Chương 24 — Hai Phía Của Một Lập Luận

Hạ Vy mất trọn bốn ngày để quyết định. Cô nói chuyện với Mỹ Duyên hai lần, với thầy Sơn một lần, ngồi lặng lẽ trong phòng riêng của mình không biết bao nhiêu buổi tối, cân nhắc đi cân nhắc lại giữa nỗi sợ bị tổn thương thêm một lần nữa và cảm giác tiếc nuối nếu để tất cả những gì cô và Việt Bách đã xây dựng cùng nhau tan biến chỉ vì một buổi tối tồi tệ. Cuối cùng, điều thuyết phục cô không phải là lời xin lỗi ở công viên, dù lời xin lỗi ấy chân thành đến mức khiến cô bất ngờ, mà là một câu nói của chính mẹ cô, khi bà nhận ra con gái mình đang trăn trở suốt mấy ngày liền.

"Con sợ điều gì hơn," mẹ cô hỏi trong bữa tối, giọng nhẹ nhàng nhưng thấu đáo, "bị tổn thương thêm một lần, hay không bao giờ biết được liệu mọi chuyện có thể tốt đẹp hơn nếu con cho nó thêm một cơ hội?"

Sáng thứ Hai tuần sau đó, Hạ Vy đến gặp thầy Sơn trước giờ học, báo rằng cô muốn rút lại quyết định xin nghỉ, nhưng với một điều kiện — cô cần thời gian, cần được đối xử như một đối tác bình đẳng thật sự, không phải một mảnh ghép cảm xúc được lắp vào cho đủ bộ. Thầy Sơn, ánh mắt sáng lên vẻ nhẹ nhõm hiếm thấy, đồng ý ngay lập tức, và đề nghị một điều mà cả hai đều không ngờ tới.

"Buổi tập chiều nay, thầy sẽ không có mặt," ông nói với cả hai người khi họ đến phòng sinh hoạt CLB sau giờ học. "Không giám khảo, không điểm số, không đối thủ giả định. Thầy nghĩ hai em cần một buổi tập không phải để chuẩn bị chiến thuật, mà để tìm lại cách làm việc cùng nhau, theo cách của riêng hai em." Ông nhìn cả hai, ánh mắt vừa nghiêm túc vừa ấm áp. "Thầy tin hai em biết mình cần làm gì hơn thầy nghĩ."

Khi cánh cửa khép lại sau lưng thầy Sơn, căn phòng chợt trở nên im lặng đến mức Hạ Vy có thể nghe rõ tiếng đồng hồ treo tường tích tắc. Cô và Việt Bách đứng đối diện nhau, cùng một khoảng cách như buổi đầu tiên họ gặp nhau, nhưng mọi thứ giữa họ đã khác đi hoàn toàn.

"Chúng ta bắt đầu từ đâu?" Hạ Vy hỏi, giọng có chút ngập ngừng.

"Anh không biết," Việt Bách thành thật đáp, một sự thành thật hiếm hoi ở cậu, người vốn luôn có sẵn câu trả lời cho mọi thứ. "Có lẽ không phải từ một đề tài tranh biện."

Họ ngồi xuống hai chiếc ghế đối diện nhau, không phải ở tư thế chuẩn bị đấu, mà gần như tư thế của hai người bạn đang trò chuyện. Một khoảng lặng kéo dài, không khó chịu nhưng đầy do dự, cho đến khi Hạ Vy, gần như không suy nghĩ trước, bắt đầu nói.

"Cậu biết câu chuyện tớ kể cho cậu nghe về đêm chung kết năm ngoái," cô nói, giọng chậm rãi. "Nhưng tớ chưa từng kể hết. Tớ chỉ kể phần câu nói của giám khảo, phần mọi người đều biết. Tớ chưa từng kể phần còn lại."

Việt Bách im lặng, chỉ khẽ gật đầu, ra hiệu cô cứ tiếp tục, không thúc giục.

