Chương 12 — Tiệm Nước Hoa Không Tên

Nhà ông Tạ Khắc Nguyên nằm sâu trong một con hẻm nhỏ gần chợ cũ, một căn nhà cấp bốn mái ngói rêu phong với khoảng sân trước trồng đầy cây cảnh được chăm chút tỉ mỉ — vài chậu bonsai, một giàn hoa giấy leo kín cổng, và một khóm hoa sói tỏa hương dịu nhẹ trong nắng sớm. Ông đã chờ sẵn từ lúc nào, ngồi trên chiếc chõng tre kê giữa sân, bên cạnh một ấm trà nóng và ba chiếc chén nhỏ.

"Vào đây, vào đây," ông vẫy tay gọi khi thấy Bảo Nghi và Bách Nguyên bước qua cổng, giọng vui vẻ hơn hẳn lần gặp trước ở tiệm. "Ông đợi hai đứa từ sáng, sợ hai đứa quên mất lời hẹn."

"Con đâu dám quên," Bảo Nghi cười, ngồi xuống chõng tre, đưa cho ông một hộp bánh nhỏ mua dọc đường. Bách Nguyên cũng lễ phép chào hỏi, ngồi xuống cạnh, mang theo cuốn sổ da cũ được bọc cẩn thận trong một lớp vải để tránh hư hại thêm trên đường đi.

Ông Tạ Khắc Nguyên rót trà, chậm rãi nhấp một ngụm, ánh mắt nhìn xa xăm về phía giàn hoa giấy đang đung đưa trong gió. "Ông đã suy nghĩ nhiều từ hôm gặp hai đứa ở tiệm," ông nói, giọng trầm xuống. "Ông nghĩ, đã đến lúc phải kể hết, không giữ trong lòng nữa. Người già như ông, giữ ký ức trong lòng mãi cũng có ngày mang nó đi luôn, không kịp trao lại cho ai."

Ông kể, giọng chậm rãi nhưng rành mạch, về những năm tháng làm việc bên cạnh bà Ánh Nguyệt — từ ngày ông còn là một thanh niên hai mươi tuổi mới học việc, vụng về đến mức làm đổ cả một mẻ tinh dầu quý, đến những năm sau này khi ông đã trở thành cánh tay phải đáng tin cậy của bà trong xưởng pha chế. "Bà Ánh Nguyệt là người kỹ tính nhất ông từng biết trong đời," ông kể, giọng đầy sự kính trọng. "Nhưng bà cũng là người ấm áp nhất. Bà không bao giờ coi ông là người làm thuê, lúc nào cũng gọi ông là 'chú Nguyên', coi như người nhà."

"Ông có biết về loại hoa trắng ngà mọc bên bờ sông mà bà nhắc đến trong công thức Hoài Hương không ạ?" Bảo Nghi hỏi, không kìm được sự nôn nóng.

Ông Tạ Khắc Nguyên gật đầu, đôi mắt bỗng sáng lên. "Hoa bần," ông nói, chậm rãi, như đang nếm lại một ký ức đã cất giữ rất lâu. "Cây bần mọc dọc theo các bờ sông, bờ rạch, hoa nó nở về đêm, cánh trắng ngà, nhị đỏ hồng, có mùi thơm dịu nhẹ, hơi ngai ngái, đặc trưng của vùng sông nước. Bà Ánh Nguyệt từng kể với ông, hồi nhỏ, trước khi xảy ra trận lũ ấy, nhà bà ở ngay cạnh một hàng cây bần lớn ven sông, mẹ bà hay hái hoa bần về ướp trà, thứ trà chỉ nhà bà mới có, vì ít ai nghĩ đến việc dùng loại hoa dại ấy để ướp trà cả."

Bảo Nghi cảm thấy một luồng điện chạy dọc sống lưng. Cô nhớ đến câu nói của mẹ, "hoa gì mọc ở bờ sông, cánh nhỏ, màu trắng ngà" — tất cả giờ đây đã khớp lại hoàn toàn. "Vậy bà có tìm mua được hoa bần để pha chế không ạ?" cô hỏi tiếp.

