Chương 30 — Hai Phía Của Một Lập Luận

Một năm trôi qua nhanh hơn Hạ Vy từng tưởng tượng.

Sáng thứ Bảy đầu tháng Mười, cô đứng trước gương trong căn phòng trọ nhỏ gần Học viện Báo chí và Tuyên truyền, chỉnh lại cổ áo sơ mi trắng, bên cạnh là chiếc túi đựng máy ghi âm và cuốn sổ tay cô vẫn mang theo mọi lúc từ khi bắt đầu năm nhất — thói quen của một sinh viên báo chí tập sự, luôn sẵn sàng ghi lại bất cứ câu chuyện nào bất chợt xuất hiện trên đường đời. Mới hôm qua, cô còn thức đến tận nửa đêm để hoàn thành bài phỏng vấn đầu tiên cho tờ báo sinh viên của trường, một bài viết về những học sinh cấp ba vượt khó, một đề tài mà cô nhận ngay lấy không chút do dự vì nó khiến cô nhớ đến chính mình của một năm về trước.

Điện thoại cô rung lên một tin nhắn quen thuộc. "Tớ đến đón cậu lúc tám giờ nhé. Đừng để tớ đợi như hồi ôn thi học kỳ." Cô bật cười, gõ lại một dòng ngắn gọn đầy chọc ghẹo, rồi khoác túi lên vai bước ra cửa.

Việt Bách, giờ đây là sinh viên năm nhất Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã đứng đợi sẵn ở đầu ngõ, dựa vào chiếc xe máy cũ cậu mới tập đi những tháng gần đây, tóc cắt gọn hơn so với hồi cấp ba, nhưng ánh mắt vẫn giữ nguyên sự điềm tĩnh sắc bén quen thuộc, giờ đây điểm thêm một sự thư thái mà trước đây cô hiếm khi thấy ở cậu.

"Cậu có mang theo giáo án không?" cô hỏi, leo lên sau xe, khoác tay quanh eo cậu một cách tự nhiên như một thói quen đã hình thành từ lâu.

"Không cần giáo án," Việt Bách đáp, nổ máy xe. "Hôm nay chỉ là buổi trò chuyện thôi, không phải một bài giảng có cấu trúc. Tớ nghĩ tụi nhỏ cần một buổi tập thoải mái hơn là một bài thuyết trình về lý thuyết tranh biện."

Họ chạy xe qua những con phố Hà Nội đang chuyển mình vào thu, lá vàng rải rác trên vỉa hè, gió mát len qua từng con ngõ nhỏ, đưa họ về lại ngôi trường THPT Chu Văn An sau đúng một năm kể từ ngày họ tốt nghiệp. Cổng trường vẫn như cũ, tấm biển tên vẫn ở nguyên vị trí, chỉ có tấm áp phích dán ở bảng tin gần cổng đã đổi nội dung khác, nhưng dòng chữ quen thuộc vẫn còn đó: "CLB Tranh Biện tuyển thành viên — Cơ hội đại diện trường tham dự Giải Tranh Biện Học Đường Toàn Quốc."

Hạ Vy đứng lặng một lúc trước tấm áp phích ấy, cảm giác như một vòng lặp thời gian đang khép lại quanh cô. Một năm trước, cô đứng đúng chỗ này, tay siết chặt quai cặp, lòng đầy hoang mang và một vết thương chưa lành. Bây giờ, cô đứng đây với tư cách hoàn toàn khác — không còn là người tìm kiếm chỗ đứng cho chính mình, mà là người quay lại để trao đi những gì mình đã học được.

"Cậu đang nghĩ về ngày đầu tiên à?" Việt Bách hỏi, đứng cạnh cô, như thể đọc được suy nghĩ của cô chỉ qua ánh mắt.

"Ừ," cô đáp, khẽ mỉm cười. "Cứ như mới hôm qua vậy."

Phòng sinh hoạt CLB Tranh Biện vẫn gần như không đổi — vẫn hai hàng ghế đối diện nhau, vẫn khoảng trống nhỏ ở giữa dùng làm "đấu trường", chỉ có điều lần này, khi họ bước vào, không phải Hạ Vy là người mới bỡ ngỡ đứng ở cửa, mà là hai gương mặt trẻ măng của năm học sinh lớp mười một đang ngồi túm tụm quanh thầy Sơn, người vẫn giữ nguyên phong thái điềm đạm, mắt hiền nhưng sắc sảo như một năm về trước.

