Chương 12 — Người Giữ Lửa Lò Gốm

Hai tuần sau cuộc đối đầu căng thẳng ấy, Vân Khê nhận được tin từ bà Tư khiến cô bàng hoàng: công ty Tân Thổ đã âm thầm liên hệ, đưa ra một mức giá cao gấp ba lần thị trường để mua toàn bộ khu vườn có những cây sến cổ thụ, với điều kiện phải chặt hạ toàn bộ trong vòng một tuần để nhường đất cho việc mở rộng bãi tập kết nguyên liệu.

— Bà xin lỗi cháu Khê, — bà Tư nói qua điện thoại, giọng run run áy náy. — Bà đã cố trì hoãn, nhưng con trai bà ở thành phố nghe tin giá cao quá, cứ giục bà ký hợp đồng. Bà già rồi, không cãi lại được các con.

Vân Khê buông điện thoại, lòng nặng trĩu. Cô hiểu, đây không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên — ông Nguyên, dù đang trong giai đoạn "suy nghĩ" về sự thật vừa được tiết lộ, vẫn không từ bỏ việc gây sức ép lên gia đình cô bằng những đòn kinh tế tinh vi. Nếu cây sến cổ bị chặt hạ, nguồn nguyên liệu cho loại men tro sến đặc trưng — thứ men gần nhất với công thức men Nguyệt Bạch huyền thoại — sẽ biến mất vĩnh viễn.

Cô lập tức tìm đến Khang, kể lại toàn bộ sự việc. Anh nghe xong, gương mặt tối sầm lại.

— Tôi sẽ nói chuyện với cha, — anh nói, giọng cương quyết.

— Liệu có ích gì không? — Vân Khê hỏi, không giấu được sự hoài nghi. — Ông ấy vẫn còn giận, còn tổn thương. Nói chuyện lúc này có khi chỉ khiến mọi thứ tệ hơn.

— Tôi phải thử, — Khang đáp. — Tôi không thể đứng nhìn cha mình tiếp tục làm những việc mà tôi biết chắc chắn sẽ khiến ông ấy hối hận sau này.

*

Cuộc trò chuyện giữa Khang và cha anh diễn ra trong văn phòng riêng của ông Nguyên tại trụ sở công ty Tân Thổ — một tòa nhà hiện đại, kính và thép sáng bóng, tương phản hoàn toàn với khung cảnh mộc mạc của lò Vọng Nguyệt. Khang kể lại cho Vân Khê nghe sau đó, giọng vẫn còn chưa hết bức xúc.

— Cha tôi nói thẳng, ông ấy không quan tâm đến chuyện đúng sai của quá khứ nữa, — Khang thuật lại, ngồi bên bờ sông Bồi Giang, nơi hai người vẫn thường ra đây trò chuyện mỗi khi cần giải tỏa căng thẳng. — Ông ấy bảo, dù sự thật có ra sao, ông ấy đã đầu tư quá nhiều tiền bạc, công sức vào kế hoạch mở rộng, không thể dừng lại giữa chừng chỉ vì một câu chuyện xúc động. Ông ấy còn nói, nếu tôi tiếp tục đứng về phía gia đình em, ông ấy sẽ xem xét lại việc để tôi thừa kế công ty.

Vân Khê nhìn Khang, lòng đầy áy náy.

— Anh đừng vì con mà đánh mất mối quan hệ với cha, — cô nói, giọng nghẹn ngào. — Con không muốn anh phải chọn lựa giữa gia đình mình và—

— Tôi không chọn vì em, — Khang ngắt lời, giọng dịu dàng nhưng chắc chắn. — Tôi chọn vì chính tôi, vì những gì tôi tin là đúng. Em không phải lý do duy nhất, dù em... dù em là một phần rất quan trọng trong quyết định đó.

Cả hai im lặng một lúc, chỉ có tiếng nước sông chảy êm đềm làm nền cho những cảm xúc chưa được nói thành lời trọn vẹn.

*

Không chỉ dừng lại ở việc gây sức ép kinh tế, vài ngày sau, một bài báo xuất hiện trên trang tin tức địa phương với tiêu đề giật gân: "Lò gốm củi gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng — Cần sớm chuyển đổi sang công nghệ sạch". Bài báo trích dẫn những con số về khí thải, bụi mịn từ việc đốt củi, so sánh bất lợi với công nghệ lò ga hiện đại, dù không nhắc đích danh lò Vọng Nguyệt nhưng ai trong làng cũng hiểu rõ đối tượng nhắm đến.

Tin tức lan nhanh trong làng, khiến một số hộ dân vốn đã dao động càng thêm hoang mang. Vài người hàng xóm bắt đầu nhìn Vân Khê bằng ánh mắt e dè, thậm chí có người còn trách móc cô vì "cố chấp giữ nghề cũ mà làm ảnh hưởng đến sức khỏe cả xóm".

— Chị Khê, tôi thấy trong nhóm chat của làng, mấy người bàn tán dữ lắm, — Khắc Bền báo cáo, vẻ mặt lo lắng. — Có người còn đòi kiến nghị lên xã, yêu cầu hạn chế thời gian đốt lò.

Vân Khê cảm thấy áp lực đè nặng từ mọi phía — không chỉ từ công ty Tân Thổ, mà giờ đây còn từ chính những người hàng xóm cô đã lớn lên cùng. Cô tìm đến ông Hứa Đình Toại để nhờ giúp đỡ, và ông trưởng thôn trấn an cô bằng những số liệu thực tế.