"Đề tài đêm đó là về chính sách môi trường đô thị," Hạ Vy bắt đầu, ánh mắt cô dần trở nên xa xăm, như đang quay ngược thời gian trở lại khoảnh khắc ấy. "Tớ mở đầu bằng câu chuyện về ông ngoại tớ. Ông mất năm tớ học lớp mười, vì bệnh phổi, sau nhiều năm sống gần một khu công nghiệp không có hệ thống xử lý khí thải đạt chuẩn. Tớ kể về những buổi sáng cuối cùng, khi ông không còn đủ sức để tự đi ra vườn tưới mấy chậu hoa ông trồng, phải nhờ tớ đẩy xe lăn ra giúp ông, và ông vẫn cười, vẫn nói với tớ rằng không khí hôm nay trong lành hơn hôm qua, dù bác sĩ đã nói với cả nhà rằng phổi ông gần như không còn hoạt động được nữa. Tớ đã khóc khi kể câu chuyện đó trên sân khấu, khóc thật, không phải diễn. Và lúc đó, cả khán phòng im lặng, tớ có thể cảm nhận được mọi người đang thật sự lắng nghe, thật sự xúc động."

Cô dừng lại một lúc, hai tay siết chặt vào nhau trên đùi. "Nhưng khi vị giám khảo đó lên tiếng nhận xét, ông ấy nói ngay trước cả khán phòng, trước cả đội của tớ, trước ba mẹ tớ đang ngồi ở hàng ghế khán giả, rằng phần trình bày của tớ 'quá thiên về cảm xúc, thiếu tính khoa học, chỉ giỏi lay động lòng người chứ không có lập luận vững chắc'. Ông ấy còn nói thêm một câu tớ chưa từng kể cho ai nghe, kể cả Mỹ Duyên." Giọng cô run lên. "Ông ấy nói, 'Có lẽ em nên cân nhắc việc mình có thật sự phù hợp với tranh biện học thuật hay không, hay chỉ đơn giản là em đang cố lợi dụng nỗi đau cá nhân để giành điểm cảm tình.'"

Việt Bách siết chặt tay, cảm giác phẫn nộ dâng lên trong lồng ngực dù chuyện đã xảy ra từ một năm trước và không liên quan trực tiếp đến cậu.

"Tớ đứng chết lặng trên sân khấu," Hạ Vy tiếp tục, nước mắt bắt đầu ứa ra nhưng cô không dừng lại. "Tớ nhìn xuống hàng ghế, thấy ba tớ đang cúi đầu, không dám nhìn lên, và mẹ tớ đang khóc. Đội của tớ thua trận đó, và sau khi rời sân khấu, tớ chạy thẳng vào nhà vệ sinh, khóa cửa lại, ngồi bệt xuống sàn và khóc đến mức không còn ra tiếng nữa. Đội trưởng đội tớ, một người tớ từng rất thân, gõ cửa, nhưng khi tớ mở ra, cậu ấy chỉ nói một câu, 'Lần sau nhớ chuẩn bị kỹ số liệu hơn nhé', rồi bỏ đi, như thể phần đau đớn nhất trong tớ không hề tồn tại, như thể tớ chỉ vừa mắc một lỗi chiến thuật đơn thuần chứ không phải vừa bị bóc trần trước hàng trăm người. Tớ nghỉ CLB tranh biện ngay tuần sau đó. Tớ xóa hết mọi tin nhắn liên quan đến đội, chặn tài khoản mạng xã hội của vị giám khảo đó, nhưng tớ vẫn giữ lại đúng một video — video buổi hôm đó — dù tớ chưa bao giờ đủ can đảm xem lại trọn vẹn. Tớ chỉ xem đủ để nhớ chính xác từng câu ông ấy nói, như một cách tự trừng phạt mình mỗi khi tớ nghĩ mình đang làm tốt việc gì đó."

Việt Bách vươn tay ra, không chắc chắn, rồi đặt nhẹ lên bàn tay đang run của cô, không siết chặt, chỉ là một điểm tựa nhỏ. "Cảm ơn em vì đã kể cho anh nghe," cậu nói, giọng khàn đi. "Anh xin lỗi vì đã khiến em phải sống lại chuyện đó một lần nữa, ở chính buổi tập của tụi mình."

