Chương 16 — Đài Phát Thanh Đêm Muộn

Văn bản chính thức đến vào sáng thứ Hai, không phải qua email nội bộ như Vy vẫn hình dung, mà bằng một phong bì giấy trắng có dấu mộc đỏ của tập đoàn truyền thông mẹ, được cô nhân viên hành chính tầng một mang lên tận phòng biên tập, đặt nhẹ lên bàn Vy với một ánh mắt không dám nhìn thẳng vào cô quá lâu, như thể chính cô ấy cũng cảm thấy có lỗi khi phải là người trao đi một thứ giấy tờ nặng nề đến vậy. "Chị Vy ơi, có công văn của ban tổng giám đốc gửi cho chương trình mình," cô nhân viên nói, giọng nhỏ, rồi vội vã quay đi, để lại Vy ngồi một mình trước chiếc phong bì chưa mở, tim đập chậm mà nặng, như tiếng trống trong một đám rước không ai muốn tham dự.

Cô mở phong bì bằng đôi tay không hoàn toàn vững, rút ra hai trang giấy đánh máy, tiêu đề in đậm phía trên: "Quyết định số 47/QĐ-CDR về việc rà soát và định hướng vận hành chương trình phát thanh khung giờ đêm." Vy đọc chậm, từng dòng, cố gắng nuốt trọn từng câu chữ hành chính khô khan nhưng lại mang sức nặng của một bản án treo lơ lửng trên đầu chương trình cô đã dành trọn mười tám tháng để giữ gìn.

"Điều 1: Chương trình 'Sóng Không Ngủ', khung giờ 23h00 - 01h00 hằng đêm, được đưa vào diện rà soát đặc biệt kể từ ngày ban hành quyết định này. Điều 2: Thời hạn rà soát là sáu (06) tuần, tính từ ngày 18 tháng 8 đến hết ngày 28 tháng 9. Điều 3: Trong thời hạn nêu tại Điều 2, chương trình cần đáp ứng ít nhất một trong các tiêu chí sau để được xem xét tiếp tục duy trì dưới hình thức hiện tại hoặc hình thức chuyển đổi phù hợp: (a) tăng trưởng lượng người nghe trực tiếp tối thiểu ba mươi phần trăm so với mức trung bình sáu tháng gần nhất; (b) xây dựng và trình bày được một phương án vận hành mới, có tính khả thi về mặt chi phí, được ban tổng giám đốc phê duyệt trước ngày 20 tháng 9 để có thời gian chuẩn bị triển khai nếu được thông qua; (c) chứng minh được giá trị thương hiệu, giá trị xã hội đủ sức thuyết phục hội đồng đánh giá gồm ban tổng giám đốc và đại diện tập đoàn mẹ. Điều 4: Nếu hết thời hạn rà soát mà chương trình không đáp ứng được các tiêu chí nêu trên, chương trình sẽ chính thức dừng phát sóng dưới hình thức hiện tại kể từ ngày 1 tháng 10, thay thế bằng mô hình phát nhạc tự động có chọn lọc theo đề án chung của đài. Các vị trí nhân sự trực tiếp liên quan đến chương trình sẽ được xem xét điều chuyển sang bộ phận khác theo nhu cầu thực tế của đài, không loại trừ khả năng cắt giảm đối với các vị trí không còn phù hợp với mô hình vận hành mới."

Câu cuối cùng ấy, Vy đọc đi đọc lại ba lần, cảm giác từng chữ như những viên đá nhỏ rơi xuống đáy một cái giếng sâu trong lòng cô, tạo ra những vòng sóng lan rộng chậm rãi nhưng không dứt. "Không loại trừ khả năng cắt giảm đối với các vị trí không còn phù hợp." Cô nghĩ ngay đến Hải Đường — người đã gắn bó với phòng thu này còn lâu hơn cả cô, người không có kỹ năng nào khác ngoài đôi tai tinh tường và đôi bàn tay quen thuộc với từng nút chỉnh trên bàn mixer cũ kỹ — và cảm thấy một cơn buồn nôn nhẹ dâng lên, không phải vì sợ cho bản thân mình, mà vì sợ rằng cuộc chiến này, nếu thua, sẽ không chỉ cướp đi công việc của cô, mà còn cướp đi sinh kế của những người đã tin tưởng đi cùng cô đến tận cùng con đường này.