— Cháu đừng lo, bác đã kiểm tra rồi, — ông Toại nói, đưa ra một bản báo cáo. — Lượng khí thải từ một lò củi hoạt động vài lần trong năm không thể so sánh được với một nhà máy công nghiệp hoạt động liên tục hai mươi bốn giờ như bên Tân Thổ. Bài báo đó rõ ràng có chủ đích, số liệu bị bóp méo có lợi cho một bên. Bác sẽ làm việc với tòa soạn để yêu cầu đính chính, đồng thời chuẩn bị một buổi họp dân để giải thích rõ ràng cho bà con.

Sự hỗ trợ của ông Toại phần nào trấn an Vân Khê, nhưng cô vẫn không khỏi lo lắng về việc công ty Tân Thổ dường như đang chuẩn bị một chiến dịch bài bản để cô lập lò Vọng Nguyệt khỏi sự ủng hộ của cộng đồng, tách rời cô khỏi chính những người có thể là đồng minh quan trọng nhất trong cuộc chiến bảo tồn nghề truyền thống này.

*

Tối hôm đó, Vân Khê ngồi một mình bên lò, dù không có mẻ nung nào đang diễn ra, cô vẫn thường ra đây mỗi khi cần tĩnh tâm suy nghĩ. Ánh trăng chiếu xuống cây lò bầu im lìm, tạo nên một khung cảnh tĩnh mịch nhưng cũng đầy sức nặng của lịch sử.

Cô lấy cuốn nhật ký của ông nội ra, lật lại những trang cuối cùng mà cô đã đọc qua nhiều lần, cố tìm kiếm thêm manh mối về công thức men Nguyệt Bạch còn dang dở. Giữa những dòng chữ về tỷ lệ tro, nhiệt độ nung, cô chợt nhận ra một chi tiết mà trước đây cô đã bỏ qua — một ghi chú nhỏ bên lề trang giấy, nét chữ mờ nhạt hơn phần chính văn, có vẻ như được viết thêm vào sau này: "Nếu một ngày con cháu tìm thấy trang sổ này, xin hãy nhớ, men đẹp nhất không phải là men hoàn hảo về tỷ lệ, mà là men được nung bằng cả tấm lòng hòa giải, không phải bằng sự trả thù hay chứng minh ai đúng ai sai."

Dòng chữ ấy như một lời nhắn nhủ xuyên thời gian từ ông nội, khiến Vân Khê không khỏi rơi nước mắt. Cô nhận ra, cuộc chiến giữ lò không chỉ là cuộc chiến chống lại công ty Tân Thổ, mà còn là hành trình hoàn thành tâm nguyện dang dở của ông nội — hàn gắn một vết thương đã kéo dài quá lâu, để ngọn lửa của lò Vọng Nguyệt không chỉ nung chín đất sét, mà còn nung chảy cả những hận thù đã đóng băng suốt ba mươi lăm năm.

Tiếng bước chân quen thuộc vang lên sau lưng khiến cô quay lại. Khang đứng đó, tay xách một chiếc đèn pin, có lẽ đã đoán được cô sẽ ra đây sau một ngày đầy sóng gió.

— Tôi nghĩ em cần một người nói chuyện cùng, — anh nói, ngồi xuống bên cạnh cô trên phiến đá quen thuộc.

Vân Khê đưa cho anh xem dòng chữ bên lề trang sổ, và Khang đọc đi đọc lại, ánh mắt anh dần chuyển từ tò mò sang xúc động sâu sắc.

— Ông nội em thật sự là một người phi thường, — anh nói khẽ. — Ông ấy đã nghĩ đến chuyện hòa giải từ rất lâu trước khi bất kỳ ai trong chúng ta sinh ra kịp hiểu chuyện gì đã xảy ra.

— Con cứ nghĩ mãi, — Vân Khê nói, giọng trầm ngâm, — không biết mình có đủ sức làm được điều ông mong muốn không. Bây giờ không chỉ là chuyện hai gia đình nữa, mà còn là chuyện cả làng, chuyện dư luận, chuyện những bài báo bôi nhọ. Con cảm giác như đang phải chiến đấu trên quá nhiều mặt trận cùng lúc.

Khang nắm lấy tay cô, ánh mắt anh chân thành dưới ánh trăng.

— Em không phải chiến đấu một mình, — anh nói. — Tôi biết cha tôi đang gây khó dễ, nhưng tôi sẽ tìm cách thuyết phục ông ấy, dù có mất bao lâu đi nữa. Còn về vụ cây sến của bà Tư, để tôi thử liên hệ với vài người quen trong ngành thiết kế, biết đâu có cách nào giúp bà Tư vừa có thu nhập, vừa giữ lại được ít nhất một phần khu vườn.

— Bằng cách nào? — Vân Khê hỏi, ánh mắt lóe lên chút hy vọng.

— Tôi từng thấy vài dự án bảo tồn cây cổ thụ kết hợp du lịch sinh thái ở Nhật, — Khang giải thích, giọng dần hào hứng. — Nếu mình thuyết phục được bà Tư giữ lại vườn sến, biến nó thành một điểm dừng chân cho khách tham quan làng nghề, kết hợp với việc bán tro sến cho các lò gốm trong vùng, biết đâu giá trị lâu dài còn cao hơn cả số tiền bán đất một lần cho Tân Thổ.

Vân Khê nhìn anh, lòng ấm áp trước sự tận tâm không ngừng nghỉ của anh dành cho một vấn đề vốn dĩ không phải trách nhiệm của riêng anh. Cô gật đầu, nắm chặt tay Khang đáp lại, cả hai cùng nhìn về phía cây lò bầu im lìm dưới ánh trăng, như đang cùng nhau vẽ ra một con đường phía trước, dù còn nhiều chông gai nhưng không còn đơn độc như trước nữa, dù chặng đường phía trước hẳn còn rất dài.