Chương 5 — Sổ Nợ Cuối Hẻm

Diệu quyết định dọn lại toàn bộ kho chứa đồ phía sau quán vào một buổi tối sau khi đóng cửa, một công việc cô đã trì hoãn suốt mấy ngày vì bận rộn với việc bán hàng và chạy đi chạy lại bệnh viện. Kho nhỏ, chất đầy những bao gạo, thùng nước mắm, chai dầu ăn, và vô số vật dụng cũ kỹ tích tụ qua nhiều năm mà có lẽ ngay cả mẹ cô cũng không nhớ hết công dụng.

Cô mặc bộ đồ cũ, buộc tóc gọn gàng, bắt đầu từ góc xa nhất, lôi ra từng thứ một, phân loại thành đống giữ lại và đống bỏ đi. Bụi bay mù mịt mỗi lần cô di chuyển một chồng đồ cũ, khiến cô phải liên tục dừng lại ho sặc sụa, nhưng cô vẫn kiên trì tiếp tục, coi đây như một cách để hiểu thêm về cuộc sống mà mẹ cô đã xây dựng suốt bao năm qua.

Gần chín giờ tối, khi đã dọn được quá nửa kho, Diệu chuyển sự chú ý tới góc trong cùng, nơi có mấy cái hũ sành lớn đựng gạo dự trữ, loại hũ cổ mà giờ ít nhà còn dùng. Cô mở nắp từng hũ để kiểm tra, định gom hết gạo cũ lại để dùng dần, tránh lãng phí.

Hũ thứ ba, khi cô thò tay vào xúc gạo, ngón tay cô chạm phải một vật cứng khác lẫn trong đó. Cô tò mò moi sâu hơn, kéo ra một gói nhỏ được bọc kỹ trong nhiều lớp túi ni lông, buộc chặt bằng dây thun đã giòn theo thời gian.

Diệu ngồi bệt xuống nền kho, tim đập nhanh hơn khi cẩn thận tháo từng lớp ni lông. Bên trong là một cuốn sổ tay bìa vải đã sờn cũ, cùng một xấp thư nhỏ cũng được cột lại bằng dây thun khác, giấy đã ố vàng theo năm tháng.

Cô mở cuốn sổ trước, những trang giấy kẻ ô li đã phai màu hiện ra trước mắt, kín đặc chữ viết tay của mẹ cô — nét chữ quen thuộc nhưng trẻ hơn, mạnh mẽ hơn so với những gì Diệu thấy trong cuốn sổ thu chi gần đây. Mỗi trang ghi một danh sách tên người, kèm theo số tiền, ngày tháng, và đôi khi là vài dòng ghi chú ngắn.

“Chú Sáu Bình — 200.000đ — 12/3 — con bệnh, chưa có tiền chợ.”
“Cô Út Nga — 150.000đ — 5/4 — chồng mất việc.”
“Anh Ba Được — 500.000đ — 20/6 — sửa mái nhà bị dột.”

Diệu lật qua từng trang, càng đọc càng kinh ngạc trước quy mô của những gì mẹ cô đã âm thầm làm suốt nhiều năm — không chỉ cho khách ăn cơm ghi nợ, mà còn cho vay tiền mặt, không lãi, không thời hạn cụ thể, cho gần như cả một con hẻm, mỗi khi có ai đó gặp khó khăn.

Một số dòng bị gạch ngang, kèm theo một ký hiệu nhỏ hình ngôi sao vẽ tay bên cạnh. Diệu chăm chú quan sát, cố tìm ra quy luật — những dòng bị gạch có phải đã được trả hết, hay được xóa vì lý do khác? Ký hiệu ngôi sao xuất hiện không đều đặn, có khi cách nhau vài trang, có khi xuất hiện liên tiếp trong cùng một giai đoạn thời gian.

Cô lật tới gần cuối cuốn sổ, nơi các trang gần đây hơn, nét chữ của mẹ bắt đầu có dấu hiệu run rẩy hơn hẳn — có lẽ đây là những ghi chép trong vài tháng gần đây, trước khi bà đổ bệnh. Một dòng cuối cùng, chưa bị gạch, khiến Diệu chết lặng khi đọc: “Kim Phát — 80.000.000đ — vay gấp — không được nói với Diệu.”