Cô gọi Hải Đường và Thảo Nhi vào phòng biên tập nhỏ ngay sau đó, đặt hai trang văn bản lên bàn giữa ba người, không nói gì, chỉ để họ tự đọc. Thảo Nhi đọc nhanh, đôi mắt lướt qua từng dòng với tốc độ của người đã quen đọc lướt trên màn hình điện thoại, nhưng đến đoạn Điều 4, cô khựng lại, đọc chậm hẳn xuống, môi mím chặt. Hải Đường đọc chậm rãi hơn, từ đầu đến cuối, không một biểu cảm nào lộ ra trên gương mặt, chỉ có ngón tay anh gõ nhẹ, đều đặn lên mặt bàn gỗ, một thói quen Vy biết rõ chỉ xuất hiện khi anh đang cố kìm nén một điều gì đó lớn hơn những gì anh sẵn sàng thể hiện ra ngoài.

"Sáu tuần," Thảo Nhi lên tiếng trước, giọng cô run nhẹ nhưng không phải vì sợ hãi, mà vì một sự phẫn nộ đang cố định hình thành lời. "Sáu tuần để tăng ba mươi phần trăm lượng nghe trực tiếp, cho một chương trình phát thanh truyền thống, trong khi cả nước đang chuyển sang nghe podcast, nghe nhạc streaming? Anh Toàn biết thừa cái tiêu chí đó gần như không thể đạt được bằng cách thông thường, chị Vy ạ. Đây không phải một cơ hội thật sự, đây là một cái cớ được viết ra cho có vẻ công bằng."

"Chị nghĩ em nói đúng một phần," Vy đáp, giọng cô cố giữ bình tĩnh dù bên trong đang hỗn loạn không kém. "Nhưng chị cũng nghĩ, ông Toàn không viết cái quyết định này để đóng hết mọi cửa. Con đường (b) — xây dựng một phương án vận hành mới — đó là cánh cửa ông ấy cố tình để ngỏ. Ông ấy là người làm việc bằng số liệu, bằng phương án, không phải bằng cảm xúc. Nếu tụi mình chỉ ngồi đó tức giận vì tiêu chí (a) bất khả thi, tụi mình sẽ bỏ lỡ cánh cửa duy nhất thật sự có thể mở ra."

Hải Đường ngẩng lên, lần đầu tiên lên tiếng kể từ khi ngồi xuống. "Anh đồng ý với Vy. Nhưng anh cũng muốn nói thẳng một điều, để cả hai đứa chuẩn bị tinh thần." Anh ngừng lại, nhìn thẳng vào mắt Vy, ánh mắt anh mang một sự nghiêm túc hiếm khi thấy. "Nếu sáu tuần nữa chương trình vẫn phải dừng, anh không muốn Vy áy náy vì anh. Anh vào nghề này từ khi còn trẻ, đi theo cha em từ những ngày đài còn dùng băng cối, nhưng anh cũng đã chuẩn bị tinh thần cho ngày này từ rất lâu rồi, từ trước cả khi ông Toàn xuất hiện. Cái anh lo, không phải là công việc của mình, mà là nếu tụi mình thua, Vy sẽ mang cảm giác đó theo suốt đời, như một lần nữa để mất đi thứ gắn với ba em."

Vy im lặng, cổ họng nghẹn lại, không phải vì muốn khóc, mà vì một cảm xúc phức tạp hơn nhiều — vừa biết ơn, vừa xót xa, vừa thêm một tầng trách nhiệm nặng nề đè lên vai. "Em sẽ không để chuyện đó xảy ra," cô nói, giọng chắc hơn cô tưởng. "Không phải vì em tự tin mình sẽ thắng, mà vì em không cho phép mình bỏ cuộc trước khi thử hết mọi cách."

