Chương 9 — Đèn Lồng Không Tắt

Buổi "Chợ phiên nghề xưa" mà Uyển Chi khởi xướng cuối cùng cũng đến gần, chỉ còn ba ngày nữa là sự kiện chính thức diễn ra tại sân đình làng. Cả phố cổ như bừng tỉnh sau những ngày u ám vì tin đồn về Hàn Phát, các hộ nghề tất bật chuẩn bị gian hàng, dọn dẹp lại những dụng cụ lâu ngày không dùng tới, mài giũa lại tay nghề để có thể trình diễn trước đông đảo người xem. Xưởng Vạn Nguyệt cũng không ngoại lệ, Uyển Chi cùng cha và giờ đây có thêm Thiên Vũ, tất cả đều dồn sức chuẩn bị cho gian hàng của mình.

Trong lúc sắp xếp lại nguyên liệu, Uyển Chi cần thêm một lượng lớn tre để kịp làm khung cho những chiếc đèn mẫu sẽ trưng bày, nên cô cùng Thiên Vũ ghé qua nhà ông Bảy Tuyên để đặt thêm hàng. Ông Bảy đón hai người với nụ cười hiền hậu quen thuộc, nhưng khi nhìn thấy Thiên Vũ, ánh mắt ông thoáng qua một chút gì đó khác lạ, như đang cố nhớ lại một gương mặt từ rất lâu trong quá khứ.

"Cháu là..." ông Bảy ngập ngừng, nhìn kỹ Thiên Vũ từ đầu đến chân.

"Cháu là Hàn Thiên Vũ ạ, cháu đang phụ giúp tổ chức lễ hội năm nay, và cũng đang học làm đèn ở xưởng Vạn Nguyệt," Thiên Vũ giới thiệu, cúi đầu chào lễ phép.

Ánh mắt ông Bảy dừng lại trên gương mặt Thiên Vũ một lúc lâu, rồi ông khẽ thở dài, một tiếng thở dài mang theo nhiều tầng ý nghĩa mà cả Uyển Chi và Thiên Vũ đều không thể hiểu hết ngay lập tức. "Cháu giống ông nội cháu quá," ông nói khẽ, gần như thì thầm. "Nhất là đôi mắt, giống y hệt."

Thiên Vũ khẽ giật mình. "Ông biết ông nội cháu, ông Hàn Bá Vịnh?"

Ông Bảy gật đầu chậm rãi, ánh mắt xa xăm như đang lạc về một khoảng thời gian rất xa. "Biết chứ. Ngày xưa, ông ấy với bà Tuyết Nga, bà nội của cô Uyển Chi đây, là đôi bạn nghề thân thiết nhất phố này. Cả hai đều là những người trẻ tài hoa, đầy nhiệt huyết, luôn tìm tòi những kỹ thuật mới để làm đèn đẹp hơn, bền hơn." Ông ngừng lại, ánh mắt liếc nhìn Uyển Chi rồi lại nhìn Thiên Vũ, như đang cân nhắc xem có nên tiếp tục câu chuyện hay không.

"Ông kể tiếp đi ạ," Uyển Chi giục, giọng cô không giấu được sự nôn nóng đã tích tụ từ lâu. "Con biết chuyện này có liên quan tới cả hai gia đình, con muốn hiểu rõ mọi chuyện."

Ông Bảy thở dài một lần nữa, rồi ngồi xuống chiếc ghế đẩu quen thuộc, ra hiệu cho hai người ngồi xuống bên cạnh. "Chuyện đó xảy ra đã hơn ba mươi năm rồi. Hồi đó, ông Vịnh và bà Tuyết Nga cùng nhau nghiên cứu một kỹ thuật đan khung mới, gọi là khung xoắn kép, giúp đèn có thể gấp gọn lại khi không dùng, tiện lợi hơn rất nhiều so với khung cố định truyền thống. Hai người mất cả năm trời thử nghiệm, thất bại không biết bao nhiêu lần trước khi thành công."

Uyển Chi và Thiên Vũ im lặng lắng nghe, không ai dám ngắt lời, sợ làm gián đoạn dòng hồi ức đang tuôn chảy của ông lão.

