu người không ạ? Em nghe nói có nhiều trường hợp tốc độ mới là yếu tố quyết định."

Khánh Vân im lặng một giây, câu hỏi đó không hề mới với cô, nhưng cách cô trả lời nó giờ đây đã khác xa so với những gì cô có thể nói cách đây chỉ vài tuần.

"Câu hỏi rất hay," cô nói, liếc nhìn về phía Kiên một thoáng trước khi quay lại với học viên. "Sự thật là, cả hai điều đó đều đúng — đôi khi thận trọng cứu người, đôi khi tốc độ cứu người. Không có công thức cố định nào áp dụng cho mọi tình huống. Điều quan trọng nhất mà một người cứu hộ giỏi cần học được không phải là luôn chọn thận trọng hay luôn chọn tốc độ, mà là học cách đánh giá đúng, trong từng tình huống cụ thể, đâu là lựa chọn phù hợp nhất."

Cô ra hiệu cho Kiên bước tới, và anh chống gậy tiến lại gần, đứng cạnh cô trước hàng học viên.

"Đây là anh Hồ Thiên Kiên, đội trưởng Đội B, người sẽ chia sẻ với các em góc nhìn khác về vấn đề này," cô giới thiệu. "Hai chúng tôi từng có những bất đồng nghiêm trọng về cách tiếp cận, và chính từ những bất đồng đó, chúng tôi học được nhiều hơn bất kỳ cuốn sách giáo trình nào có thể dạy."

Kiên gật đầu, bắt đầu kể lại, theo cách ngắn gọn phù hợp với buổi huấn luyện, về kinh nghiệm của anh trong vụ cứu người tại khe Vọng Phong, cũng như về sự cố đá lở khiến Bảo Khang bị thương chỉ vì anh đã đánh giá thấp tốc độ thay đổi của thời tiết. Các học viên lắng nghe chăm chú, ghi chép cẩn thận, nhận ra rằng bài học thực sự không nằm ở việc chọn phe nào, mà ở việc hiểu được giới hạn và điểm mạnh của cả hai cách tiếp cận.

"Vậy làm sao để biết khi nào nên chọn cách nào ạ?" Khôi hỏi, có vẻ vẫn còn băn khoăn.

Khánh Vân và Kiên nhìn nhau, một sự đồng thuận thầm lặng trao đổi giữa hai người trước khi Khánh Vân trả lời. "Kinh nghiệm sẽ dạy các em điều đó, qua từng tình huống thực tế các em trải qua. Nhưng có một nguyên tắc chung tôi có thể chia sẻ: luôn cân nhắc cả rủi ro của việc hành động lẫn rủi ro của việc không hành động, và đừng bao giờ để nỗi sợ hãi từ một sai lầm trong quá khứ — dù của bản thân hay của người khác — khiến các em đóng khung mình vào một công thức cứng nhắc."

Cả nhóm học viên gật đầu, dường như thấm thía điều gì đó sâu sắc hơn những gì được viết trong bất kỳ tài liệu huấn luyện nào họ từng đọc.

Buổi học chuyển sang phần thực hành, với năm trạm kỹ thuật được dựng lên khắp sân trạm — một trạm dạy thắt nút số tám, một trạm dạy thiết lập điểm neo kép, một trạm mô phỏng hạ người bằng ròng rọc, một trạm thực hành sơ cứu cơ bản do Uyển Nhi phụ trách, và một trạm đọc bản đồ địa hình do chú Tòng đảm nhận.

Khánh Vân đi vòng quanh, quan sát từng học viên thực hành, thỉnh thoảng dừng lại chỉnh sửa một động tác sai, một nút thắt chưa chuẩn. Cô dừng lại lâu hơn ở trạm của Khôi, người đang cố gắng thắt một nút số tám nhưng liên tục làm sai thứ tự các vòng dây.

"Chậm lại," cô nói nhẹ nhàng, quỳ xuống bên cạnh cậu. "Đừng cố làm nhanh khi tay em chưa quen. Nhìn kỹ đường đi của dây, từng vòng một."

Cô hướng dẫn lại từ đầu, tay cô đặt lên tay cậu, dẫn dắt từng động tác cho tới khi cậu tự làm được một nút thắt hoàn chỉnh, chính xác.

"Được rồi đó!" Khôi reo lên, ánh mắt cậu sáng bừng lên với niềm tự hào của một người vừa chinh phục được một kỹ năng mới.

"Làm lại thêm mười lần nữa, cho tới khi tay em làm được mà không cần nhìn," Khánh Vân nói, mỉm cười trước sự nhiệt tình của cậu học viên trẻ. "Trong tình huống thực tế, đôi khi em phải làm việc này trong bóng tối, dưới mưa, với tay tê cóng vì lạnh. Cơ thể phải nhớ động tác này còn nhanh hơn cả đầu óc."

