Chương 12 — Đài Phát Thanh Đêm Muộn

Mười giờ bốn mươi lăm, Vy vẫn ngồi trong phòng thu B, chưa bật đèn chính, chỉ để ngọn đèn bàn nhỏ soi lên mặt bàn nơi tập giấy ghi lời dẫn đêm nay đang nằm im, gần như trắng trơn — cô đã cầm bút định viết mấy dòng mở đầu quen thuộc nhưng rồi lại đặt xuống, không tìm được lời nào đủ nhẹ để mang vác cả một ngày vừa qua. Cô nhìn chiếc micro của cha, sợi dây treo đen bóng khẽ đung đưa mỗi khi có ai đó đi ngang ngoài hành lang làm cánh cửa cách âm rung nhẹ, và tự hỏi, nếu là ông, đêm nay ông sẽ mở đầu chương trình như thế nào, sau một ngày vừa nhận được tin chính chương trình mình gây dựng đang bị đặt lên bàn cân.

Hải Đường gõ nhẹ vào khung kính, không nói gì, chỉ giơ tách trà gừng nóng lên, một cử chỉ lặng lẽ nhắc cô rằng còn mười lăm phút nữa. Vy gật đầu, đứng dậy, bước ra khỏi phòng thu để nhận tách trà, và trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, ánh mắt hai người gặp nhau qua khung cửa hé mở.

"Em ổn không?" Hải Đường hỏi, giọng nhỏ, không phải câu hỏi xã giao thường ngày.

"Em không biết," Vy đáp thật lòng, nhận tách trà, hơi ấm lan qua lòng bàn tay cô đang lạnh bất thường dù trời không hề trở gió. "Nhưng em nghĩ, dù ổn hay không ổn, em vẫn phải lên sóng đúng mười một giờ. Đó là điều duy nhất em chắc chắn ngay lúc này."

Hải Đường nhìn cô một lúc lâu, rồi khẽ gật đầu, không nói thêm gì, vì có lẽ anh hiểu, giữa hai người, đôi khi sự im lặng đúng lúc còn quý giá hơn bất cứ lời an ủi nào. Anh quay về phòng điều khiển, còn Vy trở lại ghế ngồi, đặt tách trà xuống cạnh micro, nhìn đồng hồ kỹ thuật số chuyển dần về 22:58.

Đèn "ON AIR" bật sáng đỏ rực đúng giờ, như mọi đêm, như thể tòa nhà này, thành phố này, không hề biết đến bất cứ biểu đồ cột nào vừa được chiếu lên trong hội trường tầng bốn sáng nay.

"Xin chào tất cả các bạn đang thức cùng tôi lúc này." Vy mở đầu, giọng cô vẫn giữ được sự chậm rãi quen thuộc, nhưng có một sắc thái khác len vào, một độ trầm nặng hơn thường lệ mà chính cô cũng không chủ ý tạo ra — nó cứ tự nhiên chảy ra, như nước tìm đường thấp nhất mà đi. "Đây là Sóng Không Ngủ, phát sóng trực tiếp từ Đài Phát Thanh - Truyền Hình Cẩm Dương. Tôi là Tuyết Vy, và như mọi đêm, tôi ở đây, cùng các bạn, cho đến một giờ sáng."

Cô đọc vài lá thư đầu chương trình, phát vài bài hát theo yêu cầu, cố gắng giữ nhịp điệu quen thuộc, nhưng đến gần nửa đêm, khi đọc một lá thư của một người mẹ đơn thân làm ca đêm ở xưởng may, kể về nỗi lo không biết công việc của mình có còn ổn định hay không trong bối cảnh xưởng đang tính chuyện tự động hóa dây chuyền, giọng Vy bỗng khựng lại một nhịp rất ngắn, gần như không ai nhận ra, nhưng đủ để cô tự nghe thấy sự run rẩy trong chính mình. Cô hoàn thành đoạn đọc, rồi cho bài hát chạy, ngồi lặng một chút trong khoảng nghỉ, cảm nhận sự trùng hợp nghiệt ngã giữa nỗi lo của người viết thư và nỗi lo cô đang mang theo suốt cả ngày.

Mười hai giờ mười lăm, đèn báo cuộc gọi thường lệ của một thính giả quen thuộc sáng lên — không phải đường dây ẩn danh, mà là số điện thoại cố định Vy đã nhớ nằm lòng, một dãy số bắt đầu bằng mã vùng cũ của khu chợ cá gần cảng.

"Cô Vy à, cụ Ngộ đây." Giọng ông cụ vang lên, khàn đục nhưng vẫn đầy sức sống, như tiếng sóng biển vỗ vào ghềnh đá quen thuộc. "Cụ nghe radio thấy giọng cô hôm nay là lạ, chậm hơn mọi bữa, cụ sợ cô mệt trong người, gọi vào hỏi thăm coi có chuyện gì không."