"Tớ biết," Hạ Vy đáp, hít một hơi để lấy lại bình tĩnh. "Nhưng đó là lý do tớ cần kể hết cho cậu nghe hôm nay, không phải để khiến cậu day dứt thêm, mà vì tớ nghĩ nếu tụi mình muốn xây dựng lại mọi thứ, tụi mình cần thật sự hiểu nhau, không chỉ hiểu bề mặt."

Cô lau nước mắt, rồi nhìn cậu, ánh mắt giờ đã bình tĩnh hơn nhưng vẫn còn dấu vết của những cảm xúc vừa trải qua. "Còn cậu thì sao? Cậu từng nói ba cậu là giảng viên luật khắt khe, nhưng tớ nghĩ tớ chưa bao giờ thật sự hiểu hết ý nghĩa của điều đó."

Việt Bách im lặng một lúc, thu tay về, tự hỏi mình nên bắt đầu từ đâu. "Từ nhỏ, mọi thứ trong đời anh đều được chấm điểm," cậu bắt đầu, giọng chậm rãi. "Không chỉ bài kiểm tra ở trường. Cách anh nói chuyện trên bàn ăn, cách anh trả lời khách đến nhà, cách anh phản ứng khi thua một trận đấu, tất cả đều bị soi xét như một bài luận cần chỉnh sửa. Ba anh có một cuốn sổ ghi chú — thật đấy, một cuốn sổ thật — ông ghi lại những lỗi lập luận anh mắc phải trong các cuộc trò chuyện hằng ngày, rồi tối đến, trước khi anh đi ngủ, ông sẽ ngồi xuống và chỉ ra từng lỗi một, như một buổi bình luận án lệ. Anh nghĩ đến năm mười hai tuổi, anh đã có thể phân biệt được ngụy biện cá nhân hóa với ngụy biện quy nạp vội vàng, trước khi anh biết cách tự nấu một bữa ăn đơn giản cho mình."

Hạ Vy nghe, ánh mắt cô đầy sự xót xa mà cô cố không để lộ quá rõ, sợ khiến cậu ngừng lại.

"Điều tệ nhất không phải là sự khắt khe," Việt Bách tiếp tục, giọng cậu trở nên nặng nề hơn. "Mà là cảm giác không bao giờ đủ. Anh giành giải nhất một cuộc thi, ba anh sẽ hỏi tại sao không đạt điểm tuyệt đối. Anh đạt điểm tuyệt đối, ông sẽ hỏi liệu đối thủ có mạnh hay không, vì nếu đối thủ yếu thì chiến thắng đó không có giá trị gì. Anh lớn lên với cảm giác mình luôn là một phiên bản chưa hoàn thiện của một kỳ vọng nào đó, và cách duy nhất anh tìm được để tồn tại trong ngôi nhà đó là trở nên thật giỏi việc kiểm soát — kiểm soát cảm xúc, kiểm soát lời nói, kiểm soát mọi thứ có thể khiến anh trông có vẻ yếu đuối trong mắt ba anh. Tranh biện là nơi duy nhất anh cảm thấy mình thật sự giỏi một điều gì đó theo đúng những gì ba anh dạy, nơi duy nhất anh có cảm giác kiểm soát được hoàn toàn."

Cậu ngừng lại, nhìn xuống hai bàn tay mình. "Rồi em xuất hiện, đứng ở giữa đấu trường tập luyện ngày đầu tiên đó, và kể một câu chuyện khiến cả phòng lặng đi, thứ mà mọi số liệu của anh không làm được. Anh không chỉ khó chịu vì em thách thức phong cách của anh, Hạ Vy à. Anh sợ hãi, vì em cho anh thấy có một cách tồn tại khác, một cách không cần kiểm soát mọi thứ đến mức nghẹt thở mà vẫn có thể mạnh mẽ, và điều đó khiến toàn bộ nền tảng anh xây dựng suốt mười tám năm bỗng trở nên lung lay. Khi ba anh gây áp lực, phản xạ đầu tiên của anh là bám chặt lấy thứ duy nhất anh tin là an toàn — sự kiểm soát tuyệt đối, logic thuần túy — và loại bỏ thứ đang đe dọa nó, dù cái giá phải trả là làm tổn thương chính người đã cho anh thấy một cách sống khác."