"Lúc đó," ông Bảy tiếp tục, giọng trầm xuống, "có một thương lái lớn từ Sài Gòn ra, ngỏ ý muốn hợp tác sản xuất đại trà kỹ thuật đó, hứa hẹn số tiền lớn. Nhưng hợp đồng chỉ có thể đứng tên một người làm chủ sáng chế. Lúc đó, nhà ông Vịnh đang túng quẫn, vợ ông lại đang bệnh nặng, cần tiền gấp để chữa trị. Ông Vịnh đã xin bà Tuyết Nga cho ông đứng tên trước, hứa sẽ chia lại phần xứng đáng sau khi công việc ổn định."

"Rồi sau đó thì sao ạ?" Thiên Vũ hỏi, giọng anh nghe có phần run rẩy, như đã đoán được phần nào câu trả lời nhưng vẫn không khỏi bàng hoàng khi nghe chính miệng người khác xác nhận.

"Sau đó, ông Vịnh dùng bằng sáng chế đó mở xưởng riêng, rồi phát triển dần thành công ty lớn. Lời hứa chia lại phần cho bà Tuyết Nga chưa bao giờ được thực hiện. Bà không kiện tụng, không làm ầm ĩ, chỉ lặng lẽ cắt đứt quan hệ, không bao giờ nhắc tới chuyện đó nữa. Từ đó, hai gia đình xa cách hẳn, dù cùng sống trong một con phố nhỏ." Ông Bảy nhìn Thiên Vũ, ánh mắt không hề trách móc mà chỉ có sự cảm thông của người từng chứng kiến cả câu chuyện. "Ông không nói cho cháu biết để trách cứ gì cháu hay cha cháu. Chuyện của người lớn ngày xưa, không nên để đè nặng lên vai thế hệ sau."

Thiên Vũ ngồi lặng người, hai tay siết chặt vào nhau trên đùi, gương mặt anh trắng bệch như vừa nhận một cú sốc lớn. "Vậy... công ty Hàn Phát bây giờ, nền tảng ban đầu chính là..."

"Đúng vậy," ông Bảy gật đầu, giọng nhẹ nhàng nhưng chắc nịch. "Chính là kỹ thuật mà bà Tuyết Nga góp công sáng tạo ra."

Uyển Chi nhìn Thiên Vũ, thấy trong ánh mắt anh có một nỗi đau đớn thật sự, một sự xấu hổ mà anh không hề đáng phải gánh chịu, nhưng vẫn không thể ngăn được cảm giác ấy trào dâng. Cô đặt tay lên vai anh, cố gắng an ủi bằng một cử chỉ đơn giản nhất.

"Đây không phải lỗi của anh," cô nói, giọng dịu dàng nhưng kiên định. "Anh không cần phải gánh trách nhiệm cho những gì thế hệ trước đã làm."

"Nhưng tôi đang được hưởng lợi từ chính điều đó," Thiên Vũ nói, giọng anh nghèn nghẹn. "Cả tuổi thơ tôi, cả sự nghiệp của cha tôi, đều xây dựng trên nền tảng mà lẽ ra phải được chia sẻ công bằng với gia đình cô. Vậy mà giờ đây, chính công ty đó lại đang tìm cách đẩy xưởng Vạn Nguyệt ra khỏi lễ hội, tiếp tục gây tổn thương thêm một lần nữa."

Ông Bảy đặt tay lên vai Thiên Vũ, giọng ông trở nên ấm áp hơn. "Cháu không cần phải tự trách mình như vậy. Điều quan trọng là bây giờ, khi đã biết sự thật, cháu chọn làm gì tiếp theo. Bà Tuyết Nga, nếu còn sống, ông nghĩ bà cũng sẽ không muốn thấy cháu day dứt vì lỗi lầm của người khác, mà sẽ muốn thấy thế hệ các cháu tìm được cách hàn gắn những gì đã rạn nứt."

Ba người ngồi lặng lẽ trong khoảng sân đầy tre của ông Bảy, ánh nắng chiều xuyên qua kẽ lá đổ xuống những vệt sáng lung linh trên nền đất. Uyển Chi nhìn Thiên Vũ, thấy anh đang cố gắng bình tâm lại sau cú sốc vừa nhận, và trong lòng cô, một quyết tâm mới mẻ đang hình thành — quyết tâm rằng, dù sự thật quá khứ có đau đớn thế nào, cô sẽ không để nó trở thành rào cản giữa mình và Thiên Vũ, mà ngược lại, sẽ biến nó thành động lực để cả hai cùng nhau tìm cách sửa chữa những gì đã sai, không chỉ vì bản thân họ, mà vì cả những giá trị mà bà nội cô đã dày công vun đắp suốt cả cuộc đời.

