Chương 8 — Sổ Nợ Cuối Hẻm

Diệu quyết định mang cuốn sổ nợ sang hỏi thẳng bà Sáu Liên vào một buổi trưa vắng khách, mang theo hy vọng rằng người phụ nữ lớn tuổi này, với trí nhớ về gần như mọi chuyện xảy ra trong hẻm suốt năm mươi năm qua, có thể giúp cô hiểu rõ hơn về những ký hiệu bí ẩn trong đó.

Bà Sáu đang ngồi phân loại hàng hóa trong tiệm tạp hóa nhỏ, thấy Diệu bước vào với vẻ mặt nghiêm túc khác thường, bà dừng tay ngay lập tức.

“Có chuyện gì mà mặt mày căng vậy con?” bà hỏi, kéo ghế mời Diệu ngồi.

Diệu đặt cuốn sổ lên bàn, mở tới vài trang có đánh dấu ngôi sao. “Bác Sáu, bác coi giúp con cái này. Con tìm thấy trong đồ của mẹ, không hiểu mấy ký hiệu này có ý nghĩa gì.”

Bà Sáu đeo kính lão, cầm cuốn sổ lên xem, gương mặt bà dần chuyển từ tò mò sang một vẻ xúc động khó tả. Bà lật qua vài trang, ngón tay run run dừng lại ở một vài cái tên quen thuộc.

“Trời đất,” bà thở dài, đặt cuốn sổ xuống, mắt bà ầng ậng nước. “Bác không ngờ má con còn giữ cuốn sổ này. Bác tưởng nó đã bị đốt bỏ từ lâu rồi.”

“Bác biết về cuốn sổ này sao?” Diệu hỏi, giọng cô hồi hộp.

Bà Sáu gật đầu, thở dài một hơi dài trước khi bắt đầu kể. “Chuyện này phải nói từ hồi mười lăm, mười sáu năm trước. Lúc đó cả hẻm mình trải qua một trận dịch bệnh, nhiều nhà có người ốm nặng, lại đúng năm kinh tế khó khăn, công ăn việc làm bấp bênh. Rất nhiều gia đình lâm vào cảnh túng quẫn, không đủ tiền mua gạo, mua thuốc.”

“Rồi mẹ con đã làm gì?” Diệu hỏi, dù cô đã đoán được phần nào câu trả lời.

“Má con lúc đó vừa mở quán được vài năm, làm ăn cũng chưa khấm khá gì mấy, nhưng cổ không đành lòng nhìn hàng xóm khổ sở,” bà Sáu kể, giọng bà đầy tự hào lẫn xúc động. “Cổ bắt đầu cho khách nghèo ăn cơm ghi nợ, rồi dần dần, ai cần tiền gấp mua thuốc, mua gạo, cổ cũng cho mượn, không tính lãi, không hạn trả. Cuốn sổ này chắc là để ghi lại hết những khoản đó.”

Diệu lật lại cuốn sổ, chỉ vào những ký hiệu ngôi sao. “Vậy còn mấy chỗ đánh dấu sao này là sao bác?”

Bà Sáu nhìn kỹ hơn, rồi gật gù. “À, cái này chắc là những khoản được má con xóa nợ, hoặc được ai đó trả thay. Bác nhớ, có một thời gian, chú Tư hay nhận sửa xe không công cho mấy nhà nghèo trong hẻm, nói là 'trừ nợ giùm cô Hạnh'. Chắc là những khoản này đây.”

Nghe tới đây, giả thuyết của Diệu càng được củng cố thêm. “Vậy chú Tư đã âm thầm giúp mẹ con trả nợ thay cho người ta suốt bao năm nay?”

“Chú Tư đó,” bà Sáu lắc đầu, một nụ cười vừa trân trọng vừa có chút gì đó xót xa hiện lên trên gương mặt bà. “Người đàn ông tốt bụng nhất hẻm này, mà cũng khổ tâm nhất. Từ hồi trẻ tới giờ, chú ấy cứ lặng lẽ giúp đỡ gia đình con, không đòi hỏi gì, không nói ra tiếng nào.”

Diệu cảm nhận cơ hội để hỏi thêm về những gì cô thực sự muốn biết, nhưng cô cũng nhớ tới sự dè dặt của bà Sáu lần trước khi bị hỏi về mối quan hệ giữa mẹ và chú Tư. Lần này, cô quyết định thử một cách tiếp cận khác.