"À, hai vị khách đặc biệt của thầy đã đến," thầy Sơn nói, đứng dậy đón họ với nụ cười rạng rỡ, bắt tay cả hai thật chặt. "Các em nhìn tự tin hơn nhiều so với lần cuối thầy gặp đấy."

"Cuộc sống đại học khiến người ta trưởng thành nhanh hơn thầy ạ," Việt Bách đáp, cười nhẹ.

Thầy Sơn quay sang giới thiệu hai học sinh đang đứng dậy chào, có phần rụt rè trước sự hiện diện của hai "huyền thoại" CLB mà các em chỉ nghe kể lại qua lời đồn và tấm ảnh treo trên tường phòng sinh hoạt — bức ảnh chụp Hạ Vy và Việt Bách đứng trên sân khấu chung kết toàn quốc năm ngoái, được đóng khung trang trọng ngay cạnh bảng thành tích của CLB.

"Đây là Trịnh Bảo Ngọc và Lê Minh Quân," thầy Sơn nói. "Hai em là cặp tranh biện triển vọng nhất của CLB năm nay. Thầy nghĩ các em nên gặp hai người đã từng đứng ở đúng vị trí của các em, chỉ là theo một cách gập ghềnh hơn nhiều."

Bảo Ngọc, cô bé có đôi mắt sáng và cách nói chuyện linh hoạt, hào hứng bắt chuyện ngay. "Anh chị là hai người trong bức ảnh trên tường ạ? Em xem video trận chung kết năm ngoái cả chục lần rồi, đoạn chị kể câu chuyện làm em khóc luôn."

"Còn em thì cứ bắt anh xem đi xem lại phần lập luận logic của anh Việt Bách," Minh Quân, cậu bé có vẻ trầm tĩnh, đôi mắt kính dày, tiếp lời, giọng có chút ngượng ngùng. "Cách anh xử lý phản biện ở phút thứ mười hai, khi đối thủ cố tình dẫn dắt sai chủ đề, em học được rất nhiều."

Hạ Vy và Việt Bách nhìn nhau, bật cười trước sự trùng hợp đầy thú vị ấy — một cặp học sinh mới, một người nghiêng về cảm xúc, một người nghiêng về lý trí, đứng trước họ như một tấm gương phản chiếu chính họ của một năm về trước. Nhưng có một điều khác biệt quan trọng mà Hạ Vy nhận ra ngay lập tức: hai đứa trẻ này, dù phong cách đối lập, lại không hề có chút ác cảm nào với nhau. Chúng ngồi cạnh nhau, thỉnh thoảng trêu chọc, rõ ràng đã là bạn từ trước khi bước vào CLB.

"Thầy ghép cặp hai em ngay từ đầu à?" Việt Bách hỏi thầy Sơn, có phần tò mò.

"Đúng vậy," thầy Sơn đáp, ánh mắt lấp lánh một sự hài lòng khó giấu. "Sau những gì thầy học được từ các em năm ngoái, thầy không còn muốn chờ đến khi cắt giảm ngân sách buộc thầy phải làm điều đúng đắn nữa. Thầy nhận ra sớm hơn thì tốt hơn, để các em không phải trải qua cả một năm dò dẫm đối đầu như hai người từng trải qua."

Câu nói ấy khiến lòng Hạ Vy ấm lên một cách kỳ lạ. Không phải vì cô tiếc nuối những va vấp của chính mình — cô biết chính những va vấp ấy đã tạo nên con người cô bây giờ — mà vì cô nhận ra, di sản thật sự của hành trình cô và Việt Bách đã đi qua không chỉ là tấm huy chương Á quân treo trên tường, mà là một sự thay đổi âm thầm trong cách CLB này nhìn nhận về việc kết hợp những phong cách khác biệt, một bài học được truyền lại để thế hệ sau không phải đi con đường vòng đầy đau đớn như họ.