Vy bất giác mỉm cười, một nụ cười thật lòng đầu tiên trong suốt cả ngày dài đằng đẵng. "Cụ tinh tai quá, cụ Ngộ ơi. Con chỉ hơi mệt một chút thôi, không có gì đáng lo đâu ạ."

"Mệt thì phải nghỉ, cô à," cụ Ngộ nói, giọng có phần nghiêm khắc như một người ông đang răn dạy cháu gái. "Nhưng cụ biết, cái nghề của cô, mệt cũng không nghỉ được, giống hệt cái nghề đi biển của cụ ngày xưa, sóng to gió lớn cũng phải ra khơi, vì ở nhà chờ mình, người ta chờ mình ngoài kia cũng có. Cụ già rồi, tai không còn thính như xưa, mắt cũng mờ, nhưng đêm nào cụ cũng bắt cái radio này nghe cô nói, vì nó là cái duy nhất còn giữ cụ lại với biển, với những đêm trực canh hồi trẻ. Cô cứ nói, cụ cứ nghe, vậy là đủ vui cho cụ một ngày rồi."

Những lời ấy, giản dị và chân thành đến mức không cần thêm bớt gì, bỗng chạm đúng vào một chỗ mềm yếu trong lòng Vy mà cô không ngờ tới. Cô nghĩ đến tấm bảng số liệu sáng nay, đến cột doanh thu mỏng manh đại diện cho khung giờ đêm, và nhận ra, cụ Ngộ — một trong những thính giả trung thành nhất suốt bao năm — có lẽ không hề tồn tại trong bất cứ báo cáo nào của Đỗ Bảo Toàn, vì cụ nghe radio bằng chiếc máy cũ kỹ không kết nối mạng, không để lại dấu vết trên bất cứ nền tảng đo lường số liệu hiện đại nào, nhưng lại là một trong những minh chứng sống động nhất cho giá trị thật của chương trình.

"Cảm ơn cụ đã gọi vào," Vy nói, giọng cô nghẹn lại một chút nhưng vẫn giữ được sự ấm áp cần thiết trên sóng. "Con hứa, dù có chuyện gì xảy ra, con cũng sẽ cố gắng hết sức để mỗi đêm cụ vặn đài lên, vẫn còn nghe được giọng con ở đây."

"Câu đó nghe hơi lạ à nghen," cụ Ngộ nói, giọng có chút dò hỏi tinh tế của một người từng trải qua nhiều sóng gió cuộc đời đủ để nhận ra khi có điều gì đó không ổn ẩn sau những lời tưởng chừng bình thường. "Có chuyện gì ở đài hả cô? Cô cứ nói cụ nghe, biết đâu cụ già này giúp được gì."

Vy im lặng một giây, cân nhắc, rồi chọn cách trả lời vừa đủ thành thật vừa không phá vỡ ranh giới một chương trình phát sóng công khai. "Dạ không có gì lớn đâu cụ, chỉ là đài đang có một số thay đổi trong cách sắp xếp, con cũng đang tìm hiểu thêm. Cụ đừng lo, có gì con sẽ thông báo sau."

Cụ Ngộ không hỏi thêm, chỉ nói, giọng chậm rãi như đang gửi gắm một điều gì đó nặng hơn cả câu chữ. "Thay đổi thì thay đổi, cô à, nhưng cái gì tốt, người ta rồi cũng sẽ nhận ra thôi. Cụ tin cô. Ba cô hồi xưa cũng vậy, có lúc khó khăn, cụ nghe ổng nói trên đài, giọng vẫn vững như đá, không nao núng bao giờ. Cô giống ổng nhiều lắm, cô Vy à."

Cuộc gọi kết thúc, Vy phải mất vài giây để lấy lại nhịp thở trước khi tiếp tục chương trình, cảm giác vừa được an ủi vừa thêm nặng lòng, vì lời cụ Ngộ vô tình nhắc cô nhớ đến trách nhiệm không chỉ với riêng mình, mà với hàng trăm con người như cụ, những người đài không nhìn thấy trên bất cứ bảng rating nào.

Gần mười hai giờ rưỡi, khi Vy vừa kết thúc phần đọc thư, đèn báo đường dây ẩn danh sáng lên, dòng chữ "Số ẩn danh" hiện ra quen thuộc. Tim cô hẫng một nhịp, lần này không hẳn vì hồi hộp thông thường, mà vì một cảm giác vừa mong chờ vừa sợ hãi — sợ rằng nếu nghe giọng anh lúc này, cô sẽ không giữ được sự bình tĩnh cần thiết trên sóng.

"Xin chào, đây là Sóng Không Ngủ."

