Chương 16 — Chuyến Xe Sách Giữa Núi Rừng

Ngay sau cuộc họp, Nghi và Nam ngồi lại với nhau tại quán trà của mẹ cô, trải rộng một tờ giấy lớn trên bàn, bắt đầu phác thảo kế hoạch cho tám tuần sắp tới. Đây không còn là công việc của riêng một người thủ thư lưu động nữa, mà đã trở thành một chiến dịch thực sự, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều người, nhiều nguồn lực khác nhau.

"Việc đầu tiên, mình cần có thêm tiếng nói từ bên ngoài, không chỉ là lời kể của chính mình," Nam nói, tay cầm bút gạch đầu dòng từng ý trên tờ giấy. "Một bài báo, một phóng sự có sức lan tỏa, sẽ giúp câu chuyện của chương trình đến được với nhiều người hơn, tạo áp lực dư luận tích cực."

"Em có nghĩ đến việc này rồi," Nghi đáp, "em có một người bạn thân từ thời đại học, tên Bảo Yến, hiện đang làm phóng viên cho báo điện tử của tỉnh. Em đã gọi điện kể sơ qua tình hình cho bạn ấy nghe cách đây mấy tuần, giờ chắc phải liên hệ lại, nhờ bạn ấy trực tiếp đi cùng một chuyến để có tư liệu thật."

Nghi lập tức gọi điện cho Yến, kể lại toàn bộ diễn biến — từ công văn thông báo, cuộc họp căng thẳng, cho đến quyết định tổ chức buổi điều trần công khai trong tám tuần tới. Yến lắng nghe chăm chú, giọng cô ngày càng phấn khích khi nhận ra đây thực sự là một đề tài đáng giá.

"Đây đúng là một câu chuyện tớ đang tìm kiếm bấy lâu nay," Yến nói qua điện thoại, giọng đầy nhiệt huyết. "Không chỉ là chuyện ngân sách khô khan, mà còn có cả câu chuyện về người cha quá cố, về tình yêu thương giữa cô con gái tiếp nối di sản, về những đứa trẻ vùng cao khát chữ. Đây là chất liệu tuyệt vời cho một phóng sự dài kỳ, có thể còn làm cả video ngắn nữa. Tớ sẽ xin sếp cho đi công tác lên đó trong tuần tới, cậu sắp xếp lịch cho tớ đi theo một chuyến tuyến đường thực tế được không?"

"Được chứ, cảm ơn cậu nhiều lắm," Nghi đáp, cảm giác nhẹ nhõm len lỏi trong lòng khi biết mình có thêm một đồng minh đắc lực.

Nam, ngồi bên cạnh nghe cuộc trò chuyện, gật đầu tán thành. "Vậy là mình đã có kế hoạch cho phần truyền thông. Tiếp theo, mình cần một bản kiến nghị chính thức, có chữ ký của càng nhiều người dân, phụ huynh, giáo viên trên tuyến đường càng tốt, để chứng minh sự ủng hộ rộng rãi từ cộng đồng đối với chương trình."

"Việc này chắc phải mất thời gian đi từng bản để thu thập chữ ký," Nghi nói, nhẩm tính trong đầu. "Nhưng em nghĩ khả thi, vì em vẫn phải chạy tuyến đều đặn hằng tuần, có thể kết hợp luôn."

"Anh sẽ soạn thảo nội dung kiến nghị trước, dựa trên góc nhìn của một nhà giáo, nêu rõ những tác động cụ thể của chương trình đối với việc học tập của học sinh," Nam đề xuất. "Em có thể mang theo khi đi các bản, giải thích cho bà con hiểu và xin chữ ký hoặc điểm chỉ, vì nhiều người lớn tuổi không biết chữ."