Buổi tập hôm đó diễn ra nhẹ nhàng, gần như là một buổi trò chuyện hơn là một giờ huấn luyện chính thức. Việt Bách ngồi cạnh Minh Quân, kiên nhẫn chỉ cho cậu cách xây dựng một khung lập luận vững chắc mà vẫn để lại không gian cho cảm xúc len vào, trong khi Hạ Vy hướng dẫn Bảo Ngọc cách chọn lọc chi tiết trong một câu chuyện để nó không chỉ cảm động mà còn phục vụ đúng luận điểm cần chứng minh, tránh sa đà vào cảm xúc thuần túy như chính cô từng mắc phải trong trận đấu thử đầu tiên của mình.

"Bây giờ, để hai em thử một trận tập nhỏ," thầy Sơn nói sau gần một tiếng trò chuyện, mắt ánh lên vẻ tinh nghịch quen thuộc. "Đề tài sẽ được bốc thăm ngẫu nhiên, giống hệt cách CLB vẫn làm mọi năm."

Thầy đưa ra một chiếc hộp nhỏ đựng những mảnh giấy gấp tư, lắc đều rồi đưa cho Bảo Ngọc rút thăm. Cô bé mở tờ giấy ra, đọc to trước cả phòng, giọng có chút hồi hộp.

"Mạng xã hội có nên bị giới hạn thời gian sử dụng đối với học sinh hay không."

Hạ Vy khựng lại một giây, tim đập nhanh hơn hẳn. Cô quay sang nhìn Việt Bách, thấy cậu cũng đang nhìn mình, đôi mắt cậu mở to đầy ngạc nhiên, rồi dần dần giãn ra thành một nụ cười, một nụ cười mà chỉ hai người họ mới hiểu trọn vẹn ý nghĩa đằng sau. Đúng đề tài ấy, nguyên văn từng chữ, đề tài đã đưa họ đối đầu nhau lần đầu tiên trong đời, đề tài đã khiến cô cảm thấy như bị dội một gáo nước lạnh khi Việt Bách phản biện với những con số sắc bén, đề tài đã gieo mầm cho cả một hành trình dài đầy nước mắt, tổn thương, và cuối cùng là tình yêu, giờ đây quay trở lại, ngẫu nhiên và đẹp đẽ, như thể chính cuộc đời cũng biết cách kể một câu chuyện trọn vẹn.

"Thật là một sự trùng hợp," thầy Sơn nói, nhưng ánh mắt thầy, khi lướt qua Hạ Vy và Việt Bách, mang một vẻ tinh quái không hề che giấu, khiến Hạ Vy tự hỏi liệu đó có thật sự là ngẫu nhiên hay không.

Bảo Ngọc và Minh Quân bắt đầu trận tập của mình, còn vụng về, còn nhiều chỗ hụt hơi, câu chuyện của Bảo Ngọc đôi lúc lan man thiếu trọng tâm, lập luận của Minh Quân đôi lúc quá khô khan thiếu sức sống, nhưng giữa những vụng về ấy, Hạ Vy vẫn có thể nhìn thấy những tia sáng nhỏ của một điều gì đó đang bắt đầu hình thành — hai đứa trẻ đang học cách lắng nghe nhau, học cách để phong cách của người này nâng đỡ phong cách của người kia, không phải qua một năm xung đột đau đớn, mà ngay từ những bước đầu tiên.

Ngồi cạnh nhau ở hàng ghế phía sau, quan sát buổi tập, Hạ Vy khẽ nắm lấy tay Việt Bách. Cậu siết nhẹ lại, không rời mắt khỏi hai học sinh đang tranh biện phía trước.

"Cậu có nghĩ," cô thì thầm, "nếu năm đó thầy Sơn ghép cặp mình ngay từ đầu, giống như cách thầy làm với hai đứa nhỏ này, mọi thứ có dễ dàng hơn không?"

Việt Bách suy nghĩ một lúc, rồi lắc đầu nhẹ. "Có lẽ dễ dàng hơn. Nhưng tớ không chắc mình sẽ trân trọng những gì mình có bây giờ nhiều như vậy, nếu không phải trải qua từng ấy va vấp để đến được đây." Cậu quay sang nhìn cô, ánh mắt dịu dàng đến mức khiến tim cô khẽ run lên dù đã quen thuộc với ánh nhìn ấy suốt hơn một năm qua. "Tớ nghĩ có những con đường vòng hóa ra lại là con đường đúng đắn nhất, vì nó dạy cho mình đúng những bài học mình cần học."