Hạ Vy im lặng một lúc lâu, để những lời ấy thấm vào mình, rồi cô khẽ mỉm cười, một nụ cười buồn nhưng chân thành. "Vậy ra tụi mình đều mang theo một dạng vết thương giống nhau, chỉ là hình dạng khác nhau," cô nói. "Tớ sợ mình không đủ vững chắc. Cậu sợ mình không đủ hoàn hảo. Cả hai đều xuất phát từ việc có ai đó, vào một thời điểm quan trọng nào đó, nói với tụi mình rằng con người thật của mình chưa đủ tốt."

"Đúng vậy," Việt Bách nói, ngạc nhiên trước cách cô diễn đạt chính xác điều cậu chưa từng nói thành lời rõ ràng như vậy.

Họ ngồi im lặng một lúc, không phải sự im lặng ngượng ngùng, mà một sự im lặng đầy chất chứa, như thể cả hai đều cần thời gian để cảm nhận trọn vẹn những gì vừa được chia sẻ. Cuối cùng, Hạ Vy đứng dậy, bước ra giữa "đấu trường" nhỏ ở giữa phòng, nơi họ từng đối đầu nhau trong trận đấu đầu tiên định mệnh ấy.

"Thử một đề tài đi," cô nói, giọng đã có chút sức sống trở lại, gần như tinh nghịch. "Không phải để đấu với nhau. Để xem tụi mình có thể xây dựng một lập luận cùng nhau, thật sự cùng nhau, chứ không phải chỉ ghép hai phần riêng biệt lại."

Việt Bách đứng dậy, bước đến gần cô hơn bình thường một chút. "Đề tài gì?"

"Một điều gì đó cả hai đều có thể góp phần thật vào," Hạ Vy nói, suy nghĩ một lúc. "Áp lực gia đình lên học sinh trung học — nên hay không nên có giới hạn cho những kỳ vọng cha mẹ đặt ra."

Việt Bách bật cười khẽ, lần đầu tiên trong nhiều ngày qua cậu cười thành tiếng thật sự. "Một đề tài không thể phù hợp hơn," cậu nói.

Họ dành gần một tiếng đồng hồ sau đó xây dựng lập luận cùng nhau, không phải theo cách mỗi người chuẩn bị phần của mình rồi ghép lại, mà thật sự cùng nhau, ngắt lời nhau, bổ sung cho nhau, Hạ Vy đưa ra một câu chuyện rồi dừng lại hỏi Việt Bách xem có số liệu nào củng cố cho nó không, Việt Bách đưa ra một thống kê rồi hỏi ngược lại liệu có câu chuyện nào khiến con số đó trở nên có ý nghĩa với người nghe hơn không. Đến khi họ thử trình bày thử trước "khán giả" tưởng tượng, cả hai đều nhận ra một điều gì đó đã thay đổi hoàn toàn so với mọi buổi tập trước đây — không còn ai cố gắng lấn át người kia, không còn ai coi phong cách của mình là ưu việt hơn, chỉ còn hai tiếng nói hòa quyện vào nhau một cách tự nhiên đến mức khiến chính họ cũng ngạc nhiên.

Khi ánh hoàng hôn bắt đầu nhuộm cam khung cửa sổ phòng sinh hoạt, Hạ Vy ngồi xuống, thở dốc nhẹ vì phấn khích, nhìn Việt Bách với một nụ cười rạng rỡ hơn bất kỳ nụ cười nào cô dành cho cậu trước đây. "Đây," cô nói, "đây mới là điều tụi mình có thể trở thành."

Việt Bách nhìn cô, cảm giác một điều gì đó ấm áp lan tỏa trong lồng ngực mình, một cảm giác cậu chưa từng cho phép mình cảm nhận trọn vẹn trước đây, vì sợ nó sẽ khiến cậu mất kiểm soát. Nhưng lần này, cậu không cố gắng đẩy nó đi. "Ừ," cậu đáp, giọng nhẹ nhàng. "Đây mới là điều tụi mình có thể trở thành."