Chương 9 — Hành Trình Của Chiếc Trống Đồng Mất Tích

Tin tức vỡ ra vào sáng thứ Hai, sớm hơn dự tính của bất kỳ ai trong đội điều tra. Một tờ báo mạng đăng bài với tiêu đề giật gân: "Trống đồng Đông Sơn quý hiếm 'bốc hơi' khỏi hiện trường khảo cổ, nghi vấn buông lỏng bảo vệ di sản quốc gia." Bài viết trích dẫn "nguồn tin giấu tên" mô tả chi tiết cả cơ chế khóa bị vô hiệu hóa lẫn dấu vết xe đẩy chuyên dụng — những chi tiết mà chỉ có vài người trong đoàn khai quật và đội điều tra được biết.

Diễm đọc bài báo trên điện thoại ngay khi vừa bước vào trụ sở Cục, tay siết chặt tới mức các đốt ngón tay trắng bệch. Cô đọc lại đoạn trích dẫn "nguồn tin giấu tên" một lần nữa, cố nhớ lại chính xác những ai đã có mặt tại hiện trường Gò Lãng Uyên trong hai mươi bốn giờ đầu tiên: đoàn khai quật của Chử Vĩnh Trù, vài công an xã, đội kỹ thuật hình sự địa phương, và tất nhiên, cả cô lẫn ông Đặng bên hải quan chưa từng ghé qua đó. Danh sách người biết chi tiết kỹ thuật về cơ chế khóa không hề dài, nhưng cũng đủ để cô hiểu rằng việc tìm ra ai đã nói chuyện với báo chí sẽ không đơn giản chút nào.

Cô chưa kịp ngồi xuống ghế thì đã được triệu tập lên phòng họp của Cục trưởng.

Căn phòng họp sáng nay đông hơn thường lệ: Cục trưởng, hai phó cục trưởng, đại diện phòng truyền thông, và một người phụ nữ mặc vest công sở mà Diễm chưa từng gặp, được giới thiệu là chuyên viên tư vấn quan hệ công chúng mời từ ngoài vào.

"Bài báo này gây thiệt hại nghiêm trọng cho uy tín của Cục," Cục trưởng nói, giọng căng thẳng, đặt tờ in bài báo xuống bàn. "Không chỉ vậy, tôi vừa nhận được cuộc gọi từ văn phòng một vị lãnh đạo cấp cao, hỏi thẳng vì sao một hiện vật cấp quốc gia lại có thể bị đánh cắp dễ dàng như vậy, và tiến độ điều tra hiện tại ra sao."

"Chúng tôi đang tiến triển đúng hướng," Diễm nói, cố giữ giọng bình tĩnh. "Nhưng cần thêm thời gian để không làm lộ những manh mối quan trọng trước khi có đủ chứng cứ hành động."

"Thời gian là thứ chúng ta không có nhiều," một phó cục trưởng xen vào, giọng sắc hơn. "Báo chí đang săn tin từng giờ. Nếu không sớm có kết quả cụ thể để công bố, dư luận sẽ tự suy diễn, và mọi suy diễn đều bất lợi cho ngành."

Chuyên viên truyền thông mở laptop, trình chiếu vài slide phân tích mức độ lan truyền của bài báo trên mạng xã hội. "Chúng tôi đề xuất một buổi họp báo trong tuần này, công bố một số thông tin có kiểm soát để trấn an dư luận, đồng thời thể hiện Cục đang quyết liệt xử lý vụ việc."

Diễm cảm thấy một luồng lo lắng dâng lên. "Nếu công bố quá sớm, kể cả thông tin có kiểm soát, đường dây đang bị điều tra có thể nhận ra chúng ta đã tiến gần tới đâu, dựa vào chính những gì chúng ta chọn không nói ra. Tôi đề nghị hoãn họp báo ít nhất hai tuần."

"Hai tuần là quá dài trong bối cảnh hiện tại," Cục trưởng nói, xoa trán mệt mỏi. "Tôi hiểu lo ngại của cô, nhưng tôi cũng cần cân bằng giữa yêu cầu nghiệp vụ và áp lực thực tế từ nhiều phía."