Tám mươi triệu đồng. Một con số lớn tới mức khiến Diệu phải đọc lại ba lần để chắc chắn mình không nhìn nhầm. Với quy mô một quán cơm bình dân, đó là một khoản tiền khổng lồ, và dòng chữ "không được nói với Diệu" khiến tim cô thắt lại — mẹ cô đã cố tình giấu giếm điều gì đó nghiêm trọng, và giờ đây, khi bà không còn khả năng giải thích, Diệu chỉ còn lại những dòng chữ lạnh lùng này để tự mình giải mã.

Tay cô run run đặt cuốn sổ xuống, chuyển sang xấp thư. Cô tháo dây thun, cẩn thận mở lá thư đầu tiên, nét chữ trên đó khác hẳn — nắn nót hơn, có phần trẻ trung, ký tên "Tư" ở cuối.

“Hạnh à, anh biết em đang phân vân nhiều lắm. Anh không trách em nếu em chọn theo ý gia đình. Chỉ mong em biết, dù em quyết định thế nào, anh vẫn luôn ở đây, coi em như người thân quan trọng nhất đời anh.”

Diệu đọc chậm rãi, cảm giác như đang xâm phạm vào một góc riêng tư sâu kín của mẹ mà cô chưa từng được phép chạm tới. Cô mở tiếp lá thư thứ hai, thứ ba, mỗi lá đều mang một giọng điệu tương tự — trân trọng, kìm nén, như của một người đang cố gắng buông bỏ một điều gì đó quan trọng vì một lý do lớn hơn cảm xúc cá nhân.

Đến lá thư gần cuối xấp, tay Diệu khựng lại khi đọc tới một đoạn: “...anh mừng vì em đã chọn được một người đàng hoàng để nương tựa. Chỉ mong đứa bé sau này lớn lên khỏe mạnh, hạnh phúc, dù nó có mang họ ai đi nữa...”

Diệu ngồi chết lặng giữa đống đồ đạc ngổn ngang của kho, tay cầm lá thư run lên bần bật. "Đứa bé". Cô tự hỏi, liệu đó có phải là mình hay không, và nếu đúng vậy, câu nói ấy mang ý nghĩa gì — tại sao chú Tư lại nhắc tới việc "đứa bé mang họ ai" theo cách đầy ẩn ý như vậy?

Cô nhìn lên ngày tháng ghi ở đầu lá thư, cố tính nhẩm xem nó có trùng khớp với khoảng thời gian trước khi cô sinh ra hay không. Con số hiện ra khiến tim cô đập thình thịch — lá thư được viết chỉ vài tháng trước ngày sinh nhật của chính cô.

Diệu ngồi lặng rất lâu trong kho tối, ánh đèn duy nhất từ bóng đèn dây tóc treo lủng lẳng trên trần chiếu xuống một quầng sáng vàng vọt, đủ để cô đọc chữ nhưng không đủ để xua tan bóng tối đang dần bao trùm lấy những gì cô từng tin chắc về gia đình mình.

Cô gấp lại xấp thư, cẩn thận cất vào túi áo, cùng với cuốn sổ nợ, thay vì để lại chỗ cũ. Cô không biết mình nên làm gì tiếp theo — mang tới hỏi thẳng chú Tư, hay tìm cách hỏi mẹ dù bà chưa đủ sức để trả lời rõ ràng, hay đơn giản chỉ giữ kín cho riêng mình cho tới khi tìm được thêm bằng chứng để chắc chắn hơn.

Cô bước ra khỏi kho, khóa cửa quán, đứng một lúc lâu giữa con hẻm vắng lặng dưới ánh trăng mờ nhạt, nhìn về phía tiệm sửa xe của chú Tư giờ đã đóng cửa im lìm. Bao nhiêu năm qua, cô đã sống bên cạnh một bí mật lớn tới vậy mà không hề hay biết, và giờ đây, chỉ với một cuốn sổ và vài lá thư cũ, toàn bộ nền tảng cô vẫn tin tưởng về cha mẹ mình bắt đầu lung lay dữ dội.

