Chương 30 — Chuyến Xe Sách Giữa Núi Rừng

Một năm sau, vào một buổi sáng đầu hạ khi sương núi vẫn còn giăng nhẹ trên những đỉnh đồi Vạn Thác, Khương Bảo Nghi thức dậy từ rất sớm, chuẩn bị cho chuyến đi đầu tiên của ngày. Nhưng khác với một năm trước, giờ đây cô không còn là người duy nhất khởi hành mỗi sáng — chương trình "Thư viện lưu động Ánh Dương" giờ đã có hai chiếc xe, hai tuyến đường, và một đội ngũ gồm bốn người, tất cả đều chung một niềm tin mà cha cô đã gieo mầm từ mười bảy năm về trước.

Nghi bước ra sân, nơi chiếc xe tải mới đã sẵn sàng, thùng sách được chất đầy ngay ngắn từ tối hôm qua. Cô ngoái lại nhìn góc sân nhỏ, nơi chiếc xe cũ — con Ánh Dương nguyên bản của cha — giờ đây được đặt trang trọng dưới một mái che đơn sơ, đã ngừng hoạt động nhưng vẫn được giữ gìn cẩn thận, một tấm biển nhỏ gắn bên hông xe ghi rõ: "Nơi mọi hành trình bắt đầu — Khương Vĩnh Trác, người sáng lập, 2008."

Bà Dung, giờ đã quen với nhịp sống mới, bước ra tiễn con gái với ly cà phê nóng như mọi ngày, nhưng ánh mắt bà giờ đây không còn thấp thỏm lo âu như trước, mà tràn đầy sự an tâm và tự hào. "Hôm nay con đi Nậm Cáy à?" bà hỏi, dù đã biết rõ câu trả lời.

"Dạ, con phải ghé qua đó trước khi về nhà mới," Nghi cười, giọng cô ánh lên một niềm hạnh phúc rạng rỡ. Bởi lẽ, "nhà mới" của cô giờ đây chính là căn nhà nhỏ cô và Nam đã cùng nhau xây dựng ngay gần Điểm trường Nậm Cáy, sau đám cưới giản dị nhưng ấm cúng được tổ chức vào mùa xuân năm ấy, với sự chứng kiến của cả hai gia đình và đông đảo bà con các bản làng trên tuyến đường.

Nghi giờ đây sống một cuộc đời chia đôi nhưng trọn vẹn — những ngày trong tuần, cô vẫn đảm nhận vai trò điều phối chung cho cả hai tuyến đường, thỉnh thoảng trực tiếp lái xe đi các bản như trước, trong khi Nam vẫn tiếp tục sự nghiệp giảng dạy tại Nậm Cáy, giờ đã lên chức hiệu trưởng sau khi người hiệu trưởng cũ nghỉ hưu. Buổi tối, khi công việc đã xong xuôi, họ trở về căn nhà nhỏ ấm cúng của mình, đôi khi cùng nhau ngồi đọc sách dưới ánh đèn, đôi khi bàn bạc về những kế hoạch mở rộng chương trình trong tương lai.

Trên đường lên Nậm Cáy hôm đó, xe đi ngang qua Bản Séo Lử trước, nơi Sùng A Dính, giờ đã mười một tuổi, cao lớn hơn hẳn, chạy ra đón xe với một cuốn sách mới về động vật hoang dã trên tay, khoe rằng cậu vừa được chọn tham gia một trại hè về bảo vệ rừng do một tổ chức môi trường tổ chức, nhờ vào những kiến thức cậu tích lũy được qua nhiều năm đọc sách trên xe. "Cô Nghi ơi, sau này lớn lên cháu nhất định sẽ làm kiểm lâm thật, cháu đã quyết định rồi!" cậu bé hét lớn, ánh mắt sáng rực đầy quyết tâm.

