Chương 3 — Người Giữ Rạn San Hô

Trời còn chưa sáng hẳn khi Khuê và Thảo đã có mặt ở bến, chuẩn bị đồ nghề lặn để ra rạn Đá Bạc. Chiếc thuyền máy nhỏ họ thuê từ một gia đình quen của bà Bảy Xuyến đã nổ máy sẵn, khói xanh bay là là trên mặt nước tĩnh lặng. Khuê kiểm tra lại lần cuối bình dưỡng khí, dây đai, kính lặn, tay cô run nhẹ vì hồi hộp — cảm giác mà cô chưa từng có trong hàng trăm lần lặn trước đây ở những vùng biển khác.

"Chị hồi hộp hả?" Thảo hỏi, nhận ra sự khác lạ trong ánh mắt Khuê.

"Ừ." Khuê thừa nhận, không giấu diếm. "Chị lặn nhiều nơi rồi, nhưng đây là lần đầu chị lặn lại đúng chỗ ngày xưa ba chị hay dẫn chị ra chơi."

Người lái thuyền, một ông lão gầy gò tên là ông Tư, im lặng lắng nghe câu chuyện của hai cô gái, tay vẫn thoăn thoắt điều khiển bánh lái. Khi thuyền ra khỏi vũng neo, tiến vào vùng nước sâu hơn, ông mới lên tiếng, giọng trầm khàn vì thuốc lá.

"Cô là con ông Đảm phải không? Hồi đó tui với ổng hay đi chung mấy chuyến câu mực." Ông Tư nhìn Khuê qua khóe mắt. "Ổng là người hiểu biển nhất xóm này, tui nói thiệt. Biết chỗ nào cá đẻ, chỗ nào tránh, không bao giờ đánh bắt bừa bãi như tụi trẻ bây giờ."

"Dạ, con cảm ơn chú." Khuê mỉm cười, dù trong lòng dâng lên một nỗi bồi hồi khó tả. Cứ mỗi người cô gặp trên đảo này dường như đều mang theo một mảnh ký ức về cha cô, và mỗi mảnh ấy lại khiến cô cảm thấy gần ông hơn một chút, dù ông đã không còn.

Sau gần bốn mươi phút, thuyền đến khu vực rạn Đá Bạc, cách bờ chừng ba hải lý về phía đông. Mặt nước ở đây trong xanh đến lạ, có thể nhìn thấy lờ mờ những khối đá ngầm bên dưới qua làn sóng lăn tăn. Ông Tư tắt máy, thả neo, để thuyền trôi nhẹ theo dòng nước.

"Ở đây đó." Ông Tư nói, chỉ tay xuống mặt nước. "Hồi xưa chỗ này cá nhiều vô kể, lặn xuống là thấy cả đàn cá hồng, cá mó bơi rợp trời. Giờ không biết còn được bao nhiêu."

Khuê và Thảo mặc đồ lặn, kiểm tra thiết bị lần cuối theo đúng quy trình an toàn đã thuộc lòng, rồi cùng nhau lộn ngược xuống nước. Cái lạnh của nước biển bao trùm lấy cơ thể Khuê trong tích tắc, nhưng cô đã quen với cảm giác này từ lâu, chỉ vài giây sau, nhịp thở cô đã trở lại đều đặn qua ống thở.

Thế giới dưới nước mở ra trước mắt cô, tĩnh lặng và huyền ảo như một giấc mơ. Ánh nắng buổi sớm xuyên qua mặt nước, tạo thành những vệt sáng lung linh nhảy múa trên nền cát trắng phía dưới. Khuê bơi chậm rãi, mắt quan sát từng chi tiết nhỏ nhất, trái tim cô vừa xúc động vừa đau nhói khi nhận ra khung cảnh trước mắt không còn giống với những gì cô nhớ trong ký ức tuổi thơ.

Ở phía tây của rạn, những khối san hô sừng hươu từng xanh biếc giờ đây phủ một màu trắng bệch như xương, cành nhánh gãy vụn nằm rải rác trên nền cát, một số nơi bị phủ bởi lớp tảo nâu dày đặc bám lấy những mảng san hô đã chết. Khuê bơi lại gần hơn, đưa tay chạm nhẹ vào một nhánh san hô trắng, cảm nhận rõ sự giòn mủn của nó dưới đầu ngón tay — dấu hiệu của hiện tượng tẩy trắng do nước ấm lên và ô nhiễm kéo dài.

Cô lấy sổ ghi chép chống nước ra, bắt đầu đánh dấu tọa độ, ghi lại tình trạng từng khu vực theo đúng quy trình khảo sát khoa học đã được đào tạo. Nhưng giữa những con số và ký hiệu khô khan ấy, lòng cô không khỏi quặn thắt khi nhớ lại lời cha viết trong nhật ký về những đàn cá bướm nhiều màu sắc từng tung tăng nơi đây.

