Chương 11 — Đèn Lồng Không Tắt

Buổi sáng diễn ra Chợ phiên nghề xưa, sân đình làng đã đông nghịt người ngay từ sớm, vượt xa mọi kỳ vọng của Uyển Chi và những người tổ chức. Từng gian hàng nhỏ được dựng lên bằng tre và vải bạt, mỗi gian mang một sắc thái riêng của từng nghề thủ công trong phố — gian gốm với những chiếc bàn xoay đang quay đều dưới bàn tay điêu luyện của người thợ già, gian dệt chiếu với tiếng khung cửi lách cách vang lên đều đặn, gian đan mây tre với những chiếc giỏ, chiếc nón đang dần thành hình trước mắt du khách trầm trồ.

Xưởng Vạn Nguyệt chiếm một vị trí trung tâm, nơi Uyển Chi cùng cha và Thiên Vũ đã bày biện sẵn từ tối hôm trước — những chiếc đèn hoàn thiện treo thành hàng dài lung linh, một góc trình diễn trực tiếp quy trình chẻ nan, đan khung, căng lụa, và vẽ đèn để khách tham quan có thể tận mắt chứng kiến. Ngay từ giờ mở cửa, đám đông đã vây quanh gian hàng, trầm trồ trước sự tỉ mỉ trong từng động tác của ông Khoan khi ông hướng dẫn một nhóm trẻ em thử chẻ những thanh nan đơn giản.

"Cô ơi, cho con thử vẽ đèn được không ạ?" một bé gái chừng bảy tuổi kéo tay áo Uyển Chi, ánh mắt sáng rỡ đầy háo hức.

Uyển Chi mỉm cười, dắt bé tới góc bàn dành riêng cho trẻ em, nơi cô đã chuẩn bị sẵn những khung đèn nhỏ đơn giản và màu nước an toàn. "Con muốn vẽ hình gì nào?"

"Con muốn vẽ hoa sen, giống như chiếc đèn to đẹp kia," bé gái chỉ tay về phía đèn Cửu Liên mẫu mà Uyển Chi mang theo trưng bày ở vị trí trang trọng nhất của gian hàng.

Cảnh tượng ấy, những đứa trẻ háo hức cầm bút vẽ lên khung đèn, những vị khách du lịch chăm chú lắng nghe câu chuyện về lịch sử nghề làm đèn của phố cổ, khiến lòng Uyển Chi dâng lên một niềm xúc động khó tả. Đây chính xác là điều cô mong muốn — không chỉ bán được hàng, mà còn truyền tải được tình yêu, sự trân trọng đối với nghề thủ công tới mọi người, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Thiên Vũ, với chiếc máy ảnh luôn sẵn sàng trên tay, di chuyển khắp các gian hàng, ghi lại từng khoảnh khắc quý giá — ánh mắt say mê của một cụ già khi nhìn thấy kỹ thuật đan khung mà bà từng làm từ thời trẻ, nụ cười rạng rỡ của một cô bé khi hoàn thành chiếc đèn tự tay mình vẽ, cảnh những người thợ nghề say sưa kể chuyện với khách tham quan. Những bức ảnh ấy, anh dự định sẽ dùng để làm tư liệu quảng bá cho phần trình diễn văn hóa của lễ hội chính thức sắp tới, nhưng hơn thế, anh cảm nhận được mình đang ghi lại một phần linh hồn sống động của phố cổ mà không phải ai cũng có cơ hội chứng kiến.

Đến gần trưa, khi đám đông đã lên tới đỉnh điểm, một nhóm phóng viên địa phương xuất hiện, mang theo máy quay, phỏng vấn một số nghệ nhân về cảm nhận của họ trước nguy cơ bị đèn công nghiệp thay thế. Uyển Chi, khi được hỏi, đã trả lời với tất cả sự chân thành và quyết tâm tích lũy suốt những ngày qua.

"Đèn lụa thủ công không chỉ là một sản phẩm để bán," cô nói trước ống kính, giọng bình tĩnh nhưng đầy sức nặng. "Đó là câu chuyện của cả một dòng họ, một con phố, được truyền qua nhiều thế hệ bằng chính đôi tay con người. Chúng tôi không phản đối sự phát triển, không phản đối công nghệ mới, nhưng chúng tôi mong mọi người hiểu rằng, có những giá trị không thể đo đếm bằng giá tiền hay số lượng."