Trên đường về, cả hai đi trong im lặng suốt một quãng dài, mỗi người theo đuổi những suy nghĩ riêng. Cuối cùng, khi tới gần cổng xưởng Vạn Nguyệt, Thiên Vũ mới lên tiếng, giọng anh đã bình tĩnh trở lại nhưng vẫn còn phảng phất nỗi trăn trở.

"Tôi cần thời gian để suy nghĩ về chuyện này," anh nói, "và có lẽ, tôi cũng cần nói chuyện thẳng thắn với cha tôi, dù tôi biết điều đó sẽ không dễ dàng."

Uyển Chi gật đầu, nắm nhẹ lấy tay anh trong một cử chỉ động viên. "Tôi sẽ ở đây, bất cứ khi nào anh cần."

Thiên Vũ nhìn cô, ánh mắt anh chứa đựng một sự biết ơn sâu sắc mà lời nói khó lòng diễn tả hết. Anh không vào xưởng ngay mà đứng lại trước cổng một lúc lâu, nhìn vào bên trong nơi ánh đèn dầu quen thuộc đang hắt ra thứ ánh sáng ấm áp, nơi ông Khoan chắc hẳn vẫn đang ngồi đợi con gái về. "Tôi cần đi dạo một lát cho đầu óc tỉnh táo hơn," anh nói. "Ngày mai tôi sẽ quay lại phụ cô chuẩn bị cho Chợ phiên nghề xưa như đã hẹn."

Uyển Chi nhìn theo bóng anh khuất dần trong con hẻm tối, lòng cô nặng trĩu vừa vì thương cảm cho Thiên Vũ, vừa vì một nỗi lo mơ hồ về việc liệu sự thật vừa được phơi bày có làm rạn nứt mối quan hệ mong manh giữa hai người hay không. Cô bước vào xưởng, thấy cha đang ngồi đợi như dự đoán, tay cầm cuốn sổ tay của bà nội, ánh mắt ông dò hỏi khi thấy vẻ mặt trầm tư của con gái.

"Có chuyện gì vậy con?" ông Khoan hỏi, đặt cuốn sổ xuống bàn.

Uyển Chi ngồi xuống, kể lại toàn bộ câu chuyện mà ông Bảy vừa tiết lộ, từng chi tiết một, từ kỹ thuật khung xoắn kép, tới lời hứa không bao giờ được thực hiện của ông Hàn Bá Vịnh, tới phản ứng đau đớn của Thiên Vũ khi biết sự thật về chính công ty gia đình mình. Ông Khoan lắng nghe trong im lặng, hai bàn tay run run siết chặt lấy nhau, ánh mắt ông dần ngấn lệ.

"Vậy là cuối cùng cũng biết," ông nói khẽ, giọng nghẹn ngào. "Bao nhiêu năm nay, mẹ cha giữ kín chuyện này trong lòng, không một lời oán trách, chỉ âm thầm dồn hết tâm sức vào việc tạo ra đèn Cửu Liên, như một cách để chứng minh giá trị của mình mà không cần dựa vào ai. Cha luôn nghĩ mẹ mạnh mẽ, nhưng giờ nghĩ lại, có lẽ đó cũng là một cách để bà tự chữa lành vết thương mà bà không muốn ai nhìn thấy."

Hai cha con ngồi lặng bên nhau một lúc lâu, ánh đèn dầu lay động theo từng cơn gió lùa qua khe cửa, như đang cùng họ tưởng niệm một câu chuyện đau lòng vừa được kể lại sau bao năm im lặng. Uyển Chi nắm lấy tay cha, cảm nhận được sự run rẩy quen thuộc nơi những ngón tay ông, và trong lòng cô, tình yêu thương dành cho cha, cho bà nội, càng thêm sâu đậm, càng thêm quyết tâm sẽ không để câu chuyện buồn này tiếp tục đè nặng lên vai bất kỳ ai trong gia đình thêm một lần nào nữa.