Một chi tiết khiến Diễm chú ý: trong suốt cuộc họp, cái tên Tạ Bách Sơn được nhắc tới hai lần, cả hai lần đều theo hướng tích cực — một phó cục trưởng nhắc tới khoản treo thưởng năm mươi triệu đồng ông đề nghị như một "hành động đẹp cần được ghi nhận công khai trong họp báo để cân bằng dư luận tiêu cực", còn chuyên viên truyền thông thì đề xuất mời ông "phát biểu với tư cách nhà sưu tầm uy tín ủng hộ công tác bảo tồn di sản" trong buổi họp báo sắp tới.

Diễm liếc sang Hải, người cũng vừa được mời tham dự cuộc họp với tư cách đại diện phía công an phối hợp. Ánh mắt hai người gặp nhau trong một khoảnh khắc ngắn, đủ để truyền đạt cùng một suy nghĩ không thể nói thành lời giữa cuộc họp đông người: nếu nghi ngờ của họ về Tạ Bách Sơn là đúng, việc đưa ông ta lên sân khấu họp báo với tư cách "người hùng thầm lặng của ngành di sản" sẽ là một sai lầm nghiêm trọng, có thể phá hỏng toàn bộ công sức điều tra âm thầm bấy lâu.

"Tôi xin phép có ý kiến," Hải lên tiếng, giọng điềm tĩnh nhưng dứt khoát. "Với tư cách đơn vị phối hợp điều tra, chúng tôi khuyến nghị chưa nên công khai bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào liên quan tới vụ việc, kể cả theo hướng ca ngợi, cho tới khi điều tra có kết luận chính thức. Việc đưa bất kỳ ai lên truyền thông ở giai đoạn này đều tiềm ẩn rủi ro nghiệp vụ mà chúng tôi chưa thể lường hết."

Căn phòng im lặng một lúc. Cục trưởng nhìn Hải, rồi nhìn Diễm, ánh mắt dò xét.

"Anh đang ngụ ý điều gì, Thiếu tá?"

"Tôi không ngụ ý điều gì cụ thể," Hải đáp, chọn từ cẩn thận. "Tôi chỉ đang tuân thủ nguyên tắc cơ bản của nghiệp vụ điều tra: không công khai bất kỳ mối liên hệ nào với các bên có thể liên quan, dù là liên quan theo hướng tích cực hay tiêu cực, cho tới khi có kết luận rõ ràng. Đây là nguyên tắc bảo vệ chính những người vô can, không riêng gì bảo vệ tiến trình điều tra."

Cục trưởng gật đầu chậm rãi, có vẻ tạm chấp nhận lý lẽ đó, dù ánh mắt vẫn còn chút băn khoăn. "Được, tôi sẽ cân nhắc hoãn phần mời phát biểu cá nhân trong họp báo. Nhưng buổi họp báo vẫn sẽ diễn ra trong tuần này, với những thông tin ở mức tối thiểu có thể chấp nhận được. Cô Diễm, anh Hải, tôi cho hai người thêm một tuần để có kết quả cụ thể hơn, trước khi tôi buộc phải chuyển hồ sơ lên cấp cao hơn xử lý theo hướng khác."

"Một tuần có thể là quá ngắn để hoàn tất một chuyên án phức tạp như thế này," Diễm nói, cố nén sự sốt ruột trong giọng nói.

"Tôi hiểu điều đó hơn ai hết," Cục trưởng đáp, giọng dịu lại đôi chút, như thể ông cũng đang chịu áp lực từ một tầng nấc cao hơn mà ông không tiện nói ra trong cuộc họp đông người này. "Nhưng cô cũng phải hiểu, tôi không thể mãi lấy lý do 'cần thêm thời gian' để trì hoãn một câu trả lời trước công luận, nhất là khi đã có một tiền lệ đau lòng cách đây mười hai năm mà tới giờ vẫn chưa ai giải thích thỏa đáng." Ông ngừng lại, ánh mắt thoáng một chút gì đó khó đoán. "Tôi đã đọc báo cáo cô gửi kèm về chuyên án 48A. Tôi không phản đối việc cô đào lại nó, nhưng tôi cần cô hiểu, đào lại một vụ cũ trong lúc đang chịu sức ép về một vụ mới là con dao hai lưỡi — nó có thể mang lại đột phá, hoặc có thể khiến cô mất tập trung vào những gì cấp bách trước mắt."

