Chương 28 — Chuyến Xe Sách Giữa Núi Rừng

Nhân dịp kỷ niệm mười sáu năm thành lập chương trình "Thư viện lưu động Ánh Dương", trùng hợp thay lại rơi vào đúng thời điểm chương trình vừa vượt qua cơn khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử tồn tại của mình, Nghi cùng Nam và cả cộng đồng các bản làng trên tuyến đường quyết định tổ chức một buổi lễ đặc biệt để đánh dấu cột mốc này, đồng thời chính thức vinh danh người đã đặt những viên gạch đầu tiên cho tất cả những gì đang tiếp tục phát triển hôm nay.

Địa điểm được chọn là ngay tại sân trường Điểm trường Nậm Cáy, nơi cha Nghi từng đánh dấu trên bản đồ nhưng chưa kịp đặt chân đến, giờ đây đã trở thành một trong những điểm dừng quan trọng nhất của tuyến đường, và cũng là nơi tình yêu giữa Nghi và Nam đã nảy nở, lớn lên theo từng chuyến đi.

Buổi lễ diễn ra vào một ngày cuối thu, khi tiết trời đã dịu mát hơn hẳn so với những tháng hè oi bức và mùa mưa bão vừa qua. Sân trường được trang hoàng đơn giản nhưng ấm cúng, với những dải cờ nhỏ nhiều màu sắc do chính tay các em học sinh tự làm, những chậu hoa dại được bà con trong bản mang đến, và ở vị trí trang trọng nhất, góc đọc sách nhỏ mà Nghi và Nam đã cùng nhau dựng lên từ nhiều tháng trước, giờ đây đã được mở rộng thành một tủ sách lớn hơn nhiều, đủ sức chứa gần năm trăm đầu sách.

Trên tủ sách ấy, một tấm biển gỗ mới được khắc trang trọng dòng chữ: "Góc Đọc Sách Khương Vĩnh Trác — Nơi Con Chữ Bắt Đầu Từ Trái Tim". Khi tấm vải phủ được kéo xuống, để lộ dòng chữ khắc ấy trước sự chứng kiến của đông đảo bà con, học sinh, thầy cô, và cả những vị khách từ huyện, tỉnh đến tham dự, Nghi không kìm được nước mắt, đứng lặng người một lúc lâu trước tấm biển mang tên cha mình.

Bà Dung đứng bên cạnh con gái, tay bà run run nắm chặt tay Nghi, cả hai mẹ con cùng nhìn lên tấm biển gỗ, lòng tràn đầy một nỗi xúc động không lời nào có thể diễn tả trọn vẹn. "Bố con chắc chắn đang mỉm cười ở đâu đó, Nghi ạ," bà Dung thì thầm, giọng bà nghẹn ngào.

Ông Lương Đắc Uy, được mời đến tham dự với tư cách khách mời danh dự, cũng có bài phát biểu ngắn, bày tỏ sự trân trọng đối với những đóng góp bền bỉ của chương trình đối với sự nghiệp giáo dục vùng cao huyện Vạn Thác suốt mười sáu năm qua. "Chương trình này là minh chứng sống động cho việc, đôi khi, những giải pháp giản dị nhất, xuất phát từ trái tim chân thành nhất, lại mang đến hiệu quả bền vững nhất," ông nói, ánh mắt ông nhìn về phía Nghi đầy trân trọng.

Đến lượt mình, Nghi bước lên phát biểu, tay cô cầm cuốn sổ tay đầu tiên của cha, cuốn sổ đã theo cô suốt hành trình từ ngày đầu tiếp quản chương trình cho đến tận hôm nay. "Mười sáu năm trước, một người thầy giáo trẻ, với một chiếc xe máy cà tàng và vài chục cuốn sách cũ, bắt đầu một hành trình mà ông không hề biết sẽ đi được bao xa," cô nói, giọng cô vang lên đầy xúc động nhưng vững vàng. "Ông làm điều đó không phải để được vinh danh, không phải để chứng minh điều gì với ai, mà chỉ đơn giản vì ông tin, mỗi đứa trẻ, dù sinh ra ở đâu, cũng xứng đáng có cơ hội chạm vào một cuốn sách."