Đêm đó, Diệu không tài nào chợp mắt được. Cô nằm trên giường, hai tay ôm chặt lấy cuốn sổ và xấp thư như thể sợ chúng sẽ biến mất nếu cô lơ là, đầu óc quay cuồng với hàng trăm câu hỏi chưa có lời giải.

Gần nửa đêm, cô bật dậy, không thể nằm yên thêm được nữa. Cô bật đèn bàn học cũ vẫn còn nguyên trong phòng từ thời cô còn đi học, lấy cuốn sổ nợ ra đọc lại một lần nữa, lần này chậm rãi và có hệ thống hơn, cố gắng ghi chú lại những điểm bất thường vào một tờ giấy riêng — thói quen nghề nghiệp trỗi dậy ngay cả trong khoảnh khắc rối bời nhất.

Cô liệt kê lại tất cả những dòng có đánh dấu ngôi sao, đối chiếu ngày tháng, cố tìm ra một quy luật nào đó. Sau gần một giờ đồng hồ cặm cụi, cô nhận ra một điều: phần lớn những dòng có ngôi sao đều rơi vào khoảng thời gian gần với những ngày chú Tư "bận việc riêng" mà cô nhớ mang máng mẹ từng nhắc tới trong những cuộc điện thoại hiếm hoi ngày trước — những đợt ông tạm đóng cửa tiệm sửa xe vài ngày không rõ lý do.

Trùng hợp, hay có liên hệ thực sự? Diệu không dám kết luận vội, nhưng cô ghi lại giả thuyết này vào tờ giấy, tự nhắc mình cần thêm bằng chứng trước khi tin chắc vào bất cứ điều gì.

Cô quay lại với xấp thư, đọc lại lá thư có nhắc tới "đứa bé" thêm vài lần nữa, cố phân tích từng câu chữ như thể đang đọc một bản hợp đồng pháp lý thay vì một lá thư tình cảm riêng tư. Giọng văn của chú Tư trong thư mang một sự cam chịu rõ rệt, như của một người đã chấp nhận buông bỏ điều gì đó quan trọng vì tôn trọng quyết định của người mình thương.

Nhưng buông bỏ điều gì? Chỉ đơn thuần là một mối tình dang dở, hay còn điều gì lớn hơn thế — một đứa con mà ông đã chọn không nhận, để nó có một gia đình trọn vẹn hơn?

Diệu đặt lá thư xuống, hai tay ôm lấy đầu, cảm giác như bộ não mình sắp nổ tung vì quá nhiều giả thuyết chồng chất lên nhau mà không có cách nào kiểm chứng ngay lập tức. Cô nhìn đồng hồ, đã gần hai giờ sáng, biết mình cần ngủ để còn đủ sức dậy sớm mở quán, nhưng tâm trí cứ chạy đua không ngừng nghỉ.

Cô lấy điện thoại, định nhắn tin cho Hường để chia sẻ, ngón tay gõ được vài chữ rồi lại xóa đi. Đây không phải chuyện có thể gói gọn trong một tin nhắn, và cô cũng chưa sẵn sàng biến những nghi ngờ mơ hồ này thành lời nói chính thức với bất kỳ ai, kể cả người bạn thân nhất.

Cuối cùng, cô cất cuốn sổ và xấp thư vào một hộp nhỏ, giấu kỹ dưới đáy tủ quần áo, nơi cô tin là an toàn nhất trong căn nhà nhỏ này. Cô tắt đèn, nằm xuống, ép mình nhắm mắt dù đầu óc vẫn còn quay cuồng, tự nhủ rằng ngày mai, khi trời sáng, mọi thứ có lẽ sẽ bớt phần nặng nề hơn, và cô sẽ có đủ tỉnh táo để quyết định bước tiếp theo mình cần làm — bắt đầu từ việc tìm hiểu rõ hơn về khoản vay tám mươi triệu đồng mang tên "Kim Phát" kia, thứ đang treo lơ lửng như một quả bom hẹn giờ phía trên toàn bộ cuộc sống mà mẹ cô đã dày công xây dựng suốt hơn hai mươi năm qua, từng viên gạch một, từng bát cơm một, cho tới tận đêm nay.