"Chào chị Vy." Giọng trầm quen thuộc vang lên, nhưng ngay câu đầu tiên, Vy đã nghe được một sự chú ý khác thường trong đó, như thể anh đã lắng nghe cô từ đầu chương trình chứ không chỉ vừa mới bắt sóng. "Tôi nghe suốt từ đầu tối nay. Giọng chị khác lắm, chị Vy à. Không phải kiểu mệt bình thường. Có chuyện gì đó nặng hơn, đúng không?"

Sự tinh tế ấy khiến Vy phải nhắm mắt lại một giây, vừa cảm động vừa bối rối vì bị nhìn thấu quá dễ dàng, ngay cả khi cô đã cố gắng hết sức để giữ vẻ ngoài bình thản. "Bạn tinh ý thật," cô nói, giọng khẽ khàng. "Tôi... hôm nay đài có một buổi họp, thông báo về những thay đổi lớn sắp tới. Tôi chưa thể nói cụ thể trên sóng được, nhưng tôi nghĩ, chương trình này, có thể sẽ không còn được như bây giờ nữa, trong một tương lai không xa."

Cô chọn từng chữ thật cẩn thận, đủ để một người tinh ý như anh hiểu được sức nặng thật sự đằng sau chúng, nhưng vẫn đủ mơ hồ để không biến buổi phát sóng thành một lời than vãn công khai trước hàng ngàn thính giả, không phải vì sợ mất mặt, mà vì cô biết, nếu để nỗi lo lấn át, cô sẽ không còn đủ sức giữ vững cho đến hết chương trình.

Đầu dây bên kia im lặng một lúc lâu, đủ lâu để Vy tự hỏi liệu mình có vừa nói quá nhiều hay quá ít. Rồi giọng Đêm Trắng vang lên, chậm rãi, mang một sự chắc chắn lạ thường. "Tôi không cần chị nói cụ thể hơn, chị Vy. Tôi chỉ cần biết, nếu có ai đó, hay một cái gì đó, đang cố lấy đi thứ chị đã dồn cả trái tim vào suốt mười tám tháng qua, thì đó là một mất mát không chỉ của riêng chị, mà của rất nhiều người, trong đó có tôi."

"Cảm ơn bạn," Vy nói, giọng run nhẹ, cắn môi để giữ nó không vỡ ra trên sóng.

"Tôi muốn kể chị nghe một chuyện," anh nói tiếp, giọng trầm xuống, mang một sắc thái Vy chưa từng nghe trước đây, gần như một sự thú nhận. "Cách đây vài năm, tôi từng có một khoảng thời gian nghĩ đến việc bỏ hẳn cái công việc mình đang làm. Không phải vì công việc quá nặng nhọc — tôi quen với sự nặng nhọc rồi — mà vì tôi thấy nó vô nghĩa. Tôi thức cả đêm để canh giữ những con số, những cỗ máy, mà chẳng ai biết đến sự tồn tại của tôi, chẳng ai gọi tên tôi khi mọi thứ vận hành trơn tru, người ta chỉ nhớ đến tôi khi có sự cố xảy ra, khi có gì đó sai. Có một đêm, tôi ngồi một mình trong phòng điều khiển, nhìn những chiếc đồng hồ đo nhấp nháy, và tôi tự hỏi, nếu ngày mai tôi biến mất, liệu có ai thật sự nhớ ra, hay chỉ đơn giản là có một cái tên khác được điền vào ca trực thay tôi, mọi thứ vẫn tiếp tục như chưa từng có tôi ở đó."

Vy im lặng, lắng nghe, cảm nhận một sự đồng cảm sâu sắc dâng lên trong lòng, vì đó cũng chính xác là nỗi sợ cô đang mang theo — nỗi sợ bị thay thế bởi một thứ hiệu quả hơn, rẻ hơn, không cần cảm xúc, không cần một trái tim đang đập.

"Nhưng rồi có một đêm mưa," anh tiếp tục, giọng anh ấm dần lên, "tôi vặn radio lên, chỉ để có tiếng người trong cái phòng lạnh lẽo ấy, và tôi nghe được giọng chị. Tôi không nhớ chính xác chị nói gì đêm đó nữa, nhưng tôi nhớ cảm giác — lần đầu tiên sau rất lâu, tôi thấy mình không đơn độc giữa cái công việc vô hình này. Và tôi nghĩ, chính cái cảm giác ấy đã giữ tôi ở lại với công việc của mình, không phải vì tôi đột nhiên thấy nó có ý nghĩa hơn, mà vì tôi biết, ngoài kia, có một người vẫn đang thức, vẫn đang tin rằng những gì mình làm là quan trọng, dù không ai nhìn thấy. Tôi nghĩ chị cũng đang làm điều tương tự cho rất nhiều người khác, chị Vy à, kể cả khi họ không bao giờ gọi vào để nói với chị điều đó."