Thảo bơi đến gần, ra hiệu cho Khuê chú ý đến một khu vực khác, nơi tình hình có vẻ khả quan hơn. Ở phía đông của rạn, xa khỏi luồng nước chảy từ phía đảo, vẫn còn sót lại những mảng san hô khối và san hô não còn tương đối khỏe mạnh, màu sắc tươi tắn với đủ các sắc độ từ xanh ngọc đến tím nhạt. Một đàn cá nhỏ li ti bơi lượn quanh những khe đá, thỉnh thoảng lại chui vào ẩn nấp trong các hốc san hô khi có bóng người bơi qua.

Khuê cảm thấy một tia hy vọng nhen nhóm trong lòng. Nếu khu vực này còn giữ được sức sống, thì đây chính là nguồn san hô mẹ lý tưởng để lấy mẫu nhân giống, cấy ghép sang những khu vực đã suy thoái. Cô ra dấu cho Thảo lại gần, cả hai cùng quan sát kỹ hơn, đo đạc kích thước các khối san hô, ghi nhận các loài cá đang trú ngụ.

Nhưng khi bơi vòng qua một dải đá ngầm để tiếp tục khảo sát, Khuê chợt khựng lại. Trước mắt cô là một khoảng trống lớn giữa nền rạn, nơi đáng lẽ phải là những khối san hô dày đặc thì giờ chỉ còn lại đá vụn và cát, như thể có một quả bom đã nổ ngay tại chỗ này, san phẳng mọi sự sống trong bán kính vài mét. Các mảnh vụn san hô vỡ nát nằm rải rác, một số còn loang vệt đỏ sẫm của mô san hô bị dập nát, hòa dần vào làn nước xung quanh như một vết thương chưa kịp lành.

Khuê bơi lại gần hơn, tim đập thình thịch trong lồng ngực. Cô đã đọc nhiều tài liệu, xem nhiều hình ảnh về hậu quả của đánh bắt bằng thuốc nổ, nhưng đây là lần đầu tiên cô tận mắt chứng kiến một hiện trường như vậy ngoài đời thực. Kiểu phá hủy này không giống với tẩy trắng do biến đổi khí hậu, cũng không giống với sự suy thoái tự nhiên theo thời gian — đây là một vụ nổ, và nó mới xảy ra, có lẽ chỉ trong vài tuần gần đây, vì các mảnh vỡ vẫn còn sắc cạnh, chưa bị rêu tảo bao phủ.

Cô ra hiệu khẩn cấp cho Thảo, chỉ tay về phía hố nổ. Thảo bơi lại, đôi mắt sau lớp kính lặn mở to kinh ngạc. Cả hai bơi vòng quanh khu vực, chụp ảnh, quay video bằng máy ảnh chống nước, cố gắng ghi lại toàn bộ hiện trường một cách khoa học và đầy đủ nhất có thể trước khi rời đi.

Khi ngoi lên mặt nước, cả hai đều chưa hết bàng hoàng. Ông Tư kéo họ lên thuyền, nhìn thấy vẻ mặt của hai cô gái, ông đoán ngay có chuyện chẳng lành.

"Có chuyện gì vậy?" Ông hỏi, giọng lo lắng.

"Chú Tư, dưới rạn có một khu vực bị nổ mìn." Khuê nói, giọng vẫn còn run vì xúc động. "Mới xảy ra gần đây thôi, mảnh vỡ còn tươi lắm."

Ông Tư sững người, gương mặt sạm nắng của ông thoáng qua một vẻ gì đó phức tạp — vừa lo lắng, vừa như đã đoán trước, vừa như cố kìm nén một điều gì đó không muốn nói ra. "Chuyện này... để tui hỏi thăm coi. Gần đây có nghe đồn có tàu lạ ra vô ban đêm, nhưng không ai dám chắc là làm gì."

"Tàu lạ?" Khuê hỏi ngay, sự tò mò khoa học trong cô lập tức chuyển thành cảnh giác. "Chú nói rõ hơn được không?"

Ông Tư có vẻ hối hận vì đã lỡ lời, ông lảng tránh ánh mắt của Khuê, tập trung vào việc kéo neo lên. "Thôi, chuyện đó để tui hỏi lại đã, không dám nói bừa. Cô với em đây lo về báo cáo cho bên kiểm ngư đi, để họ xử lý theo đúng quy trình."