Hai người tiếp tục bàn bạc, phân chia công việc cụ thể — Nghi phụ trách thu thập chữ ký và chứng thực từ các gia đình trên tuyến đường, Nam phụ trách phần tài liệu giáo dục và huy động sự ủng hộ từ hệ thống trường học trong huyện, còn Yến sẽ đảm nhận phần truyền thông báo chí. Ngoài ra, họ còn bàn đến việc liên hệ với vài tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực giáo dục vùng cao, xem có thể tìm được sự hỗ trợ hoặc lời khuyên kinh nghiệm nào từ những chương trình tương tự đã từng đối mặt với tình huống bị cắt giảm ngân sách hay không.

"Còn một việc nữa," Nghi nói, giọng trầm xuống, "em nghĩ mình cũng cần chuẩn bị dữ liệu thực tế về những hạn chế của đề án thư viện số, không phải để công kích, mà để đưa ra một bức tranh khách quan, đầy đủ cho buổi điều trần. Ông Vinh đã đồng ý lên thăm Nậm Cáy tuần tới, đây sẽ là cơ hội tốt để ông ấy tận mắt chứng kiến."

Nam gật đầu đồng tình. "Đúng vậy, nhưng mình cũng cần thận trọng, không nên biến chuyến đi đó thành một cuộc 'phục kích' để dồn ông ấy vào thế bí. Mình cần cho ông ấy thấy sự thật một cách chân thành, để ông ấy tự rút ra kết luận, chứ không phải cảm thấy bị ép buộc hay công kích cá nhân."

"Em hiểu," Nghi đáp, "em cũng không muốn biến chuyện này thành một cuộc đối đầu cá nhân. Ông Vinh không phải là kẻ thù, ông ấy chỉ đang làm công việc của mình theo cách ông ấy nghĩ là đúng. Mình cần thuyết phục bằng sự thật, không phải bằng sự thù địch."

Buổi tối hôm đó, sau khi Nam đã ra về, Nghi ngồi lại một mình, nhìn tờ giấy kế hoạch dày đặc những ghi chú, những mũi tên nối các đầu việc với nhau, cảm thấy một cảm giác vừa choáng ngợp vừa phấn khích. Cô chưa từng nghĩ mình sẽ phải đảm nhận vai trò của một người tổ chức chiến dịch, một công việc hoàn toàn khác so với việc lái xe chở sách mỗi ngày, nhưng cô cảm nhận được, đây chính là điều cần thiết để bảo vệ những gì cha cô đã gây dựng.

Cô nhắn tin cho Yến, xác nhận lịch trình chuyến đi tuần tới, rồi lên kế hoạch chi tiết cho từng ngày trong tám tuần sắp tới — tuần này thu thập chữ ký ở Séo Lử và Khuổi Trà, tuần sau đưa ông Vinh và Yến lên Nậm Cáy, những tuần tiếp theo tổng hợp tài liệu, chuẩn bị nội dung trình bày cho buổi điều trần chính thức. Mỗi đầu việc được cô ghi chép cẩn thận vào cuốn sổ tay, xen kẽ với những ghi chú thường lệ về sách vở, về từng gia đình trên tuyến đường, như một minh chứng cho thấy công việc thường nhật và cuộc chiến bảo vệ chương trình giờ đây đã hòa quyện làm một, không còn tách biệt.

Trước khi đi ngủ, cô nhận được thêm một tin nhắn từ Nam: "Cảm ơn em vì đã tin tưởng để anh cùng tham gia vào việc này. Anh biết đây là di sản của gia đình em, nhưng anh cũng coi đây là cuộc chiến của riêng anh nữa, vì những đứa trẻ ở Nậm Cáy xứng đáng có được cơ hội tốt nhất." Đọc dòng tin nhắn ấy, Nghi mỉm cười, cảm nhận rõ ràng hơn bao giờ hết rằng, dù chặng đường phía trước còn nhiều thử thách, cô đang có bên cạnh mình những người sẵn sàng cùng cô đi đến cùng, không phải vì nghĩa vụ, mà vì họ thực sự tin vào giá trị của những gì họ đang cùng nhau bảo vệ.