Vy, ở trạm bên cạnh, đang thực hành cùng Diệu Hân — người, dù cổ tay vẫn còn hơi yếu, đã tình nguyện hỗ trợ hướng dẫn các học viên mới với sự kiên nhẫn của một người vừa mới tự mình trải qua giai đoạn bỡ ngỡ tương tự chỉ vài tháng trước.

"Chị Diệu Hân, chị có sợ không, lần đầu tham gia một ca cứu hộ thật sự ấy ạ?" Vy hỏi, mắt cô nhìn Diệu Hân đầy ngưỡng mộ.

"Sợ chứ," Diệu Hân đáp thành thật, không giấu diếm. "Nhưng chị học được rằng sợ hãi không phải là điều xấu, miễn là mình không để nó ngăn cản mình làm điều đúng đắn. Điều quan trọng là luôn tuân thủ quy trình, tin tưởng vào đồng đội, và không bao giờ giấu diếm khi mình gặp khó khăn."

Buổi học tiếp tục cho tới gần trưa, và Khánh Vân dành phần còn lại của buổi sáng để hướng dẫn từng học viên, kiên nhẫn sửa từng nút thắt, từng động tác, với một sự tận tâm mà có lẽ chỉ những ai đã từng đứng ở ranh giới giữa sự sống và cái chết mới có thể mang lại cho công việc giảng dạy của mình.

Khi mặt trời lên cao, Đắc Lâm bước ra khỏi phòng chỉ huy, mang theo một khay nước và bánh cho cả nhóm nghỉ giải lao. Ông đứng nhìn cảnh tượng trước mắt một lúc — Khánh Vân đang hướng dẫn một học viên, Kiên ngồi kể chuyện cho nhóm khác, Diệu Hân và Uyển Nhi cùng phụ trách một trạm thực hành, chú Tòng nghiêm túc kiểm tra từng điểm neo học viên vừa dựng — và một nụ cười hiếm hoi nở trên môi ông.

"Cả trạm này," ông lẩm bẩm với chính mình, "cuối cùng cũng tìm lại được nhịp điệu của nó."

Long, đang giúp thu dọn thiết bị gần đó, nghe thấy câu nói của ông, quay lại hỏi. "Anh nói gì ạ?"

"Không có gì." Đắc Lâm lắc đầu, nụ cười vẫn còn trên môi. "Chỉ là nghĩ thầm thôi."

Giờ giải lao, cả nhóm tụ tập dưới mái hiên, chia nhau những chiếc bánh và nước Đắc Lâm mang ra. Khôi và Vy ngồi cạnh nhau, háo hức trao đổi về những gì vừa học được, trong khi Khánh Vân ngồi xuống bên cạnh Kiên, cả hai nhìn ra sân trạm đang rộn ràng tiếng cười nói của những học viên mới.

"Nhìn họ, tôi nhớ lại chính mình hồi mới vào nghề," Khánh Vân nói, giọng cô mang một chút hoài niệm. "Cũng háo hức như vậy, cũng tin rằng mình có thể làm được mọi thứ."

"Chị vẫn làm được mọi thứ mà," Kiên đáp, mỉm cười. "Chỉ là giờ chị làm nó khôn ngoan hơn thôi."

Cô bật cười, đẩy nhẹ vai anh một cái, một cử chỉ thân mật hiếm khi cô thể hiện với đồng nghiệp, nhưng giờ đây dường như hoàn toàn tự nhiên giữa hai người đã cùng nhau đi qua một ngày dài định mệnh nhất trong sự nghiệp của cả hai.

"Cảm ơn vì đã ở đây, hỗ trợ buổi huấn luyện hôm nay," cô nói, giọng cô chân thành.

"Cảm ơn vì đã cho tôi cơ hội," anh đáp lại, và cả hai cùng nhìn ra sân trạm, nơi thế hệ tiếp theo của đội cứu hộ núi Pú Nhù đang từng bước học cách đối mặt với những ngọn núi hiểm trở và những cơn bão bất ngờ mà một ngày nào đó, chắc chắn, họ cũng sẽ phải đương đầu.

Nắng chiếu xuống sân trạm, ấm áp và dịu nhẹ, khác hẳn cái lạnh cắt da của ngày hôm đó trên đỉnh Sa Mù, và trong khoảnh khắc bình yên hiếm hoi này, Khánh Vân cho phép mình tận hưởng trọn vẹn cảm giác của một người đã tìm lại được vị trí đúng đắn của mình trong công việc cô đã dành cả tuổi trẻ để theo đuổi.