Chương 21 — Đèn Lồng Không Tắt

Hai ngày cuối cùng trước đêm diễu đèn trôi qua trong một nhịp độ hối hả chưa từng có. Cả xóm nghề như biến thành một công trường thu nhỏ, tiếng cưa, tiếng gõ, tiếng cười nói xen lẫn tiếng nhắc nhở nhau í ới vang lên khắp các con hẻm nhỏ từ sáng sớm tới tận đêm khuya. Xưởng Vạn Nguyệt, sau khi khắc phục xong chỗ mái dột nhờ sự giúp đỡ nhiệt tình của vài người thợ trong phố, lại tiếp tục là trung tâm điều phối cho toàn bộ hoạt động chuẩn bị.

Uyển Chi, dù đôi mắt đã thâm quầng vì thiếu ngủ liên tục nhiều ngày, vẫn giữ được sự minh mẫn cần thiết để điều phối công việc giữa các hộ nghề. Cô lập một sơ đồ chi tiết cho lộ trình diễu hành dọc bờ sông, phân chia vị trí trưng bày cho từng gian hàng, tính toán thời gian biểu cho từng nghi thức trong đêm hội, từ lúc mặt trời bắt đầu lặn cho tới thời khắc thả đèn xuống sông kết thúc chương trình.

"Xưởng gốm sẽ đặt ở đoạn giữa, gần bến đò cũ," cô nói, chỉ tay vào sơ đồ trải trên bàn, xung quanh là đại diện của hơn hai mươi hộ nghề đang chăm chú lắng nghe. "Xưởng dệt chiếu và đan mây tre bố trí ở đoạn đầu, gần cổng vào, để du khách có thể tham quan ngay khi bước vào khu vực lễ hội. Còn đoàn diễu hành đèn lồng sẽ khởi hành từ sân đình, đi dọc theo phố chính, kết thúc tại bến sông để làm lễ thả đèn."

Mọi người gật đầu tán đồng, không khí chuẩn bị tuy căng thẳng nhưng tràn đầy hào hứng, khác hẳn với sự u ám bao trùm cả xóm nghề chỉ vài tuần trước đó. Thiên Vũ, với vai trò điều phối truyền thông, cũng bận rộn không kém, liên tục liên lạc với các đơn vị báo chí, xác nhận lại danh sách khách mời, kiểm tra lại toàn bộ giấy phép cần thiết để đảm bảo sự kiện diễn ra suôn sẻ, đúng pháp luật.

"Tôi vừa xác nhận, có ba đài truyền hình địa phương và hai trang tin du lịch lớn sẽ cử phóng viên tới đưa tin," anh báo cáo trong buổi họp chiều, giọng anh không giấu được sự phấn khích. "Ngoài ra, tôi cũng đã gửi lời mời riêng tới vài nhiếp ảnh gia có tiếng trong giới, họ rất hứng thú với câu chuyện đằng sau đêm diễu đèn này."

"Câu chuyện gì vậy?" cô Nhâm hỏi, tò mò.

"Câu chuyện về những nghệ nhân thủ công dám đứng lên bảo vệ giá trị truyền thống của mình trước làn sóng công nghiệp hóa," Thiên Vũ đáp, ánh mắt anh nhìn về phía Uyển Chi với một sự tự hào không giấu giếm. "Tôi nghĩ, đó chính là điều khiến đêm diễu đèn của chúng ta trở nên đặc biệt, không chỉ là một sự kiện trưng bày đèn lồng đơn thuần."

Buổi tối hôm đó, khi công việc chuẩn bị đã tạm dừng để mọi người nghỉ ngơi lấy sức cho ngày mai, Uyển Chi tranh thủ ghé qua từng gian hàng đã dựng gần xong, kiểm tra lại lần cuối. Cô dừng chân trước gian hàng của một gia đình mà trước đó từng dao động, có ý định rút lui vì sợ ảnh hưởng từ phía Hàn Phát.

"Cô chú vẫn tham gia đầy đủ chứ ạ?" cô hỏi, không giấu được sự lo lắng.

Người chồng, một người đàn ông trung niên làm nghề đan mây tre, gật đầu chắc nịch. "Tham gia chứ, sao lại không. Mấy hôm trước thấy mọi người quyết tâm như vậy, tôi cũng thấy xấu hổ vì sự do dự của mình. Nghề của ông bà để lại, không lẽ mình lại buông xuôi dễ dàng như vậy chỉ vì sợ hãi."