“Bác Sáu,” cô nói, giọng cô nhẹ nhàng nhưng kiên định, “con không hỏi để tò mò chuyện riêng tư đâu. Con hỏi vì con cần hiểu rõ về gia đình mình, đặc biệt là lúc này, khi mẹ con không thể tự nói ra được. Bác giúp con được không?”

Bà Sáu nhìn Diệu một lúc lâu, như đang cân nhắc, rồi cuối cùng cũng thở dài, gật đầu. “Được rồi, bác kể con nghe, nhưng chỉ những gì bác biết chắc chắn thôi, phần còn lại con phải tự hỏi má con hoặc chú Tư khi thích hợp.”

“Dạ, con cảm ơn bác,” Diệu nói, ngồi thẳng lưng lên, chuẩn bị lắng nghe.

“Hồi đó,” bà Sáu bắt đầu, giọng bà chậm rãi như đang lục lại một ký ức xa xôi, “má con với chú Tư quen nhau từ nhỏ, cả hai lớn lên cùng xóm, thân thiết lắm. Bác nhớ có một dạo, cả hẻm này đều nghĩ hai đứa nó sẽ thành đôi.”

“Vậy sao mẹ con lại lấy ba con?” Diệu hỏi, không giấu được sự tò mò.

“Chuyện đó phức tạp,” bà Sáu đáp, ánh mắt bà thoáng buồn. “Gia đình má con hồi đó khó khăn lắm, còn chú Tư thì nghèo, làm thợ sửa xe, gia đình bên nội chú ấy lại không ưng má con vì lý do gì đó bác cũng không rõ hết. Đúng lúc đó, ba con xuất hiện — người ngoài tỉnh tới làm ăn, hiền lành, có công việc ổn định hơn. Ông bà ngoại con thúc ép, cuối cùng má con cũng ưng lời.”

Diệu lắng nghe, cảm giác như đang được vén lên từng lớp màn che phủ một câu chuyện tình yêu dang dở mà cô chưa từng biết tới. “Rồi sau đó thì sao bác?”

“Sau đó má con cưới ba con, cuộc sống cũng êm đềm, hạnh phúc,” bà Sáu kể tiếp. “Chú Tư buồn một thời gian, có bỏ đi làm ăn xa mấy tháng, rồi cũng quay về, mở lại tiệm sửa xe, sống độc thân tới giờ. Nhưng tình cảm bạn bè giữa ba người vẫn luôn tốt đẹp, không có gì mâu thuẫn hay khó chịu.”

Diệu gật đầu, nhưng trong đầu cô lại nhớ tới lá thư có nhắc tới "đứa bé", tới khoảng thời gian chú Tư "bỏ đi làm ăn xa mấy tháng" mà bà Sáu vừa nhắc tới — liệu đó có phải cùng khoảng thời gian trước khi cô sinh ra hay không? Cô muốn hỏi thẳng, nhưng lại sợ đẩy bà Sáu vào thế khó xử khi phải tiết lộ điều gì đó vượt quá những gì bà "biết chắc chắn".

“Cảm ơn bác đã kể cho con nghe,” Diệu nói, siết nhẹ tay bà Sáu. “Điều này giúp con hiểu thêm nhiều về mẹ, về chú Tư.”

“Con à,” bà Sáu nói, giọng bà trở nên nghiêm túc, nắm lấy tay Diệu. “Bác biết con đang tìm hiểu nhiều chuyện cùng lúc, cả chuyện nợ nần lẫn chuyện tình cảm xưa cũ. Bác chỉ mong con nhớ, dù sự thật là gì đi nữa, tình thương mà má con với chú Tư dành cho con là thật, không có gì phải nghi ngờ hết.”

Diệu gật đầu, cảm động trước lời dặn dò ấy, mang theo nó cùng với cuốn sổ nợ trở về quán, lòng vừa nhẹ nhõm hơn vì đã hiểu thêm phần nào bối cảnh, vừa nặng trĩu hơn vì những câu hỏi mới nảy sinh từ câu chuyện bà Sáu vừa kể.

Trên đường về, cô đi ngang qua tiệm sửa xe của chú Tư, thấy ông đang cặm cụi sửa một chiếc xe máy cũ cho một người khách quen. Cô dừng lại, đứng nhìn từ xa một lúc, quan sát cách ông làm việc — tỉ mỉ, cẩn thận, thỉnh thoảng cười đùa vài câu với khách hàng, toát lên một vẻ bình dị, chân chất không hề có dấu hiệu của người đang giấu giếm điều gì to tát.

