Chương 23 — Người Giữ Lửa Lò Gốm

Ngày khai mạc lễ hội làng Doi Sành đến trong một buổi sáng trời trong xanh hiếm hoi, không một gợn mây báo hiệu điềm xấu. Từ sáng sớm, sân đình làng đã rộn ràng tiếng trống hội, cờ hoa giăng khắp các ngả đường dẫn vào xưởng gốm nhà họ Thạch, nơi khu trưng bày đã được hoàn thiện chu đáo suốt những ngày qua.

Vân Khê, trong bộ áo bà ba truyền thống được may riêng cho dịp lễ, đứng trước cửa lò Vọng Nguyệt, tay run run cầm que đóm chuẩn bị châm lửa khai mạc mẻ nung quyết định trước sự chứng kiến của đông đảo người dân, du khách, và cả đoàn khảo sát di sản từ sở văn hóa tỉnh vừa mới đến.

— Con làm được mà, — ông Vọng đứng cạnh, giọng đầy tự hào, khẽ vỗ vai con gái động viên.

Vân Khê hít một hơi thật sâu, thắp nén nhang khấn vái tổ nghề như thường lệ, rồi châm lửa vào khoang đầu tiên trước tiếng vỗ tay rộn rã của đám đông xung quanh. Ngọn lửa bén nhanh, bùng lên rực rỡ, đánh dấu sự khởi đầu chính thức cho hành trình bảy ngày bảy đêm quyết định số phận của cả gia đình, cả làng nghề, và có lẽ, cả mối thâm thù kéo dài ba mươi lăm năm giữa hai dòng họ.

Buổi lễ khai mạc diễn ra suôn sẻ, cô Thủy dẫn dắt chương trình giới thiệu về lịch sử làng nghề một cách sinh động, lôi cuốn, khiến không ít du khách và cả các thành viên đoàn khảo sát tỏ ra vô cùng ấn tượng trước bề dày văn hóa và kỹ thuật tinh xảo của nghề gốm củi truyền thống.

*

Đến gần trưa, khi mọi thứ đang diễn ra tốt đẹp, một chiếc xe hơi quen thuộc bất ngờ xuất hiện, đỗ ngay trước khu vực sự kiện. Chiêm Đắc Nguyên bước xuống, không mặc bộ vest chỉnh tề như thường lệ, mà khoác một chiếc áo sơ mi giản dị, gương mặt ông có vẻ khác lạ so với hình ảnh lạnh lùng, uy quyền mà mọi người vẫn quen thấy.

Sự xuất hiện của ông khiến không ít người tham dự xì xào bàn tán, một vài ánh mắt dò xét, cảnh giác hướng về phía ông — người đứng đầu công ty vốn có tiếng gây khó dễ cho lò Vọng Nguyệt suốt thời gian qua.

Vân Khê, đang bận giám sát công tác canh lửa, cũng nhận được tin báo về sự xuất hiện bất ngờ này. Cô vội chạy ra, lòng đầy lo lắng không biết ông Nguyên đến đây với mục đích gì — liệu có phải một đòn phá hoại cuối cùng, hay một điều gì đó khác.

— Chú Nguyên, — cô lên tiếng, cố giữ giọng bình tĩnh, — chú đến đây có việc gì ạ?

Ông Nguyên nhìn cô, rồi nhìn quanh khu trưng bày, ánh mắt ông dừng lại hồi lâu ở góc trưng bày những mảnh gốm vỡ từ mẻ nung thất bại, đọc kỹ tấm bảng kể lại câu chuyện đầy chân thực về hành trình gian nan của gia đình cô.

— Ta đến để xem, — ông nói, giọng trầm hơn thường lệ, — xem thử cái điều mà cha ta, mà con trai ta, mà cả cháu, đều tin tưởng đến mức sẵn sàng đánh đổi tất cả, thực sự có giá trị gì.