Uyển Chi cảm thấy lòng mình ấm áp trước những lời nói chân thành ấy. Cô nhận ra, hành trình suốt mấy tuần qua không chỉ giúp cứu lấy xưởng Vạn Nguyệt, mà còn khơi dậy một tinh thần đoàn kết, một niềm tự hào nghề nghiệp mà có lẽ đã ngủ quên trong lòng nhiều người dân phố cổ suốt một thời gian dài.

Đêm đó, trước khi về nghỉ, Uyển Chi và Thiên Vũ cùng nhau đi dạo một vòng dọc bờ sông, nơi ngày mai sẽ diễn ra lễ thả đèn. Dòng sông lặng lẽ trôi dưới ánh trăng gần tròn, phản chiếu những ánh đèn từ các ngôi nhà cổ hai bên bờ, tạo nên một khung cảnh yên bình đến nao lòng.

"Ngày mai sẽ là một ngày dài," Thiên Vũ nói, nắm lấy tay cô khi họ dừng chân bên một gốc cây cổ thụ quen thuộc.

"Tôi biết," Uyển Chi đáp, tựa đầu nhẹ vào vai anh, cảm nhận được sự an toàn và ấm áp hiếm có sau những ngày căng thẳng liên tục. "Nhưng tôi tin, mọi công sức của chúng ta sẽ được đền đáp xứng đáng."

Họ đứng đó một lúc lâu, ngắm nhìn dòng sông lấp lánh dưới ánh trăng, không nói thêm lời nào, chỉ để cho sự im lặng ấm áp ấy lấp đầy khoảng không gian giữa hai người. Xa xa, tiếng đàn organ vọng lại từ một quán cà phê nhỏ ven sông, hòa cùng tiếng nước chảy róc rách, tạo nên một bản nhạc nền êm dịu cho khoảnh khắc bình yên hiếm hoi trước cơn bão lớn của ngày mai.

"Dù ngày mai có chuyện gì xảy ra," Uyển Chi nói, giọng cô trầm xuống nhưng đầy quyết tâm, "tôi cũng sẽ không hối tiếc về những gì mình đã làm. Ít nhất, chúng ta đã dám đứng lên, đã dám thử, thay vì cứ mãi sợ hãi trong bóng tối."

Thiên Vũ siết chặt tay cô hơn, gật đầu đồng tình. "Tôi cũng vậy. Và dù kết quả ra sao, tôi tự hào vì đã được đồng hành cùng cô trên hành trình này."

Trên đường quay về, họ ghé qua sân đình, nơi vài người vẫn còn nán lại dựng nốt những gian hàng cuối cùng dưới ánh đèn pin. Ông Bảy Tuyên đang ngồi một mình bên đống tre còn sót lại, tay vẫn thoăn thoắt vót thêm vài thanh nan dự phòng, phòng khi có chiếc đèn nào cần sửa gấp vào phút chót.

"Ông vẫn chưa nghỉ ạ?" Uyển Chi hỏi, ngồi xuống bên cạnh.

"Ông tranh thủ làm thêm ít nan dự phòng," ông Bảy đáp, không ngừng tay. "Bao năm làm nghề, ông hiểu, dù chuẩn bị kỹ tới đâu, cũng luôn có những chuyện phát sinh ngoài ý muốn. Có thêm vài thanh nan sẵn trong tay, lỡ có chuyện gì cũng đỡ cuống."

Thiên Vũ ngồi xuống phía bên kia, nhìn đôi tay già nua nhưng vẫn còn nhanh nhẹn của ông lão với một sự ngưỡng mộ chân thành. "Ông làm nghề này bao lâu rồi ạ?"

"Từ năm mười hai tuổi," ông Bảy cười, ánh mắt xa xăm hoài niệm. "Ông học nghề từ cha, cha ông học từ ông nội, cứ thế truyền đời. Ông không giỏi giang gì như bà Tuyết Nga hay như Uyển Chi đây, chỉ biết mỗi việc vót tre, nhưng ông tự hào vì mình đã góp một phần nhỏ bé để giữ cho cái nghề này không bị đứt đoạn."