Đoạn phỏng vấn ấy, sau này được phát trên bản tin địa phương buổi tối, đã tạo được tiếng vang không nhỏ, khiến nhiều người trong và ngoài phố bắt đầu quan tâm hơn tới câu chuyện của những nghệ nhân làm nghề truyền thống. Nhưng ngay giữa lúc niềm vui và hy vọng đang dâng cao, một tin tức khác lại ập tới, phủ một bóng đen lên bầu không khí phấn khởi ấy.

Chiều hôm đó, khi Chợ phiên nghề xưa vừa kết thúc, mọi người đang tất bật dọn dẹp, ông Đới Quang Minh bất ngờ xuất hiện, gương mặt ông mang một vẻ nghiêm trọng khác thường. Ông tìm tới gian hàng của xưởng Vạn Nguyệt, nơi Uyển Chi, ông Khoan và Thiên Vũ đang thu dọn những dụng cụ còn sót lại.

"Tôi có tin cần thông báo," ông Minh nói, giọng có phần ngập ngừng. "Sáng mai, Ban Quản lý sẽ có buổi họp chính thức với công ty Hàn Phát để ký kết hợp đồng sơ bộ. Họ vừa đưa ra một đề nghị mới, với gói tài trợ lớn hơn nhiều so với lần trước, kèm theo cam kết đảm nhận toàn bộ chi phí trang trí cho khu vực trung tâm phố cổ."

Uyển Chi cảm thấy như có một luồng khí lạnh chạy dọc sống lưng. "Nhưng buổi Chợ phiên nghề xưa hôm nay, không phải đã cho thấy sức hút của đèn thủ công rồi sao? Sao Ban Quản lý vẫn quyết định nghiêng về phía Hàn Phát?"

Ông Minh thở dài, vẻ mặt lộ rõ sự bối rối giữa hai luồng áp lực. "Tôi hiểu cảm giác của cô, và thành thật mà nói, cá nhân tôi cũng rất ấn tượng với những gì thấy được hôm nay. Nhưng Ban Quản lý còn phải cân nhắc tới ngân sách chung, tới áp lực từ cấp trên về việc phải đạt chỉ tiêu phát triển du lịch trong năm nay. Gói tài trợ của Hàn Phát quá lớn để có thể dễ dàng từ chối, đặc biệt trong bối cảnh ngân sách địa phương đang eo hẹp."

"Vậy còn cơ hội nào cho chúng tôi không?" ông Khoan hỏi, giọng ông trầm xuống nhưng vẫn giữ được sự bình tĩnh.

"Buổi họp ngày mai chỉ là bước đầu, chưa phải quyết định cuối cùng," ông Minh đáp, dù giọng ông không mấy chắc chắn. "Nhưng tôi phải nói thật, khả năng hợp đồng được ký kết là rất cao. Tôi tới đây để thông báo trước, để bà con có thể chuẩn bị tinh thần, hoặc nếu có ý kiến gì, có thể gửi lên trước buổi họp."

Sau khi ông Minh rời đi, không khí tại gian hàng Vạn Nguyệt trở nên nặng nề hẳn. Thiên Vũ đứng lặng, nắm chặt bàn tay, ánh mắt anh đầy sự tức giận lẫn bất lực. "Tôi sẽ gọi cho cha tôi ngay," anh nói, giọng anh cứng rắn khác thường. "Tôi cần biết rõ điều khoản trong đề nghị mới này, và tôi sẽ cố gắng thuyết phục ông xem xét lại."

"Anh nghĩ ông sẽ nghe anh sao?" Uyển Chi hỏi, dù không có ý trách móc mà chỉ là một câu hỏi thực tế xuất phát từ nỗi lo lắng.

Thiên Vũ im lặng một lúc, rồi lắc đầu chậm rãi. "Tôi không chắc. Nhưng tôi phải thử. Tôi không thể đứng nhìn công ty của gia đình mình tiếp tục gây ra thêm một vết thương nữa cho xưởng Vạn Nguyệt, sau tất cả những gì tôi vừa biết được."

Uyển Chi nhìn anh, thấy trong ánh mắt Thiên Vũ một sự quyết liệt mà cô chưa từng thấy trước đây. Cô gật đầu, nắm lấy tay anh trong giây lát như một cách truyền thêm sức mạnh. "Dù kết quả thế nào, tôi tin anh đã cố gắng hết sức. Và chúng ta, cả xóm nghề này, sẽ không bỏ cuộc dễ dàng đâu."

