Chương 9 — Hai Phía Của Một Lập Luận

Quán cà phê nhỏ gần cổng trường vẫn còn vắng khách khi Hạ Vy đến, chỉ có một vài người khách quen ngồi đọc báo sáng bên tách cà phê nóng. Cô chọn chiếc bàn góc trong cùng, gọi một ly trà đào, rồi ngồi xoay xoay chiếc muỗng nhỏ trong tay, không thật sự uống, chỉ để có việc gì đó làm trong lúc chờ đợi.

Việt Bách đến đúng giờ, như mọi khi, ngồi xuống đối diện cô với một ly cà phê đen không đường. Trong vài giây đầu, cả hai chỉ im lặng, không ai biết nên bắt đầu từ đâu, dù cả hai đều biết rõ lý do vì sao mình có mặt ở đây.

"Tớ thức gần hết đêm để nghĩ về chuyện này," Việt Bách nói trước, giọng có phần mệt mỏi hơn thường lệ. "Và tớ vẫn chưa tìm ra câu trả lời chắc chắn."

"Tớ cũng vậy," Hạ Vy thừa nhận. "Nhưng tớ nghĩ có một điều tớ biết chắc — nếu tụi mình từ chối, cả CLB sẽ mất suất thi năm nay. Tớ không thể sống với cảm giác đó, biết rằng mình là một trong hai lý do khiến hai mươi người khác mất đi cơ hội họ đã cố gắng cả năm để có được."

Việt Bách gật đầu chậm rãi, ánh mắt cậu nhìn xuống ly cà phê. "Tớ cũng nghĩ vậy. Nhưng tớ vẫn sợ." Cậu ngẩng lên nhìn cô, và lần này, sự thẳng thắn trong ánh mắt cậu khiến Hạ Vy hơi bất ngờ. "Tớ sợ nếu tụi mình làm hỏng chuyện này, không chỉ là mất một trận đấu. Nó sẽ là... nhiều thứ hơn thế, với tớ."

Cô không hỏi thêm cậu muốn nói gì, cảm nhận được có một điều gì đó nằm sau câu nói ấy mà cậu chưa sẵn sàng chia sẻ trọn vẹn. Thay vào đó, cô nói, giọng chắc chắn hơn cô tưởng mình có thể có vào lúc bảy giờ sáng một ngày thứ Tư đầy áp lực như thế này. "Vậy thì mình đừng để nó hỏng. Tớ không hứa sẽ dễ dàng, tớ cũng không hứa tụi mình sẽ hợp nhau ngay từ đầu. Nhưng tớ nghĩ tụi mình nợ chính mình, và nợ cả CLB, một cơ hội để thử."

Việt Bách nhìn cô một lúc lâu, rồi khẽ gật đầu, một cử chỉ nhỏ nhưng mang đầy sức nặng. "Được. Thử."

Họ báo với thầy Sơn ngay trong giờ ra chơi buổi sáng hôm đó, và phản ứng của thầy — một nụ cười nhẹ nhõm hiếm khi thầy để lộ ra — khiến Hạ Vy cảm thấy phần nào yên tâm hơn về quyết định vừa đưa ra, dù nỗi lo lắng vẫn còn nguyên vẹn trong lòng cô.

Buổi tập ghép cặp đầu tiên diễn ra ngay chiều hôm đó, trong một phòng học trống mà thầy Sơn mượn riêng để hai người có không gian làm việc mà không bị những ánh mắt tò mò của cả CLB theo dõi. Nhưng ngay từ những phút đầu tiên, cả hai đã nhận ra việc "thử" khó khăn hơn nhiều so với những gì họ tưởng tượng trong quán cà phê sáng nay.

"Tớ nghĩ tớ nên là người mở đầu," Việt Bách nói, mở cuốn sổ ghi chú ra, giọng điệu tự nhiên như thể điều đó là hiển nhiên. "Xây dựng khung lập luận trước, đưa ra cấu trúc rõ ràng để định hướng toàn bộ bài, sau đó cậu có thể lồng câu chuyện vào để làm mềm nó."

"Tại sao lại là cậu mở đầu?" Hạ Vy hỏi, cảm thấy một sự khó chịu quen thuộc trào lên. "Nếu tớ mở đầu bằng một câu chuyện, người nghe sẽ bị cuốn vào ngay từ giây đầu tiên, sau đó cậu có thể củng cố nó bằng số liệu và cấu trúc. Đó là cách tớ vẫn luôn làm, và nó hiệu quả."

"Hiệu quả với một mình cậu, có thể," Việt Bách đáp, giọng vẫn điềm tĩnh nhưng có phần cứng hơn. "Nhưng ở đấu trường quốc gia, ban giám khảo sẽ đánh giá cấu trúc tổng thể ngay từ phút đầu tiên. Nếu không có một khung lập luận rõ ràng dẫn dắt, câu chuyện của cậu, dù cảm động đến đâu, cũng sẽ bị đánh giá là thiếu tổ chức."