Ông bước đi chậm rãi qua từng gian trưng bày, dừng lại ngắm nghía từng sản phẩm, lắng nghe những lời giải thích của các nghệ nhân trong làng về quy trình chế tác công phu. Đến gian trưng bày trung tâm, nơi đặt vài tác phẩm đẹp nhất từ những mẻ nung trước đó, ông dừng chân rất lâu trước một chiếc bình mang sắc men rạn cổ điển, ánh mắt ông thoáng qua một sự rung động khó che giấu.

— Đây là loại men gì? — ông hỏi, giọng đã dịu đi đáng kể.

— Men tro củi thông truyền thống, chú ạ, — Vân Khê đáp, giọng cẩn trọng nhưng cũng không giấu được niềm tự hào. — Mỗi vệt rạn trên bề mặt là kết quả của quá trình co ngót tự nhiên giữa men và cốt gốm, không có hai sản phẩm nào giống hệt nhau hoàn toàn.

Ông Nguyên gật đầu, im lặng một lúc lâu, rồi quay sang nhìn Vân Khê, ánh mắt ông chứa đựng một sự phức tạp mà cô chưa từng thấy trước đây — không còn là sự lạnh lùng, cảnh giác quen thuộc, mà là một điều gì đó gần như là sự nể phục miễn cưỡng.

— Cháu biết không, — ông nói, giọng trầm ngâm, — ngày xưa, trước khi mọi chuyện xảy ra, cha ta và ông Tuyền của cháu từng mơ ước sẽ cùng nhau xây dựng một thương hiệu gốm chung, kết hợp giữa sự tinh xảo truyền thống và khả năng tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Giấc mơ đó đã chết cùng với chú Tân, cùng với tình bạn của họ. Ta chưa bao giờ nghĩ, sau ba mươi lăm năm, mình lại đứng đây, nhìn thấy một phần nhỏ của giấc mơ đó được hồi sinh, dù không phải theo cách mà ta từng hình dung.

*

Cuộc trò chuyện bị gián đoạn khi Khang chạy đến, gương mặt anh đầy ngạc nhiên khi thấy cha mình xuất hiện tại sự kiện.

— Cha, — anh gọi, giọng vẫn còn chút dè dặt cảnh giác.

— Duy Khang, — ông Nguyên đáp, ánh mắt ông nhìn con trai với một sự dịu dàng hiếm thấy. — Ta đến để xem con đã chọn con đường gì. Và ta phải thừa nhận, con đã chọn đúng.

Câu nói ấy khiến Khang sững sờ trong giây lát, không tin vào tai mình. Đây là lần đầu tiên, sau bao tháng ngày xung đột căng thẳng, cha anh thừa nhận một cách công khai rằng con đường anh chọn — con đường đứng về phía lò Vọng Nguyệt, về phía Vân Khê — là một lựa chọn đúng đắn.

— Cha thật sự nghĩ vậy sao? — Khang hỏi, giọng vẫn còn nghi hoặc.

— Ta đã suy nghĩ rất nhiều kể từ đêm cha ta nói ra sự thật, — ông Nguyên đáp, giọng trầm xuống, mang theo một nỗi niềm sâu kín. — Ta nhận ra, ta đã dành cả cuộc đời để chạy trốn khỏi một nỗi đau không thực sự thuộc về ta, và trong quá trình đó, ta đã trở thành một người mà chính ta cũng không còn nhận ra nữa. Con đã dũng cảm hơn ta rất nhiều, khi dám đối mặt với sự thật, dám đứng về phía những gì con tin là đúng, dù phải trả giá bằng mối quan hệ với chính cha mình.

Vân Khê đứng lặng nhìn cảnh tượng ấy, lòng dâng lên một niềm hy vọng mãnh liệt. Cô nhận ra, dù chặng đường phía trước vẫn còn nhiều thử thách — mẻ nung vẫn đang tiếp diễn, kết quả vẫn còn là một ẩn số — nhưng ít nhất, một trong những rào cản lớn nhất, khó vượt qua nhất, dường như đang bắt đầu tan chảy, giống như cách ngọn lửa trong lò đang dần biến những khối đất sét thô ráp thành những tác phẩm gốm mang đầy linh hồn và câu chuyện.