Đêm đó, giấc ngủ đến với Nghi dễ dàng hơn nhiều so với những đêm trước, không phải vì mọi lo lắng đã tan biến, mà vì cô cảm nhận được một sự vững chãi mới — cảm giác của một người không còn đơn độc chèo lái con thuyền của mình giữa biển sóng gió, mà đang cùng cả một đội ngũ, cùng chèo lái về một hướng, hướng đến việc giữ vững con đường sách vở giữa núi rừng Vạn Thác mà cha cô đã dày công mở lối.

Sáng hôm sau, Nghi dậy sớm hơn thường lệ, tranh thủ soạn thảo một danh sách chi tiết những việc cần làm trong tuần đầu tiên của chiến dịch. Cô gọi điện cho chú Bốn Sênh, nhờ chú kiểm tra lại toàn bộ tình trạng xe trước khi bước vào giai đoạn di chuyển dày đặc sắp tới, vì cô biết mình sẽ phải chạy tuyến nhiều hơn bình thường để vừa thực hiện công việc thường nhật, vừa tranh thủ thu thập chữ ký, tư liệu cho chiến dịch.

"Cháu cứ yên tâm, để chú lo phần xe cộ," chú Bốn nói qua điện thoại, giọng đầy nhiệt tình. "Chú cũng nghe chuyện chương trình bị đe dọa cắt ngân sách rồi, cả xóm ai cũng bức xúc. Có gì cần chú giúp, cứ gọi, chú sẵn sàng."

Sự ủng hộ nhiệt tình ấy khiến Nghi càng thêm vững tin. Cô nhận ra, câu chuyện về nguy cơ chương trình bị cắt giảm đã bắt đầu lan truyền trong cộng đồng thị trấn, không chỉ giới hạn trong phạm vi những người trực tiếp liên quan. Nhiều người, dù chưa từng trực tiếp thụ hưởng từ chương trình, vẫn bày tỏ sự quan tâm, sẵn sàng góp một tay theo cách này hay cách khác — người thì hứa sẽ ký vào bản kiến nghị, người thì đề nghị quyên góp thêm sách, người khác lại chia sẻ thông tin trên các nhóm mạng xã hội địa phương.

Buổi trưa, Nghi ghé qua chợ huyện mua ít đồ dùng cần thiết cho chuyến đi sắp tới, tình cờ gặp bà chủ tiệm tạp hóa quen biết từ lâu, người từng là học trò cũ của chương trình xe sách khi còn nhỏ. "Cô Nghi này, nghe nói chương trình sắp bị cắt ngân sách à? Hồi bé tôi cũng từng đọc sách trên xe của bố cô đấy, nhớ mãi mấy cuốn truyện cổ tích. Nếu cần góp sức gì, cô cứ nói, tôi vận động thêm mấy người bạn buôn bán trong chợ cùng ủng hộ."

Những lời động viên bất ngờ như vậy, đến từ những người mà Nghi chưa từng nghĩ đến, khiến cô nhận ra rằng chương trình xe sách đã âm thầm chạm đến cuộc sống của nhiều người hơn cô tưởng, không chỉ giới hạn trong phạm vi bốn điểm dừng cố định trên tuyến đường. Đó là một phát hiện quý giá, và cô ghi chú lại ngay trong đầu — có lẽ, bản kiến nghị không chỉ nên giới hạn trong phạm vi các bản làng, mà nên mở rộng ra cả cộng đồng thị trấn, những người đã từng, dù chỉ một lần, được chương trình chạm đến cuộc sống của họ. Cô cảm ơn bà chủ tiệm tạp hóa, hứa sẽ mang bản kiến nghị quay lại trong vài ngày tới, rồi tiếp tục công việc mua sắm dở dang, trong lòng tràn đầy một niềm tin mới mẻ rằng cuộc chiến này, dù gian nan, không phải là một cuộc chiến đơn độc.