Cuộc tranh cãi kéo dài gần nửa tiếng đồng hồ, xoay quanh việc ai nên mở đầu, ai nên đảm nhận phần phản biện chính, làm sao để phân chia thời gian phát biểu sao cho công bằng mà vẫn tận dụng được thế mạnh của từng người. Không ai chịu nhượng bộ hoàn toàn, và đến cuối buổi tập đầu tiên, cả hai rời phòng học trong một sự im lặng nặng nề, không giống bất kỳ cảm giác nào họ từng có sau các buổi tập trước đó.

Những ngày sau đó không khá hơn là mấy. Có buổi họ cãi nhau về việc nên trình bày bao nhiêu dẫn chứng trong một luận điểm — Việt Bách muốn tối đa hóa số liệu để đảm bảo tính thuyết phục logic, Hạ Vy lo ngại quá nhiều số liệu sẽ khiến bài trình bày trở nên khô khan, mất đi sức sống. Có buổi họ tranh cãi về giọng điệu tổng thể — nên nghiêm túc, chuyên nghiệp từ đầu đến cuối, hay nên có những khoảnh khắc lắng lại, chạm đến cảm xúc người nghe. Mỗi buổi tập đều kết thúc với một cảm giác mệt mỏi hơn là tiến bộ, và có hơn một lần, Hạ Vy về đến nhà, ngồi vào bàn học, tự hỏi liệu thầy Sơn có thật sự đúng khi tin rằng hai phong cách đối lập này có thể hòa hợp được với nhau hay không.

Nhưng giữa những va chạm liên miên ấy, có những khoảnh khắc nhỏ, gần như không đáng chú ý, bắt đầu len lỏi vào.

Một buổi chiều, khi họ đang luyện tập với đề tài về chính sách trợ cấp cho người cao tuổi neo đơn, Hạ Vy kể một câu chuyện về bà ngoại mình — một người phụ nữ sống một mình trong căn nhà cũ ở ngoại thành, mỗi tuần chỉ có con cháu ghé thăm đúng một lần, và nỗi cô đơn âm thầm mà bà chưa bao giờ nói ra thành lời nhưng ai cũng có thể cảm nhận được qua cách bà luôn giữ sẵn một ấm trà nóng, dù biết rõ sẽ chẳng có ai đến uống cùng bà trong phần lớn thời gian của một ngày dài. Khi Hạ Vy kể xong, Việt Bách im lặng một lúc lâu hơn bình thường trước khi tiếp lời phần lập luận của mình.

"Câu chuyện đó," cậu nói chậm rãi, gần như là nói với chính mình hơn là với cô, "khiến những con số tớ định đưa ra nghe có trọng lượng hơn hẳn." Cậu nhìn xuống ghi chú của mình, rồi ngẩng lên, một sự ngạc nhiên hiếm hoi hiện rõ trên gương mặt cậu. "Tớ vừa thử đọc lại phần lập luận của tớ trong đầu, đặt ngay sau câu chuyện của cậu. Nó nghe... khác hẳn. Thuyết phục hơn nhiều so với khi tớ tự trình bày một mình."

Hạ Vy cảm thấy một sự ấm áp bất ngờ lan tỏa trong lòng trước lời thừa nhận ấy, khác hẳn với sự phòng thủ quen thuộc mà cô vẫn giữ trong đầu suốt những buổi tập trước đó. "Vậy còn phần cấu trúc của cậu thì sao?" cô hỏi, tò mò thật sự. "Tớ có thể thử lồng câu chuyện của mình vào khung mà cậu xây không?"

Họ thử lại từ đầu, lần này với một sự cởi mở mới. Việt Bách xây dựng ba luận điểm chính theo cấu trúc logic quen thuộc của cậu, nhưng lần này, thay vì để Hạ Vy tự tìm cách chèn câu chuyện vào, cậu chủ động để lại những khoảng trống nhất định trong khung lập luận — những điểm chuyển tiếp giữa các luận điểm — như một chỗ trú ẩn dành riêng cho câu chuyện của cô. Và Hạ Vy, lần đầu tiên, cảm nhận được rõ ràng điều mà trước đây cô chỉ mơ hồ nhận ra: khi câu chuyện của cô có một khung sườn logic vững chắc đỡ phía sau, nó không còn nguy cơ "đuối" giữa chừng như những lần cô tự trình bày một mình, không còn cảm giác lơ lửng, thiếu điểm tựa mà cô vẫn thường cảm thấy sau khi kết thúc một câu chuyện cảm động nhưng không biết phải neo nó vào đâu.

"Cái này," cô nói, giọng đầy phấn khích thật sự lần đầu tiên kể từ khi họ bắt đầu tập chung, "cái này có thể thành công đấy."