Buổi chiều hôm đó, ông Cao Việt Bình triệu tập một cuộc họp riêng với những người trực tiếp liên quan đến "Sóng Không Ngủ" trong căn phòng họp nhỏ trên tầng ba, cửa đóng kín, rèm cửa sổ được kéo lại dù trời còn sáng — một sự cẩn trọng Vy hiểu ngay là để tránh những ánh mắt tò mò từ các phòng ban khác đi ngang qua hành lang. Ông đặt một bản sao quyết định giống hệt bản Vy đã đọc sáng nay lên bàn, cạnh đó là một cuốn sổ tay đã viết kín gần nửa số trang bằng chữ viết tay của ông.

"Anh đã đọc kỹ quyết định này ba lần từ sáng đến giờ," ông Bình nói, giọng trầm, không còn vẻ mệt mỏi thường thấy mà thay vào đó là một sự tập trung cao độ của người đã quyết định dấn thân trọn vẹn vào một trận chiến. "Và anh nghĩ, các em nói đúng, tiêu chí (a) gần như không thể, tiêu chí (c) quá mơ hồ để có thể chuẩn bị một cách chắc chắn, chỉ có tiêu chí (b) là con đường thực tế nhất. Nhưng anh cũng nói thẳng với các em, một phương án vận hành mới không có nghĩa là viết vài trang đề xuất chung chung rồi hy vọng ông Toàn cảm động. Ông ấy sẽ đọc phương án đó bằng con mắt của một người từng làm chuyển đổi số ở hai đài khác, ông ấy sẽ soi từng con số, từng giả định, từng dòng chi phí. Nếu phương án không đủ chắc chắn, không đủ cụ thể, nó sẽ bị gạt bỏ trong vòng năm phút, và khi đó, mình sẽ mất luôn cả cơ hội cuối cùng."

"Vậy mình cần bắt đầu từ đâu, anh?" Vy hỏi, cầm bút sẵn sàng ghi chép, dù trong lòng vẫn còn ngổn ngang cảm xúc chưa kịp lắng.

Ông Bình mở cuốn sổ tay, lật đến một trang đã đánh dấu sẵn. "Anh nghĩ, mình cần chứng minh được hai điều song song. Một, chương trình có một lượng thính giả trung thành, sâu sắc, dù không lớn về số lượng theo cách đo truyền thống, nhưng có giá trị gắn kết cao — cái này Thảo Nhi và Hải Đường đã bắt đầu làm rồi, dữ liệu thư tay, cuộc gọi, băng ghi âm cũ. Hai, và đây là phần khó hơn, mình cần một mô hình vận hành mới không đòi hỏi chi phí ngang bằng hiện tại nhưng vẫn giữ được cái hồn của chương trình — không phải biến nó thành nhạc tự động, mà là tìm ra cách nào đó để một giọng nói sống, một sự kết nối con người thật, có thể đến được với nhiều người hơn, bằng chi phí thấp hơn, theo cách đo lường mà ông Toàn và tập đoàn mẹ có thể chấp nhận được."

Thảo Nhi, người vẫn im lặng lắng nghe từ đầu, bỗng ngồi thẳng dậy, ánh mắt lóe lên một tia sáng Vy đã quen thuộc mỗi khi cô bạn trẻ nảy ra một ý tưởng mới. "Anh Bình, em có một ý, nhưng em cần thêm vài ngày để tính toán kỹ hơn trước khi trình bày cụ thể. Cho em thời gian đến cuối tuần được không ạ?"

