Chương 25 — Người Giữ Lửa Lò Gốm

Những ngày còn lại của mẻ nung diễn ra trong một bầu không khí hoàn toàn khác biệt so với những lần trước — không còn là sự căng thẳng đơn độc chống chọi với khó khăn, mà là một sự đồng lòng ấm áp từ cả cộng đồng. Sau sự kiện xúc động của ông Trường, tin tức lan truyền nhanh chóng, thu hút thêm nhiều người đến tham quan, tìm hiểu, và không ít trong số đó tình nguyện góp sức phụ giúp công việc canh lửa, chẻ củi, dù chỉ là những công việc nhỏ nhặt.

Ông Nguyên, sau buổi trò chuyện với ông Vọng, cũng thường xuyên ghé qua xưởng, đôi khi mang theo vài chuyên gia kỹ thuật từ công ty Tân Thổ, không phải để gây khó dễ như trước, mà để tìm hiểu, học hỏi về quy trình gốm củi, với ý định mơ hồ về một sự hợp tác nào đó trong tương lai giữa hai bên.

— Tôi có một đề xuất, — ông nói với Vân Khê trong một buổi chiều, khi mẻ nung đã bước sang ngày thứ sáu, giai đoạn hãm lửa quan trọng nhất. — Công ty tôi có thể hỗ trợ xây dựng một khu trưng bày, giới thiệu sản phẩm quy mô lớn hơn cho gốm củi làng Doi Sành, kết hợp với hệ thống phân phối sẵn có của Tân Thổ. Đổi lại, chúng tôi chỉ mong được gắn tên công ty như một đơn vị đồng hành, hỗ trợ bảo tồn di sản văn hóa, không can thiệp vào quy trình sản xuất hay chất lượng sản phẩm.

Đề xuất ấy khiến Vân Khê phải suy nghĩ kỹ lưỡng. Cô tham khảo ý kiến của cha, của Khang, và cả ông Toại, tất cả đều đồng tình rằng đây có thể là một hướng đi hợp lý, miễn là các điều khoản hợp tác được soạn thảo chặt chẽ, đảm bảo giữ được tính tự chủ và bản sắc truyền thống của lò Vọng Nguyệt.

— Con đồng ý, với điều kiện, — Vân Khê nói, giọng kiên định nhưng cũng đầy thiện chí, — mọi quyết định về quy trình sản xuất, về chất lượng, về cách thức truyền dạy nghề cho thế hệ sau, vẫn hoàn toàn thuộc về gia đình con và những nghệ nhân trong làng. Công ty chỉ đóng vai trò hỗ trợ về mặt thị trường, quảng bá.

Ông Nguyên gật đầu, không chút do dự.

— Tôi hoàn toàn đồng ý, — ông đáp. — Thực ra, sau tất cả những gì đã trải qua, tôi nhận ra, giá trị thực sự nằm ở chính sự khác biệt, sự độc đáo mà chỉ có gốm thủ công mới mang lại được. Tôi không muốn biến nó thành một dây chuyền sản xuất hàng loạt, điều đó sẽ giết chết chính linh hồn mà mọi người đang cố gắng bảo tồn.

*

Ngày thứ bảy, ngày cuối cùng trước khi lò được niêm phong hoàn toàn để nguội dần, không khí tại xưởng gốm trở nên vừa hồi hộp vừa ấm áp lạ thường. Đông đảo người dân trong làng, cùng các thành viên đoàn khảo sát di sản, tề tựu về để chứng kiến khoảnh khắc quan trọng này, dù họ hiểu rằng phải chờ thêm vài ngày nữa mới có thể biết kết quả cuối cùng khi lò được mở ra.

Vân Khê, Khang và Khắc Bền cùng nhau thực hiện nghi thức đóng cửa gió cuối cùng, đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn canh lửa trực tiếp, nhường chỗ cho giai đoạn ủ nhiệt kéo dài trong im lặng, chờ đợi.

— Bảy ngày, — Khắc Bền nói, giọng đầy cảm khái khi nhìn lại chặng đường vừa qua. — Bảy ngày mà cảm giác như đã trải qua cả một cuộc đời, với bao nhiêu biến cố, bao nhiêu cảm xúc dồn nén.

— Nhưng cũng là bảy ngày đẹp nhất mà tao từng trải qua, — Vân Khê đáp, mỉm cười nhìn quanh những gương mặt thân thương đã đồng hành cùng cô suốt chặng đường đầy chông gai vừa qua.

Cô Uông Bích Thủy, tay vẫn không rời chiếc máy quay, ghi lại từng khoảnh khắc quý giá của nghi thức đóng lò, giọng cô đầy xúc động khi chia sẻ với đoàn khảo sát di sản đang đứng quan sát gần đó.

— Đây chính xác là những gì chúng tôi cần cho hồ sơ di sản, — cô nói. — Không chỉ là kỹ thuật, mà còn là tinh thần cộng đồng, là câu chuyện con người đằng sau mỗi sản phẩm. Tôi tin, với tất cả những gì đã chứng kiến, hội đồng thẩm định sẽ không có lý do gì để từ chối hồ sơ này.

*

Tối hôm đó, khi mọi người đã dần ra về, Vân Khê và Khang ở lại xưởng, ngồi bên nhau trước cây lò bầu đang lặng lẽ nguội dần, ánh lửa bên trong giờ chỉ còn le lói qua khe hở nhỏ của các cửa gió đã được niêm phong.

— Ba ngày nữa, mình sẽ biết được liệu tất cả những nỗ lực này có đơm hoa kết trái hay không, — Vân Khê nói, giọng vừa hồi hộp vừa bình thản lạ thường, khác hẳn với sự lo lắng tột độ của những lần chờ đợi trước đây.