Hạ Vy tựa đầu nhẹ lên vai cậu, nhìn về phía "đấu trường" nhỏ giữa phòng, nơi Bảo Ngọc vừa kết thúc phần trình bày của mình bằng một câu chuyện về một người em họ suýt mất đi tình bạn chỉ vì tranh cãi trên mạng xã hội, và Minh Quân đang chuẩn bị đứng dậy, không phải để phản bác gay gắt như Việt Bách từng làm với cô một năm trước, mà để bổ sung thêm một góc nhìn logic, giọng cậu có phần lúng túng nhưng chân thành: "Câu chuyện của Bảo Ngọc cho tôi thấy vấn đề này quan trọng thế nào. Còn đây là một vài số liệu có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn quy mô của nó."

Đó không phải là một trận đấu để phân định thắng thua. Đó là hai đứa trẻ đang học cách xây dựng một điều gì đó cùng nhau, ngay từ buổi tập đầu tiên, theo cách mà Hạ Vy và Việt Bách đã phải mất gần một năm đầy nước mắt mới tìm ra được.

Khi buổi tập kết thúc, ánh nắng chiều thu hắt qua khung cửa sổ phòng sinh hoạt CLB, nhuộm vàng cả căn phòng quen thuộc. Thầy Sơn tiễn họ ra tận cổng trường, không quên dặn dò họ tuần sau quay lại, "vì tụi nhỏ còn cần học nhiều lắm, và thầy nghĩ không ai dạy tốt hơn hai em."

Đứng trước cổng trường, nơi một năm trước Hạ Vy từng đứng với lòng đầy hoang mang trong ngày chuyển trường đầu tiên, cô nhìn Việt Bách, người giờ đây không còn là đối thủ, không còn là một bí ẩn lạnh lùng cô từng e ngại, mà là người bạn đồng hành cô tin tưởng tuyệt đối, người đã cùng cô đi qua tổn thương, rạn nứt, và tìm lại nhau, để cuối cùng đứng đây, cùng nhìn về phía tương lai với một sự bình yên mà cô chưa từng dám mơ tới trong cái ngày đầu tiên ấy.

Lời nhận xét của vị giám khảo năm nào — "quá thiên về cảm xúc, thiếu tính khoa học, chỉ giỏi lay động lòng người chứ không có lập luận vững chắc" — vẫn còn đó trong ký ức cô, nhưng nó không còn là một vết thương nhức nhối nữa. Nó đã trở thành một phần của câu chuyện cô kể về chính mình, một điểm khởi đầu cho một hành trình đã đưa cô đến đúng nơi cô cần đến, đúng người cô cần gặp, và một phiên bản của chính mình mạnh mẽ hơn, trọn vẹn hơn, không cần phải chọn giữa trái tim và lý trí, vì cô đã học được rằng hai điều ấy, khi được đặt cạnh nhau đúng cách, sẽ không hề đối lập, mà bổ trợ cho nhau, giống hệt như cách cô và Việt Bách đã bổ trợ cho nhau suốt hành trình vừa qua.

"Về thôi," Việt Bách nói, khẽ nắm lấy tay cô, kéo cô bước đi trên con phố ngập lá vàng, hướng về phía thành phố nơi cả hai đang xây dựng những chương tiếp theo của cuộc đời mình. "Còn nhiều thứ đang chờ chúng ta phía trước."

Hạ Vy mỉm cười, siết chặt tay cậu, bước đi bên cạnh người mà cô biết mình có thể tin tưởng trọn vẹn, không phải vì mọi thứ giữa họ đã từng hoàn hảo, mà chính vì nó chưa bao giờ hoàn hảo, và họ đã chọn ở lại với nhau qua tất cả những điều không hoàn hảo ấy. Phía sau lưng họ, ngôi trường cũ dần khuất trong ánh hoàng hôn, mang theo một CLB Tranh Biện nhỏ bé nhưng vững vàng hơn bao giờ hết, nơi một cặp học sinh mới vừa bắt đầu hành trình của riêng mình, đứng trên vai của những người đi trước, sẵn sàng viết tiếp câu chuyện về hai phía tưởng chừng đối lập của một lập luận, và về cách chúng, cuối cùng, luôn có thể tìm thấy nhau.