Nhưng giờ đây, sau câu chuyện của bà Sáu, Diệu nhìn ông với một ánh mắt khác — không còn đơn thuần là chú Tư hàng xóm tốt bụng, mà là một người đàn ông đã âm thầm mang theo một mối tình dang dở suốt gần ba mươi năm, đã chọn ở lại bên cạnh gia đình người mình từng yêu thương, dùng chính đôi tay mình để lặng lẽ san sẻ gánh nặng cho họ mà không một lời than vãn.

Cô tiếp tục bước về quán, lòng dâng lên một sự trân trọng mới dành cho người đàn ông ấy, xen lẫn với nỗi day dứt về khả năng ông chính là một phần của bí mật lớn hơn liên quan tới thân thế của chính cô.

Về tới quán, Diệu thấy Nam đang đứng chờ trước cửa, tay cầm một túi trái cây, có vẻ như anh đã tranh thủ giờ nghỉ trưa để ghé qua như đã hứa.

“Anh tính ghé thăm cô Hạnh, nhưng nghe nói giờ này bệnh viện hạn chế giờ thăm, nên anh mang ít trái cây gửi em, nhờ em chuyển vào cho cô sau,” Nam nói, đưa túi trái cây cho cô.

“Cảm ơn anh,” Diệu đón lấy, mời anh vào quán ngồi tạm, dù trong lòng cô vẫn còn nguyên sự cảnh giác từ lần gặp trước.

Họ ngồi trò chuyện một lúc, ban đầu chỉ là những câu hỏi thăm xã giao, nhưng dần dần câu chuyện chuyển sang những kỷ niệm cũ thời thơ ấu, khiến không khí trở nên tự nhiên hơn. Diệu nhận ra, dù công việc hiện tại của Nam khiến cô e dè, con người anh phía sau lớp vỏ công sở vẫn còn giữ được nhiều nét chân thành của cậu bạn năm xưa.

“Em nhớ hồi đó tụi mình hay trốn ngủ trưa, lén ra sau hẻm chơi bắn bi không?” Nam cười, nhắc lại một kỷ niệm cũ.

“Nhớ chứ,” Diệu bật cười theo, cảm giác căng thẳng trong người dịu đi đôi chút. “Anh còn nhớ lần bị mẹ em bắt gặp, phạt cả hai đứa rửa chén cả tuần không?”

Cả hai cùng cười, một khoảnh khắc hiếm hoi của sự nhẹ nhõm giữa những ngày đầy căng thẳng của Diệu. Nhưng khi câu chuyện lắng xuống, Diệu không kìm được, hỏi thẳng điều vẫn canh cánh trong lòng.

“Anh Nam, em hỏi thiệt, dự án bên anh làm, có phải nhắm vào nguyên cả khu hẻm này không?”

Nụ cười trên môi Nam chợt tắt, anh im lặng một lúc trước khi đáp, giọng anh trở nên thận trọng. “Anh chưa thể nói chi tiết lúc này, thật sự anh cũng chỉ mới tham gia giai đoạn khảo sát, chưa nắm hết thông tin toàn bộ dự án.”

“Nhưng anh có nghi ngờ gì không?” Diệu hỏi tiếp, ánh mắt cô nhìn thẳng vào anh.

Nam thở dài, nhìn ra ngoài cửa quán một lúc trước khi quay lại nhìn cô. “Anh không chắc, nhưng dựa vào quy mô khảo sát, anh nghĩ khả năng cao là công ty đang nhắm tới toàn bộ khu vực này cho một dự án lớn. Anh xin lỗi vì chưa thể nói rõ hơn, công việc có những ràng buộc bảo mật nhất định.”

Diệu gật đầu, dù trong lòng không khỏi thất vọng trước câu trả lời nửa vời ấy. Cô hiểu, đây có lẽ là ranh giới mà Nam, dù muốn hay không, vẫn phải giữ vì công việc, và cô cũng nhận ra, mối quan hệ giữa họ, dù có nền tảng tình bạn cũ, giờ đây đã bị đặt vào một thế cân bằng mong manh giữa niềm tin cá nhân và lợi ích công việc đối lập nhau.