Việt Bách không đáp ngay, nhưng khóe môi cậu khẽ nhếch lên, một biểu cảm gần với sự hài lòng mà Hạ Vy đã dần học được cách nhận ra ở cậu.

Buổi tập hôm sau, khi Hạ Vy đến sớm hơn thường lệ để chuẩn bị, cô tình cờ gặp Hồ Tuấn Kiệt đang ngồi một mình ở hành lang, chờ Việt Bách đang bận việc gì đó với giáo viên chủ nhiệm. Kiệt vẫy tay gọi cô lại ngồi cùng, nụ cười thoải mái quen thuộc trên môi.

"Sao rồi, cặp đôi bất đắc dĩ?" Kiệt trêu, khiến Hạ Vy đỏ mặt phản đối nhẹ.

"Đừng gọi tụi tớ như vậy," cô nói, dù không giấu được một nụ cười. "Vẫn còn va chạm nhiều lắm. Nhưng có lẽ đang khá dần lên."

"Với Việt Bách như vậy là tiến bộ lớn rồi đấy," Kiệt nói, giọng có phần trầm xuống, khác hẳn vẻ đùa cợt ban đầu. "Cậu biết không, tớ chơi với nó từ năm lớp mười. Chưa bao giờ thấy nó chịu để ai chỉnh sửa lập luận của mình như những gì cậu vừa kể."

"Cậu ấy khá là... khắt khe với bản thân," Hạ Vy nói, chọn từ cẩn thận.

Kiệt cười khẽ, nhưng nụ cười ấy không hoàn toàn vui vẻ. "Khắt khe là còn nhẹ đấy. Ba nó là giảng viên luật, cậu biết rồi chứ? Ông ấy chấm điểm mọi thứ trong đời Việt Bách như thể đang chấm một bài thi vậy — điểm số, cách ăn nói, cả cách nó chọn bạn chơi cùng. Tớ từng đến nhà nó vài lần hồi cấp hai, trước khi mọi thứ trở nên căng thẳng hơn. Ông ấy không thích bất cứ thứ gì không thể đo lường được bằng con số hay bằng cấp." Kiệt dừng lại, như nhận ra mình có lẽ đã nói nhiều hơn dự định. "Tớ không nên kể nhiều thế này đâu, không phải chuyện của tớ để kể. Nhưng tớ nghĩ cậu nên biết, một chút thôi, để hiểu vì sao đôi khi nó phản ứng dữ vậy khi có ai động vào cách nó làm mọi việc."

"Cảm ơn cậu đã nói," Hạ Vy đáp, giọng nhẹ nhàng, cảm nhận được một mảnh ghép nhỏ vừa được đặt vào bức tranh vốn đã mơ hồ trong đầu cô từ những lần cô tình cờ chứng kiến Việt Bách sau các cuộc gọi điện thoại căng thẳng. Cô không hỏi thêm, cảm nhận được Kiệt đã chạm đến giới hạn của những gì cậu sẵn lòng chia sẻ, nhưng những gì cô vừa nghe được vẫn đủ để khiến cô nhìn Việt Bách, khi cậu xuất hiện ở cuối hành lang ngay sau đó, bằng một ánh mắt dịu dàng hơn, kiên nhẫn hơn hẳn so với vài ngày trước.

Những buổi tập tiếp theo vẫn còn va chạm — có lẽ sẽ luôn còn va chạm, Hạ Vy nghĩ, vì đó là bản chất của việc hai người quá khác biệt học cách làm việc cùng nhau — nhưng dần dần, những va chạm ấy bắt đầu mang một chất khác, không còn là sự đối đầu gay gắt của những ngày đầu, mà giống một quá trình mài giũa lẫn nhau, nơi mỗi lần cọ xát lại khiến cả hai phần lập luận trở nên sắc bén hơn, tròn trịa hơn.

Cuối tuần đó, khi cả hai ngồi lại để tổng kết những gì đã học được sau một tuần đầy sóng gió, Việt Bách bất ngờ nói, giọng có phần ngập ngừng hiếm thấy. "Tớ nghĩ tớ đã sai khi lo lắng cậu sẽ khiến tớ mất kiểm soát." Cậu nhìn xuống chồng ghi chú giữa hai người, những trang giấy giờ đây chi chít nét chữ của cả hai, đan xen vào nhau không còn phân biệt rõ ràng ai viết phần nào. "Có lẽ tớ chỉ đang học một cách kiểm soát khác, mà tớ chưa từng biết đến trước đây."

Hạ Vy nhìn cậu, cảm thấy một sự ấm áp lạ thường lan tỏa trong lòng, và lần đầu tiên kể từ ngày thầy Sơn công bố quyết định ghép cặp, cô cho phép mình tin, dù chỉ là một chút, rằng có lẽ họ thật sự có thể làm được điều này.