Cô kể lại câu chuyện về thằng Tuất, về những ngày đầu gian khó, về sự hy sinh thầm lặng của mẹ cô suốt nhiều năm qua, và về hành trình của chính cô — từ những ngày đầu bỡ ngỡ, đầy tự ti, đến khoảnh khắc cô nhận ra mình không cần phải trở thành một phiên bản hoàn hảo của cha, mà chỉ cần là chính mình, mang theo trọn vẹn tình yêu và tâm huyết mà cha đã truyền lại.

"Hôm nay, chúng ta không chỉ kỷ niệm mười sáu năm của một chương trình, mà còn kỷ niệm chiến thắng của niềm tin, của sự kiên trì, và của cả một cộng đồng đã cùng nhau đứng lên bảo vệ những giá trị mà chúng ta trân quý," Nghi nói, giọng cô giờ đây tràn đầy sự tự hào. "Tôi xin cảm ơn tất cả mọi người có mặt ở đây hôm nay, và xin hứa, chương trình này sẽ tiếp tục đi xa hơn nữa, mang con chữ đến với nhiều bản làng hơn nữa, để không một đứa trẻ nào ở vùng cao Vạn Thác này phải lớn lên mà không được chạm vào một cuốn sách."

Sau bài phát biểu, Nghi mời tất cả những gia đình đã đồng hành cùng chương trình suốt nhiều năm qua lên chia sẻ vài lời — ông Sùng A Chinh đại diện cho Séo Lử, bà Bàn Thị Nái đại diện cho Khuổi Trà, anh Trương Văn Nhiệm đại diện cho Đồng Sói, và thầy Nam đại diện cho Nậm Cáy. Mỗi người đều kể lại một câu chuyện nhỏ, một kỷ niệm riêng với chương trình, tạo nên một bức tranh tổng thể đầy màu sắc về những gì chương trình đã mang lại cho từng gia đình, từng đứa trẻ trên khắp tuyến đường.

Đặc biệt, Lò Văn Pao, giờ đây đã chính thức thi đỗ vào trường phổ thông dân tộc nội trú huyện với số điểm cao, cũng có mặt trong buổi lễ, mặc bộ đồng phục mới tinh của trường nội trú, đứng lên chia sẻ về ước mơ của mình. "Nếu không có chương trình này, có lẽ cháu đã không bao giờ dám mơ đến việc thi vào trường nội trú. Cháu xin hứa sẽ học thật giỏi, để sau này có thể quay về giúp đỡ những đứa trẻ khác ở quê hương mình, giống như cô Nghi và thầy Nam đã làm."

Lời hứa ngây thơ nhưng chân thành của cậu bé khiến không ít người trong đám đông phải lau vội giọt nước mắt xúc động. Nghi đứng nhìn cảnh tượng ấy, cảm nhận sâu sắc hơn bao giờ hết về ý nghĩa thực sự của những gì cô đang làm — không chỉ là mang sách đến từng bản làng, mà còn là gieo những hạt giống hy vọng, để chúng lớn lên, nảy nở, và một ngày nào đó, chính những hạt giống ấy sẽ tiếp tục gieo trồng những hạt giống mới cho thế hệ sau.

Trước khi buổi lễ chính thức kết thúc, Nghi còn dành một phần đặc biệt để mở cuốn sổ tay đầu tiên của cha ra trước toàn bộ mọi người, đọc lại đoạn văn ông viết vào ngày khởi đầu chương trình mười sáu năm về trước — dòng chữ về thằng Tuất, về quyết tâm không để bi kịch ấy lặp lại. Cả sân trường im lặng lắng nghe, nhiều người không giấu được xúc động, đặc biệt là những bậc phụ huynh có con em từng phải nghỉ học giữa chừng vì hoàn cảnh khó khăn, nay đang đứng đó, chứng kiến những đứa trẻ khác của họ được tiếp tục đến trường nhờ sự hỗ trợ không ngừng nghỉ của chương trình.