Vàng Thị Mỷ, giờ đã mười ba tuổi, cũng chạy ra, không còn rụt rè như trước, khoe với Nghi một cuốn sổ vẽ mới, dày dặn hơn nhiều so với cuốn sổ cũ, với những bức tranh ngày càng tinh tế, sống động. Cô bé kể rằng, nhờ số tiền bán bức tranh năm ngoái, gia đình cô đã dành riêng một khoản để mua thêm màu vẽ, giấy vẽ chuyên nghiệp, và mẹ cô, người từng phản đối việc con gái theo đuổi hội họa, giờ đây đã hoàn toàn ủng hộ, thậm chí còn tự hào khoe tranh của con với hàng xóm.

Ở Khuổi Trà, bé Bàn Văn Sểnh, giờ đã ba tuổi, khỏe mạnh, bụ bẫm, chạy lon ton theo chị gái Kía ra đón xe sách, hoàn toàn không còn dấu vết gì của đêm nguy kịch năm nào. Bà Bàn Thị Nái, giờ đây đã trở thành một trong những người vận động tích cực nhất cho chương trình trong toàn vùng, thường xuyên đi cùng Nghi đến các bản khác để chia sẻ câu chuyện của gia đình mình, thuyết phục những gia đình còn do dự tin tưởng vào giá trị của việc học chữ.

Ở Đồng Sói, Trương Minh Khôi, giờ đã mười ba tuổi, đã tự tay chế tạo thành công một mô hình máy phát điện mini từ những vật liệu tái chế, được chọn đại diện trường đi thi cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh dành cho học sinh trung học cơ sở. Cha cậu, anh Trương Văn Nhiệm, giờ đây tự hào kể về con trai mình với bất cứ ai ghé qua xưởng sửa xe, không còn chút mặc cảm nào về nghề nghiệp của bản thân như trước đây nữa.

Còn Lò Văn Pao, giờ đang học năm thứ hai tại trường phổ thông dân tộc nội trú huyện, thành tích học tập xuất sắc, đã trở thành tấm gương truyền cảm hứng cho nhiều em nhỏ khác trong bản. Mỗi kỳ nghỉ hè, cậu đều tình nguyện quay về giúp Nghi tổ chức các buổi đọc sách cho các em nhỏ, thực hiện đúng lời hứa năm nào — tiếp nối những gì chương trình đã trao cho cậu, để trao lại cho những thế hệ sau.

Khi xe đến Nậm Cáy, Nam đã đứng đợi sẵn ở cổng trường như thường lệ, nụ cười ấm áp quen thuộc trên môi. Anh giúp Nghi dỡ sách xuống, cùng cô sắp xếp lại góc đọc sách mang tên cha cô, giờ đây đã trở thành thư viện thu nhỏ đầy đủ tiện nghi nhất trong số bốn điểm dừng ban đầu, với bàn ghế gọn gàng, ánh sáng đầy đủ, và một tủ sách lớn không ngừng được bổ sung.

"Em biết không," Nam nói khi cả hai đang nghỉ tay giữa buổi, ngồi bên nhau ngắm nhìn lũ trẻ đang say mê đọc sách, "chị Ngần vừa báo tin, huyện đang xem xét đề xuất nhân rộng mô hình xe sách lưu động của mình ra thêm hai huyện lân cận nữa, dựa trên kinh nghiệm và hiệu quả đã được chứng minh ở Vạn Thác."

Nghi mỉm cười, ánh mắt cô ánh lên niềm tự hào khôn xiết. "Bố chắc chắn sẽ không bao giờ tưởng tượng được, từ một chiếc xe máy cà tàng ngày xưa, giờ đây lại có thể truyền cảm hứng cho cả một mô hình được nhân rộng như vậy."

Buổi chiều hôm đó, sau khi hoàn tất công việc ở Nậm Cáy, Nghi lái xe rời trường, không phải để về thị trấn như trước, mà về căn nhà nhỏ của mình và Nam, nằm cách đó không xa. Trên đường đi, cô dừng xe lại một chút ở đỉnh đồi quen thuộc, nơi Nam từng ngỏ lời với cô hơn một năm trước, ngắm nhìn ánh hoàng hôn đang buông xuống, nhuộm cả thung lũng Vạn Thác trong một sắc vàng cam rực rỡ.