"Được," ông Bình gật đầu, không hỏi thêm chi tiết, chỉ nhìn cô với ánh mắt tin tưởng của một người đã học được cách trân trọng những ý tưởng bất ngờ từ thế hệ trẻ hơn mình. "Nhưng nhớ, thời gian mình có chỉ sáu tuần, trừ đi thời gian chuẩn bị và trình bày phương án trước ngày hai mươi tháng chín, thực tế mình chỉ còn hơn một tháng để vừa nghĩ vừa làm vừa chứng minh. Không có nhiều dư địa để thử sai đâu."

Cuộc họp kéo dài thêm gần một giờ, xoay quanh những chi tiết cụ thể hơn — cách trình bày dữ liệu, cách sắp xếp lịch làm việc để có đủ thời gian vừa duy trì chương trình vừa chuẩn bị phương án, cách phân công ai làm gì trong khoảng thời gian ngắn ngủi còn lại. Khi mọi người đứng dậy ra về, ông Bình giữ Vy lại một chút, đợi Thảo Nhi và Hải Đường đã ra khỏi phòng.

"Vy," ông nói, giọng nhỏ hẳn xuống, mang một sắc thái riêng tư hơn nhiều so với suốt cuộc họp vừa rồi. "Anh biết, mấy hôm nay, ngoài chuyện đài, con còn có những chuyện khác trong lòng — anh không hỏi cụ thể, nhưng anh nhận ra ánh mắt con dạo này có gì đó khác, vừa lo âu vừa như đang giữ một bí mật riêng. Anh chỉ muốn nói, dù chuyện gì đang xảy ra trong con, đừng để nó chiếm hết sức lực con cần cho cuộc chiến này. Sáu tuần tới sẽ rất khắc nghiệt, và anh cần con giữ được sự tỉnh táo nhất có thể."

Vy sững người một chút, không ngờ ông Bình lại nhận ra điều gì đó, dù ông không nói rõ ông đang nghĩ đến điều gì cụ thể. Cô gật đầu, cố nặn một nụ cười. "Con sẽ cố gắng, anh à. Con hứa."

Rời khỏi phòng họp, Vy đi bộ chậm rãi về phía cầu thang, lòng nặng trĩu nhưng đồng thời cũng cảm nhận một điều gì đó đang chuyển động — không còn là nỗi sợ hãi mơ hồ của những ngày trước, mà là một quyết tâm đang dần có hình hài cụ thể, như một con tàu đã nhổ neo, dù chưa biết chắc phía trước là bến bờ nào. Cô nghĩ đến sáu tuần, đến ngày hai mươi tháng chín, đến gương mặt Hải Đường lúc nói câu "anh đã chuẩn bị tinh thần từ rất lâu rồi", và tự nhủ, dù kết quả cuối cùng ra sao, cô sẽ không để bất cứ ai trong số họ phải hối tiếc vì đã tin tưởng đi cùng cô đến tận cùng con đường này.

Tối hôm đó, trước giờ lên sóng, Vy ngồi một mình trong phòng thu B, nhìn tấm bảng tên chương trình dán trên cửa kính, những chữ "Sóng Không Ngủ" đã hơi phai màu qua năm tháng, và lần đầu tiên, cô lấy bút viết ra ba dòng ngắn lên một mảnh giấy nhỏ, dán vào góc bàn nơi cô có thể nhìn thấy mỗi đêm trong sáu tuần tới: "Sáu tuần. Không phải để sợ hãi, mà để chứng minh. Ba ơi, con sẽ không để tắt ngọn đèn này." Cô nhìn dòng chữ ấy một lúc lâu, rồi hít một hơi thật sâu, đứng dậy, chuẩn bị cho một đêm phát sóng mà cô biết, từ hôm nay trở đi, mỗi phút giây trên sóng đều mang thêm một trọng lượng mới, một cuộc đếm ngược âm thầm mà tất cả thính giả của cô, kể cả người đàn ông vẫn gọi vào mỗi đêm dưới cái tên Đêm Trắng, đều chưa biết rõ đang diễn ra, nhưng chắc chắn sẽ cùng cô đi qua từng ngày, từng đêm, cho đến khi biết được câu trả lời cuối cùng.