"Ông không nhỏ bé chút nào," Uyển Chi nói, giọng cô đầy chân thành. "Không có những thanh nan ông vót, làm sao có được những chiếc đèn đẹp đẽ như vậy. Mỗi người trong xóm nghề đều là một mắt xích quan trọng, không ai kém giá trị hơn ai cả."

Ông Bảy mỉm cười, không đáp lại bằng lời, chỉ gật đầu nhẹ, ánh mắt ông ánh lên một sự xúc động khó giấu. Ba người ngồi bên nhau thêm một lúc dưới ánh đèn pin le lói, giữa không gian sân đình vắng lặng chỉ còn tiếng dao vót tre đều đặn, một khung cảnh giản dị nhưng chan chứa tình cảm, như một lời hứa thầm lặng rằng, dù ngày mai có ra sao, những con người nơi đây sẽ luôn sát cánh bên nhau, giữ vững ngọn lửa nghề truyền thống đã cháy suốt bao thế hệ.

Trước khi chia tay ra về, ông Bảy gọi Uyển Chi lại, dúi vào tay cô một bó nan tre nhỏ đã được vót cẩn thận, mỏng và đều đến mức gần như trong suốt dưới ánh trăng. "Ông để dành riêng bó này cho cháu," ông nói, giọng ông trầm ấm. "Đây là loại nan tốt nhất ông có, dành để cháu làm chiếc đèn cuối cùng, chiếc đèn cháu sẽ tự tay thả xuống sông trong đêm mai. Ông muốn chiếc đèn đó phải thật đặc biệt, xứng đáng là lời chào của thế hệ cháu gửi tới bà Tuyết Nga, gửi tới tất cả những người đã đi trước."

Uyển Chi nhận lấy bó nan, cảm động không nói nên lời, chỉ khẽ cúi đầu cảm ơn ông. Cô cẩn thận cất bó nan vào túi vải mang theo, tự nhủ sẽ dành trọn đêm nay, dù có mệt tới đâu, để hoàn thành chiếc đèn đặc biệt ấy trước khi trời sáng.

Về tới xưởng, dù đã khuya, Uyển Chi vẫn ngồi vào bàn, bắt đầu đan khung cho chiếc đèn cuối cùng bằng chính bó nan ông Bảy trao tặng. Thiên Vũ, thay vì về phòng trọ nghỉ ngơi, cũng nán lại, ngồi cạnh cô, lặng lẽ phụ giúp những công đoạn đơn giản, thỉnh thoảng đưa cho cô dụng cụ khi cần, không nói nhiều nhưng sự hiện diện của anh đã là một nguồn động viên to lớn giúp cô vượt qua cơn buồn ngủ đang chực chờ ập tới sau một ngày dài mệt nhoài.

Cô quyết định thiết kế chiếc đèn theo hình dáng chín cánh sen của đèn Cửu Liên, nhưng thu nhỏ lại, chỉ bằng một phần ba kích thước nguyên bản, để có thể dễ dàng thả trôi trên sông mà không bị chìm. Thay vì màu hồng truyền thống, cô pha thêm một chút ánh vàng nhạt vào từng lớp cánh, lấy cảm hứng từ màu nắng sớm mai hòa cùng ánh trăng đêm, như một biểu tượng cho sự giao thoa giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và những điều mới mẻ đang len lỏi vào cuộc sống của cô.

"Đẹp quá," Thiên Vũ thì thầm khi nhìn thấy những nét vẽ đầu tiên dần thành hình dưới ánh đèn dầu. "Tôi chưa từng thấy chiếc đèn nào có màu sắc như vậy."

"Đây là màu tôi tự pha," Uyển Chi đáp, không rời mắt khỏi đường cọ đang di chuyển tỉ mỉ trên mặt lụa. "Tôi muốn chiếc đèn này mang một dấu ấn hoàn toàn riêng, không phải bản sao của đèn Cửu Liên, mà là một lời tiếp nối, một cách để nói rằng, di sản của bà nội không dừng lại, mà vẫn đang tiếp tục lớn lên, biến đổi theo từng thế hệ."

Đêm dần trôi qua trong sự tĩnh lặng ấm áp ấy, chỉ có tiếng bút lông khẽ chạm lên lụa và tiếng thở đều đặn của hai người đang cùng nhau tạo nên một tác phẩm mang ý nghĩa đặc biệt hơn bất kỳ chiếc đèn nào khác họ từng làm.