Cô lấy cuốn sổ tay ra — giờ đây đã là cuốn sổ thứ ba, sau khi hai cuốn đầu đã đầy kín chữ — viết một dòng cuối cùng cho ngày hôm nay: "Một năm sau ngày chương trình suýt bị đóng cửa. Giờ đây, chúng ta có hai xe, hai tuyến đường, và một tương lai còn dài phía trước. Bố ơi, con nghĩ, đây chính là điều bố luôn mong muốn — không phải chỉ là giữ mãi một điều gì đó nguyên vẹn như cũ, mà là để nó tiếp tục sống, tiếp tục lớn lên, theo cách riêng của nó."

Trước khi rời đỉnh đồi, điện thoại Nghi rung lên, một tin nhắn từ Yến: "Tòa soạn vừa nhận giải thưởng báo chí cấp quốc gia cho loạt bài về chương trình của cậu đấy! Chúc mừng, dù giải thưởng này là của tớ, nhưng thực ra là của cậu, của bố cậu, và của tất cả những đứa trẻ ở Vạn Thác." Nghi đọc tin nhắn, mỉm cười, gõ lại vài dòng cảm ơn đầy chân thành, lòng dâng lên một niềm biết ơn sâu sắc dành cho tất cả những con người đã cùng cô đi qua chặng đường đầy thử thách nhưng cũng đầy ý nghĩa này.

Cô cũng nhận được một cuộc gọi từ Thắng, báo cáo nhanh về tuyến đường mới cậu vừa hoàn thành chuyến đi đầu tiên trong tuần, kể về một bản làng xa xôi mà trước đây chưa từng có bất cứ chương trình hỗ trợ giáo dục nào ghé qua, về ánh mắt ngỡ ngàng và hạnh phúc của bọn trẻ khi lần đầu tiên được cầm trên tay những cuốn sách đầy màu sắc. Nghi lắng nghe, cảm nhận rõ ràng vòng tròn ý nghĩa đang tiếp tục mở rộng, từ một chiếc xe máy cà tàng của cha cô mười bảy năm trước, đến hai chiếc xe tải hiện đại hôm nay, và có lẽ, trong tương lai không xa, sẽ còn nhiều chiếc xe khác nữa, mang con chữ đến với nhiều vùng đất xa xôi hơn nữa.

Ngồi lặng yên trên đỉnh đồi thêm một lúc, Nghi nhìn xuống toàn cảnh thung lũng Vạn Thác trải dài phía dưới, những mái nhà sàn lô nhô ẩn hiện giữa màu xanh bạt ngàn của núi rừng, những thửa ruộng bậc thang uốn lượn theo sườn đồi, và xa xa, con đường đất đỏ quen thuộc uốn khúc như một dải lụa mềm mại vắt qua các bản làng. Đây chính là nơi cô đã sinh ra, lớn lên, và giờ đây, đã tìm thấy trọn vẹn ý nghĩa cuộc đời mình. Cô nghĩ về cha, về hành trình mười bảy năm đầy gian nan nhưng cũng đầy ắp yêu thương mà ông đã khởi xướng, về tất cả những con người đã cùng cô đi qua giai đoạn khó khăn nhất, và về một tương lai vẫn đang tiếp tục mở ra phía trước, rộng lớn và tràn đầy hy vọng như chính bầu trời hoàng hôn rực rỡ đang trải dài trước mắt cô lúc này.

Gấp cuốn sổ lại, Nghi khởi động xe, tiếp tục hành trình về nhà. Và sáng hôm sau, như đã trở thành một nhịp điệu quen thuộc suốt gần hai mươi năm qua, khi mặt trời còn chưa kịp xua tan hết lớp sương mù bảng lảng trên những đỉnh núi Vạn Thác, tiếng động cơ xe sách lại vang lên, lăn bánh vào con đường núi quanh co, mang theo những trang sách, những giấc mơ, và cả một di sản tình yêu thương đang được tiếp nối không ngừng nghỉ, hướng thẳng về phía những đỉnh núi xa xăm, nơi bình minh đang lên.