— Dù kết quả thế nào, — Khang nói, nắm chặt tay cô, — tôi nghĩ, hành trình chúng ta đã đi qua đã tự nó là một thành công rồi. Hai gia đình được hòa giải, cả làng đoàn kết lại vì một mục tiêu chung, và quan trọng nhất, em đã chứng minh được rằng, tình yêu và sự kiên trì có thể vượt qua mọi rào cản, dù đó là thiên tai, là tiền bạc, hay là những oán hận đã ăn sâu qua nhiều thế hệ.

Vân Khê tựa đầu vào vai Khang, ngước nhìn bầu trời đêm lấp lánh ánh sao hiếm hoi, lòng tràn ngập một sự bình yên mà cô chưa từng cảm nhận được trọn vẹn như vậy kể từ ngày ông nội mất. Cô biết, ba ngày tới vẫn còn đó một chút hồi hộp, một chút lo âu về kết quả cuối cùng của men Nguyệt Bạch, nhưng dù kết quả có ra sao, cô tin chắc rằng, những gì gia đình cô, làng Doi Sành, và cả hai dòng họ đã cùng nhau trải qua, đã đủ sức viết nên một chương mới đầy hy vọng cho tương lai của nghề gốm củi truyền thống, một tương lai không còn đơn độc chống chọi, mà được nâng đỡ bởi sự đồng lòng của biết bao trái tim đã cùng chung nhịp đập vì một ngọn lửa không bao giờ được phép tắt.

*

Ba ngày chờ đợi trôi qua trong một bầu không khí lạ lẫm — không còn là sự lo âu nặng nề như những lần trước, mà là một sự háo hức xen lẫn niềm tin vững chãi. Cả gia đình cùng nhau chuẩn bị mọi thứ cho ngày mở lò, không chỉ về mặt kỹ thuật, mà còn cả về mặt tinh thần, như thể họ đang chuẩn bị cho một buổi lễ trọng đại hơn là một công việc thường nhật của nghề gốm.

Ông Vọng, sức khỏe đã hồi phục đáng kể sau ca phẫu thuật, dành thời gian ngồi cùng con gái, ôn lại những kỷ niệm về ông nội, về những mẻ nung ông từng chứng kiến thời trẻ, về cách ông nội đã truyền lại cho ông tình yêu với nghề gốm trước khi ông truyền lại cho chính Vân Khê.

— Cha nhớ, có lần ông nội con nói, — ông kể, giọng đầy hoài niệm, — nghề gốm không dạy người ta cách tạo ra sự hoàn hảo, mà dạy người ta cách chấp nhận sự không hoàn hảo, và tìm thấy vẻ đẹp trong chính sự không hoàn hảo đó. Cha nghĩ, dù men Nguyệt Bạch có đạt đến độ hoàn hảo tuyệt đối như trong mô tả hay không, thì hành trình các con đã đi qua để tìm kiếm nó, cũng đã là một tác phẩm đẹp đẽ theo cách riêng của nó rồi.

Vân Khê gật đầu, thấm thía từng lời cha nói. Cô nhận ra, qua bao thăng trầm của hành trình vừa qua, cô đã học được nhiều điều còn quý giá hơn cả một công thức men hoàn hảo — bài học về lòng kiên trì, về sự tha thứ, về giá trị của tình thân và tình yêu, những điều mà không một cuốn sổ tay công thức nào có thể ghi chép lại được trọn vẹn.

Đêm cuối cùng trước ngày mở lò, Khang ở lại cùng gia đình, cả nhóm quây quần bên mâm cơm giản dị nhưng ấm cúng, cùng nhau ôn lại từng chặng đường đã đi qua, từ ngày Khang lần đầu xuất hiện trước cổng xưởng, đến những đêm thức trắng canh lửa, những lần đối đầu căng thẳng, và cả khoảnh khắc xúc động khi hai dòng họ cuối cùng cũng tìm được con đường hòa giải.

— Ngày mai, — Vân Khê nói, nâng chén trà lên như một lời chúc, — dù kết quả có ra sao, con nghĩ, mình đã cùng nhau viết nên một câu chuyện đáng để tự hào rồi.

Mọi người cùng nâng chén, ánh mắt ai nấy đều lấp lánh niềm hy vọng, chuẩn bị tinh thần cho khoảnh khắc quyết định sẽ đến vào sáng hôm sau, khi cánh cửa lò Vọng Nguyệt được mở ra lần cuối, phơi bày kết quả của cả một hành trình dài đầy nước mắt, mồ hôi, và cả tình yêu thương chân thành.

Trước khi mọi người giải tán để nghỉ ngơi, Khắc Bền, vốn ít khi bộc lộ cảm xúc, bất ngờ đứng dậy, giọng anh có chút run rẩy vì xúc động.

— Tôi chỉ muốn nói, — anh nói, mắt hơi đỏ hoe, — được đồng hành cùng chị Khê, cùng anh Khang, cùng cả gia đình mình suốt chặng đường này, là một trong những điều tự hào nhất đời tôi. Ông tôi lúc còn tráng kiện vẫn hay bảo, làm nghề này, cái quý nhất không phải là thành phẩm, mà là những người cùng mình đứng bên bếp lửa. Giờ tôi mới hiểu hết ý ông muốn nói.

Cả bàn ăn lặng đi trong giây lát trước lời tâm sự chân thành hiếm hoi ấy, rồi tất cả cùng bật cười, xen lẫn những giọt nước mắt xúc động, nâng chén trà lên chúc mừng nhau một lần nữa, như một lời khẳng định cho tình bạn, tình thân đã được tôi luyện qua bao gian khó, không kém phần bền chặt so với chính những sản phẩm gốm được tôi luyện qua lửa đỏ suốt bảy ngày đêm.