Trên đường thuyền quay về bến, Khuê ngồi lặng lẽ, mắt nhìn ra mặt biển lấp lánh dưới ánh nắng đã lên cao, nhưng tâm trí cô hoàn toàn bị cuốn vào hình ảnh hố nổ dưới đáy rạn. Cô nhớ lại dòng chữ cuối cùng trong nhật ký của cha: "Đêm nay thấy ánh đèn lạ ngoài rạn, mai phải ra coi thử." Một sự trùng hợp rợn người bắt đầu hình thành trong đầu cô — liệu những gì cha cô từng chứng kiến mười hai năm trước có phải là khởi đầu của cùng một kiểu hoạt động phá hoại mà cô vừa tìm thấy dấu vết hôm nay?

"Chị Khuê, chị nghĩ gì vậy?" Thảo hỏi, nhận ra vẻ trầm ngâm bất thường của Khuê.

"Chị đang nghĩ..." Khuê ngập ngừng, chưa muốn chia sẻ hết những suy đoán còn mơ hồ trong đầu mình. "Chị nghĩ mình cần báo cáo việc này thật kỹ, thật chi tiết cho bên kiểm ngư. Đây không phải chuyện nhỏ, nếu có người đang đánh bắt bằng thuốc nổ ngay trong khu vực mình phục hồi, toàn bộ công sức của dự án có thể bị phá hủy trong một đêm."

Về đến bến, Khuê lập tức đến trạm bảo tồn biển để trình báo với chú Tám. Ông đội trưởng kiểm ngư nghe xong, gương mặt trở nên nghiêm trọng, lập tức lấy sổ ra ghi chép tọa độ, thời gian, mô tả hiện trường mà Khuê cung cấp.

"Tôi sẽ cho anh em ra kiểm tra ngay trong hôm nay." Chú Tám nói, giọng cương quyết nhưng ánh mắt lại thoáng chút gì đó khó hiểu, như một sự e dè không nói thành lời. "Nhưng cô Khuê à, tôi nói trước để cô biết, chuyện đánh bắt bằng thuốc nổ ở vùng này không phải mới, đã có từ nhiều năm trước, nhưng bắt được quả tang thì khó lắm. Tụi nó tinh vi, canh me lúc không có ai mới ra tay, xong rút êm."

"Con hiểu, nhưng ít nhất mình phải có hồ sơ ghi nhận đầy đủ để làm căn cứ." Khuê nói. "Con sẽ gửi chú toàn bộ hình ảnh, video, tọa độ GPS con đo được."

Chú Tám gật đầu, nhận lấy chiếc thẻ nhớ Khuê đưa, nhưng trước khi cô quay đi, ông còn nói thêm một câu khiến Khuê phải dừng bước.

"Cô cẩn thận nghen. Chuyện này không đơn giản như cô nghĩ đâu." Ông hạ giọng, liếc nhìn quanh như để chắc chắn không ai nghe thấy. "Vùng biển này bây giờ phức tạp lắm, không chỉ có ngư dân lén lút đánh bắt thôi đâu."

Câu nói bỏ lửng ấy khiến Khuê cảm thấy một luồng lạnh chạy dọc sống lưng. Cô muốn hỏi thêm, nhưng chú Tám đã quay đi, bận rộn với công việc, như thể ông vừa nói ra điều gì đó vượt quá giới hạn cho phép của mình.

Buổi tối hôm đó, Khuê ngồi một mình trong căn nhà cũ, mở laptop ra xem lại từng bức ảnh chụp dưới rạn ban sáng. Hình ảnh khoảng trống nham nhở giữa nền san hô hiện lên rõ mồn một trên màn hình, như một vết sẹo xấu xí giữa vẻ đẹp mong manh của đại dương. Cô lồng ghép tọa độ GPS vào bản đồ khu vực rạn, đánh dấu vị trí hố nổ, rồi so sánh với những ghi chép cũ trong nhật ký của cha về các điểm san hô đẹp nhất mà ông từng ghi lại.

Điều khiến cô lạnh người là vị trí hố nổ hôm nay lại nằm rất gần với một trong những tọa độ cha cô từng đánh dấu là "chỗ san hô đẹp nhất, phải giữ gìn" trong cuốn sổ của ông. Như thể có một bàn tay vô hình nào đó, qua hàng chục năm, vẫn kiên trì nhắm vào đúng những nơi đẹp đẽ và giàu sự sống nhất của rạn Đá Bạc để hủy diệt.

Khuê gấp laptop lại, bước ra hiên nhà, ngước nhìn bầu trời đầy sao. Cô cảm thấy một quyết tâm mới mẻ, mãnh liệt hơn bao giờ hết, đang lớn dần trong lòng mình. Không chỉ là quyết tâm của một nhà khoa học muốn phục hồi một hệ sinh thái đang suy tàn, mà còn là quyết tâm của một người con muốn tìm ra sự thật đằng sau cái chết của cha mình — một sự thật mà cô linh cảm đang ẩn giấu đâu đó dưới những con sóng lặng lờ ngoài kia, chờ cô tìm đến.