Nước mắt Vy rưng rưng nơi khóe mắt, cô phải ngước nhìn lên trần phòng thu một lúc để giữ chúng không rơi xuống trên sóng. "Tôi không biết nói gì hơn ngoài cảm ơn bạn," cô nói, giọng thật lòng đến mức run rẩy. "Đêm nay, tôi cần nghe điều đó hơn bất cứ lúc nào."

"Vậy thì chị hãy giữ lấy nó," anh nói, giọng chắc chắn như một lời hứa. "Và nếu có ai đó, hay bất cứ điều gì, cố nói với chị rằng công việc này không đáng giá bằng một con số trên bảng tính, xin chị đừng tin họ, dù chỉ một giây. Tôi là một trong những con số họ sẽ không bao giờ đo đếm được, chị Vy à. Có bao nhiêu người như tôi ngoài kia, không ai biết, không ai đếm, nhưng chúng tôi có thật, và chúng tôi cần chị."

Câu nói ấy, giản dị nhưng mãnh liệt, dường như đã chạm đúng vào chỗ Vy cần nhất lúc này — không phải một lời an ủi sáo rỗng, mà một lời nhắc nhở về lý do thật sự khiến chương trình này đáng để tồn tại, một lý do không nằm trong bất cứ biểu đồ cột nào. Cô cảm thấy, giữa nỗi hoang mang của cả một ngày dài, một điều gì đó bắt đầu kết tinh lại trong lòng cô, cứng cáp hơn, rõ ràng hơn — không phải là một kế hoạch cụ thể, chưa phải, nhưng là một quyết tâm: cô sẽ không để chương trình này biến mất mà không chiến đấu vì nó, dù cô chưa biết chính xác cuộc chiến ấy sẽ mang hình dáng gì.

Họ nói chuyện thêm một lúc nữa, nhẹ nhàng hơn, về những điều vụn vặt thường nhật để xoa dịu không khí nặng nề vừa qua, và khi gần đến giờ kết thúc, cả hai cùng im lặng một khoảng ngắn quen thuộc, ngầm hiểu đã đến lúc khép lại.

"Ngọn Đèn Nơi Mũi Biển," Đêm Trắng nói, giọng dịu dàng. "Hẹn gặp lại, nơi ngọn đèn mũi biển, chị Vy."

Giai điệu quen thuộc vang lên trong phòng thu, và lần này Vy lắng nghe nó không chỉ với cảm giác ấm áp thường lệ, mà còn với một quyết tâm mới đang âm thầm nhen nhóm trong lòng — hình ảnh ngọn đèn đứng lẻ loi giữa mũi biển, ánh sáng của nó không dành cho chính nó, mà dành để dẫn đường cho những con tàu xa lạ giữa đêm tối, bỗng mang một ý nghĩa khác hẳn đối với cô đêm nay: có lẽ, chương trình của cô cũng chính là ngọn đèn ấy, nhỏ bé, không mang lại lợi nhuận gì đáng kể trên giấy tờ, nhưng vẫn đang âm thầm dẫn đường cho rất nhiều con tàu cô độc giữa thành phố này, và cô không có quyền để nó tắt đi chỉ vì một bảng tính không nhìn thấy được ánh sáng ấy.

Khi chương trình kết thúc, Vy ngồi lặng trong phòng thu đã tắt sóng, tháo tai nghe, nhìn ra ngoài cửa sổ nhỏ nơi thành phố Cẩm Dương vẫn chìm trong giấc ngủ muộn màng. Cô nghĩ đến lời cụ Ngộ, lời Đêm Trắng, lời cha cô trong đoạn băng cũ, và nhận ra, cô không còn đơn độc trong nỗi lo này như cô tưởng sáng nay khi bước ra khỏi hội trường tầng bốn. Có những người, dù không cùng ngồi trong căn phòng đó, dù không cùng nhìn thấy tấm bảng số liệu lạnh lùng ấy, vẫn đang đứng về phía cô, theo cách riêng của họ.

Hải Đường bước vào, ngồi xuống ghế bên cạnh, không nói gì trong một lúc, rồi lên tiếng, giọng trầm nhưng có một sự kiên định mới. "Anh nghe hết cuộc gọi vừa rồi. Vy à, anh nghĩ, đã đến lúc mình không chỉ ngồi chờ ba tháng rà soát trôi qua nữa. Mình phải làm gì đó, chủ động hơn."

Vy quay sang nhìn anh, gật đầu chậm rãi, cảm nhận rõ ràng, lần đầu tiên kể từ sáng nay, một tia sáng nhỏ nhưng chắc chắn đang le lói giữa lòng cô, giống hệt ngọn đèn nơi mũi biển vẫn kiên trì cháy sáng bất kể sóng gió, chỉ vì biết đâu đó ngoài khơi xa, vẫn còn những con tàu đang cần đến ánh sáng của nó để tìm đường về.