Sau đó, Nghi mở thêm cuốn sổ tay thứ hai, cuốn sổ mới mà chính cô bắt đầu viết sau khi tiếp quản chương trình, đọc lại vài dòng cô đã ghi chép suốt hành trình vừa qua — những ghi chú về Dính, về Mỷ, về Kía, về Pao, về Khôi, về đêm mưa bão cứu bé Sểnh. "Đây không chỉ là câu chuyện của bố tôi nữa," cô nói, giọng cô vang lên đầy cảm xúc, "mà là câu chuyện của tất cả chúng ta, của mỗi gia đình, mỗi đứa trẻ đã góp phần viết nên những trang tiếp theo trong cuốn sổ này."

Cô công bố quyết định, cuốn sổ tay mới này, từ nay về sau, sẽ không chỉ do một mình cô viết, mà sẽ được truyền tay qua các thầy cô, các trưởng bản trên tuyến đường, để mỗi người đều có thể ghi lại những câu chuyện, những khoảnh khắc đáng nhớ của riêng mình, biến nó thành một cuốn biên niên sử sống động của cả cộng đồng, thay vì chỉ là ghi chép cá nhân của người phụ trách chương trình.

Ý tưởng ấy nhận được sự hưởng ứng nhiệt liệt từ tất cả mọi người có mặt. Thầy Nam là người đầu tiên được mời viết một đoạn vào cuốn sổ mới, ngay tại buổi lễ, trước sự chứng kiến của mọi người. Anh cầm bút, suy nghĩ một lúc, rồi viết: "Nậm Cáy, ngày kỷ niệm mười sáu năm. Nơi này đã dạy tôi rằng, đôi khi, những điều ý nghĩa nhất trong cuộc đời lại đến từ những con đường gập ghềnh nhất." Đọc xong, anh ngước lên nhìn Nghi, ánh mắt hai người chạm nhau, chan chứa một tình cảm sâu đậm mà cả sân trường như đều cảm nhận được.

Cuối buổi lễ, khi ánh hoàng hôn bắt đầu buông xuống, nhuộm cả sân trường Nậm Cáy trong một sắc vàng ấm áp, Nghi đứng lặng lẽ trước tấm biển mang tên cha, đặt tay lên mặt gỗ mát lạnh, thì thầm những lời cuối cùng chỉ riêng cô và ông mới có thể nghe thấy. "Bố ơi, con đã làm được rồi. Không chỉ giữ lại những gì bố để lại, mà còn giúp nó lớn mạnh hơn, vươn xa hơn. Con hy vọng, ở đâu đó, bố đang tự hào về con, giống như con luôn tự hào về bố."

Bà Dung bước đến đứng cạnh con gái, cả hai cùng lặng nhìn tấm biển trong ánh hoàng hôn, không cần nói thêm lời nào. Xa xa, tiếng cười đùa của lũ trẻ vẫn còn vang vọng khắp sân trường, tiếng người lớn trò chuyện rôm rả bên những mâm cỗ nhỏ được bà con chuẩn bị để cùng nhau ăn mừng, tạo nên một bức tranh ấm áp, tràn đầy sức sống giữa núi rừng Vạn Thác. Nghi hít một hơi thật sâu, cảm nhận trọn vẹn không khí của khoảnh khắc này, biết rằng đây sẽ là một trong những ký ức đẹp đẽ nhất mà cô sẽ mang theo suốt cuộc đời, một khoảnh khắc đánh dấu sự khép lại trọn vẹn của một hành trình đầy gian nan, và đồng thời cũng là sự mở ra của một chương mới, tươi sáng hơn, vững vàng hơn cho chương trình mà cha cô đã dày công gây dựng.