Trước khi Thiên Vũ ra về, anh nán lại một lúc bên cổng xưởng, gọi điện ngay cho cha mình dù trời đã tối muộn. Uyển Chi đứng cách đó không xa, không nghe rõ hết cuộc trò chuyện, nhưng qua giọng nói ngày càng căng thẳng của Thiên Vũ, cô đoán được cuộc gọi không mấy suôn sẻ. Khi anh cúp máy, gương mặt anh lộ rõ vẻ mệt mỏi và thất vọng.

"Sao rồi anh?" cô hỏi khi anh bước lại gần.

"Cha tôi nói đây là quyết định kinh doanh, không phải chuyện cá nhân," Thiên Vũ đáp, giọng anh chua chát. "Ông bảo tôi đừng để cảm tính xen vào công việc, rằng tôi còn quá trẻ để hiểu hết những áp lực cạnh tranh trên thị trường. Ông còn nói, nếu công ty không nắm bắt cơ hội này, sẽ có công ty khác làm điều tương tự thôi, chẳng thà để người nhà mình được lợi còn hơn để đối thủ giành mất." Anh lắc đầu, ánh mắt đầy bất lực. "Tôi cố nhắc tới chuyện ông nội, nhưng ông chỉ im lặng rồi cúp máy."

Uyển Chi đặt tay lên vai anh, cố an ủi dù trong lòng cô cũng không khỏi thất vọng. "Ít nhất anh đã cố gắng. Không phải lúc nào cố gắng cũng mang lại kết quả ngay lập tức, nhưng ít ra hạt giống đã được gieo xuống. Biết đâu, sau này, những gì anh nói hôm nay sẽ khiến ông phải suy nghĩ lại."

Thiên Vũ gật đầu, dù vẻ mặt anh vẫn còn nặng trĩu. "Tôi sẽ không bỏ cuộc. Ngày mai tôi sẽ tới dự buổi họp, dù chỉ với tư cách người tổ chức phần văn hóa, tôi cũng sẽ cố gắng lên tiếng hết sức có thể."

Sau khi Thiên Vũ ra về, Uyển Chi trở vào xưởng, thấy cha vẫn còn ngồi đó, ánh đèn dầu hắt lên gương mặt đầy suy tư của ông. Bà con lối xóm đã lần lượt ra về sau một ngày dài mệt nhưng vui, nhưng tin tức về buổi họp sáng mai đã kịp lan truyền, khiến khắp phố lại chìm trong một nỗi lo âu mới.

"Cha nghĩ mình nên làm gì tiếp theo?" Uyển Chi hỏi, ngồi xuống bên cạnh cha.

Ông Khoan trầm ngâm một lúc lâu trước khi đáp. "Cha nghĩ, mình không thể chỉ dựa vào một buổi chợ phiên để thay đổi được quyết định của cả Ban Quản lý. Có lẽ, mình cần phải chuẩn bị một bản kiến nghị chính thức, có chữ ký của tất cả các hộ nghề, gửi thẳng lên buổi họp ngày mai, cho họ thấy đây không phải là ý kiến của một vài cá nhân, mà là tiếng nói chung của cả một cộng đồng."

Uyển Chi gật đầu, cảm thấy trong lòng có thêm chút hy vọng trước sự bình tĩnh và quyết đoán của cha. "Con sẽ đi gặp mọi người ngay tối nay, xin chữ ký. Dù có thể không kịp thay đổi hoàn toàn quyết định ngày mai, nhưng ít nhất, mình phải để tiếng nói của mình được ghi nhận."

Đêm đó, khi trở về xưởng sau khi đã đi khắp các nhà xin chữ ký cho bản kiến nghị, Uyển Chi không thể chợp mắt, tâm trí cô cứ quay cuồng giữa niềm vui về thành công của Chợ phiên nghề xưa và nỗi lo lắng về buổi họp định mệnh sắp diễn ra vào sáng hôm sau. Cô nhìn ra cửa sổ, thấy ánh trăng vẫn tỏa sáng dịu dàng như mọi đêm, nhưng lần này, ánh sáng ấy dường như mang theo một sự bất an, như đang báo hiệu cho một cơn bão lớn hơn sắp ập tới, thử thách không chỉ ý chí của cô, mà cả sức mạnh đoàn kết của cả một cộng đồng đang cố gắng giữ lấy linh hồn của chính mình.