*

Buổi chiều, ông Nguyên nán lại xưởng lâu hơn dự kiến, thậm chí còn ngồi xuống trò chuyện cùng ông Vọng — cuộc trò chuyện đầu tiên giữa hai người kể từ sau cuộc đối đầu căng thẳng nhiều tháng trước. Vân Khê đứng từ xa quan sát, không dám lại gần, sợ làm gián đoạn khoảnh khắc nhạy cảm ấy.

— Tôi xin lỗi vì những gì đã gây ra cho gia đình chú, — ông Nguyên nói, giọng có phần ngượng ngùng hiếm thấy ở một người quyền lực như ông. — Vụ kiện, chuyện củi thông, chuyện mỏ đất sét... tôi biết mình đã đi quá giới hạn.

Ông Vọng nhìn ông Nguyên một lúc lâu, rồi khẽ gật đầu, giọng bao dung.

— Tôi hiểu, anh cũng chỉ là nạn nhân của một bi kịch mà anh không hề hay biết, — ông đáp. — Nếu là tôi ở vị trí của anh, có lẽ tôi cũng sẽ hành động không khác gì mấy. Điều quan trọng là giờ đây, khi sự thật đã rõ ràng, chúng ta có thể cùng nhau viết tiếp câu chuyện theo một hướng khác, tốt đẹp hơn.

Ông Nguyên gật đầu, ánh mắt ông nhìn về phía cây lò bầu đang cháy rực, khói trắng bốc lên cuồn cuộn giữa bầu trời chiều trong xanh.

— Tôi rút đơn kiện, — ông nói, giọng dứt khoát. — Và tôi sẽ chỉ đạo dừng ngay các động thái gây sức ép khác từ phía công ty. Tôi cũng đang cân nhắc, có lẽ Tân Thổ nên hỗ trợ một phần kinh phí cho việc lập hồ sơ di sản, xem như một cách chuộc lỗi, và cũng là một cách đầu tư cho hình ảnh doanh nghiệp gắn liền với văn hóa địa phương.

Tin tức ấy nhanh chóng lan đến tai Vân Khê qua lời kể của cha, khiến cô không giấu được sự xúc động. Cô tìm đến Khang, kể lại toàn bộ câu chuyện, cả hai cùng nắm chặt tay nhau, ánh mắt lấp lánh niềm hạnh phúc xen lẫn hy vọng.

— Tôi không dám tin, mọi chuyện lại có thể chuyển biến nhanh đến vậy, — Vân Khê nói, giọng vẫn còn run run vì xúc động, mắt cô ngước nhìn làn khói trắng đang bốc lên từ cây lò bầu như một minh chứng sống động cho mọi điều kỳ diệu vừa xảy đến.

— Đôi khi, sự thật chỉ cần một cơ hội để được nói ra, — Khang đáp, ánh mắt anh dịu dàng nhìn cô. — Và tôi tin, chính sự kiên trì, chân thành của em suốt bao tháng qua đã tạo ra cơ hội đó, Vân Khê à.

Buổi chiều hôm ấy, khi ánh nắng dần ngả về phía tây, nhuộm vàng cả sân xưởng và cây lò bầu đang rực cháy, Vân Khê cảm thấy lòng mình nhẹ nhõm hơn bao giờ hết, như thể một tảng đá khổng lồ đè nặng suốt nhiều tháng qua cuối cùng cũng đã được cất bỏ, nhường chỗ cho một niềm tin trong trẻo về những gì còn ở phía trước, một niềm tin mà cô chưa từng dám cho phép mình cảm nhận trọn vẹn kể từ ngày ông nội qua đời.