Diễm siết chặt tập hồ sơ trong tay, không phản bác, chỉ gật đầu nhận lời, dù trong lòng cô biết rõ hai vụ án ấy, với cô, chưa bao giờ thực sự tách rời nhau.

Cuộc họp kết thúc, mọi người lần lượt rời phòng. Trên đường ra khỏi khu vực phòng họp, Diễm suýt va phải một nhóm phóng viên đã lẻn được vào tận hành lang tầng hai, máy quay và micro chĩa thẳng về phía cô ngay khi vừa nhận ra gương mặt trên bảng tên đeo trước ngực.

"Chị Diễm, xin hỏi một câu được không ạ? Có thông tin đường dây buôn lậu đứng sau vụ mất trống đồng liên quan tới một nhà sưu tầm có tiếng ở Hà Nội, chị có thể xác nhận không?"

Diễm sững lại nửa giây, tim đập thót lên. Câu hỏi ấy quá gần với sự thật mà cô và Hải vừa mới bắt đầu nghi ngờ, gần tới mức cô tự hỏi liệu có phải chính nguồn rò rỉ thông tin cho bài báo sáng nay cũng biết nhiều hơn những gì họ tưởng.

"Tôi không thể bình luận về bất kỳ chi tiết nào của một vụ án đang điều tra," cô nói, giọng cố giữ đều, rồi bước nhanh qua đám đông, cảm nhận ống kính máy quay vẫn bám theo sau lưng cho tới khi cô rẽ vào cầu thang bộ.

Hải theo kịp cô ở chiếu nghỉ tầng một, thở dốc nhẹ. "Chị nghe câu hỏi đó chứ?"

"Nghe rồi." Diễm dừng lại, tựa lưng vào tường, cố trấn tĩnh. "Câu hỏi đó không phải suy đoán ngẫu nhiên của một phóng viên nhàn rỗi. Ai đó đã cho họ một cái tên, hoặc ít nhất một gợi ý đủ cụ thể để họ dám hỏi thẳng như vậy."

"Danh sách người biết chúng ta đang để mắt tới Hoài Cổ Đường rất ngắn," Hải nói, giọng nghiêm trọng. "Chị, tôi, ông Khoát, và có thể là vài người trong nội bộ Cục nếu báo cáo hiện trường của chị đã được luân chuyển qua nhiều cấp trước khi tới tay tôi."

"Chị ổn không?" anh hỏi, giọng hạ thấp hẳn.

"Không hẳn," cô thừa nhận, một điều hiếm khi cô nói ra thẳng thắn như vậy. "Tôi vừa nhận ra chúng ta không chỉ chạy đua với đường dây buôn lậu. Chúng ta còn chạy đua với chính guồng máy hành chính của mình, với báo chí, với áp lực phải có kết quả nhanh bất kể cái giá phải trả là bỏ lỡ những chứng cứ quan trọng vì vội vàng."

"Đó luôn là một phần của công việc này," Hải nói, giọng có phần chua chát vì kinh nghiệm từng trải. "Kẻ xấu không phải đối thủ duy nhất chúng ta phải vượt qua. Đôi khi đối thủ khó nhằn nhất lại chính là thời hạn một tuần mà cấp trên vừa đặt ra."

Diễm nhìn xuống cầu thang bộ hun hút phía dưới, nơi tiếng ồn ào của đám phóng viên vẫn còn vọng lại từ hành lang tầng hai, xa dần nhưng chưa hẳn đã dứt.

"Một tuần," cô lặp lại, giọng trầm xuống. "Vậy chúng ta không còn thời gian để dò dẫm từng bước thận trọng như trước nữa rồi."