Nụ cười trên môi ông Tạ Khắc Nguyên chợt tắt đi, thay vào đó là một nét u buồn sâu sắc. "Đó chính là vấn đề," ông nói, giọng trầm xuống hẳn. "Hoa bần khó giữ hương lâu, tinh dầu chiết xuất từ nó cũng không phổ biến, hồi đó không có nơi nào bán sẵn. Bà phải nhờ người quen ở quê cũ gửi hoa tươi lên, rồi tự tay chưng cất lấy tinh dầu, một quá trình mất rất nhiều công sức và thời gian, mà lượng tinh dầu thu được lại rất ít. Bà đã thử chưng cất được đúng ba lần, mỗi lần chỉ đủ vài giọt, quý hơn vàng."

Ông ngừng lại, rót thêm trà cho cả hai người, tay hơi run. "Đêm xảy ra vụ cháy," ông kể tiếp, giọng đã trở nên nặng nề, "chính là đêm bà đang chưng cất mẻ tinh dầu hoa bần thứ ba, mẻ cuối cùng, vì người quen ở quê báo là năm đó lũ lớn, hàng cây bần ven sông bị cuốn trôi gần hết, không còn hoa để gửi lên nữa. Bà làm việc suốt đêm, ông về trước vì mệt, dặn bà cẩn thận với bếp cồn. Nửa đêm, không biết vì sao, ngọn lửa bén vào đống giấy tờ để gần đó — có thể bà ngủ quên, có thể gió lùa làm đổ đèn dầu, đến giờ ông vẫn không biết chính xác nguyên nhân. Bà tự tay dập được lửa trước khi nó lan rộng, nhưng góc bàn làm việc, nơi để cuốn sổ công thức và cả lọ tinh dầu hoa bần quý giá vừa chưng cất xong, đã cháy rụi gần hết."

Bảo Nghi cảm thấy nước mắt trào ra, không kìm được. Cô đã đọc dòng chữ "con làm ơn nhớ giùm mẹ" hàng trăm lần trong đời, nhưng đến hôm nay, khi biết rõ hoàn cảnh viết ra nó — ngay sau khi công sức bao năm trời, cả mẻ tinh dầu quý giá cuối cùng từ loài hoa sắp tuyệt chủng theo dòng lũ, đều bị thiêu rụi trong một đêm — cô mới thật sự thấu hiểu hết sức nặng của nỗi đau ấy.

"Bà suy sụp lắm sau vụ cháy đó," ông Tạ Khắc Nguyên kể tiếp, giọng nghẹn ngào. "Không phải vì tiếc của, mà vì bà nói, đó là lần cuối cùng bà có cơ hội hoàn thành lời hứa với mẹ mình, mà giờ cơ hội ấy cũng không còn nữa, vì hàng cây bần ven sông quê bà đã mất sạch sau lũ, biết tìm đâu ra hoa mới. Ba tháng sau vụ cháy, bà đột ngột qua đời vì một cơn đột quỵ, ngay trong lúc đang ngồi viết gì đó trong xưởng. Ông là người phát hiện ra bà, tay bà vẫn còn cầm cây bút, trang giấy trước mặt là những dòng chữ dở dang mà sau này ông mới biết chính là những dòng cuối cùng trong cuốn sổ cháy kia."

Một khoảng lặng dài bao trùm cả khoảng sân nhỏ, chỉ có tiếng gió khẽ lay động giàn hoa giấy và tiếng chim hót đâu đó xa xa. Bách Nguyên nắm lấy tay Bảo Nghi, siết chặt, như muốn truyền cho cô một chút sức mạnh để đi qua khoảnh khắc nặng nề này. "Vậy giờ đây," Bảo Nghi hỏi, giọng run run, "liệu có còn hy vọng nào tìm lại được hoa bần không ạ? Nếu cả một vùng cây ven sông đã mất sạch từ hơn hai mươi năm trước..."

Ông Tạ Khắc Nguyên trầm ngâm một lúc lâu, rồi khẽ mỉm cười, một nụ cười mong manh nhưng không hoàn toàn tuyệt vọng. "Cây bần là loài cây bền bỉ, con ạ," ông nói. "Nó mọc dọc theo hầu hết các con sông, con rạch ở miền này, không chỉ riêng ở quê bà ngoại con. Có thể không còn đúng hàng cây năm xưa, nhưng biết đâu, ở một khúc sông nào đó gần đây, vẫn còn những cây bần khác đang nở hoa mỗi đêm mà không ai để ý tới." Ông nhìn Bảo Nghi, ánh mắt đầy khích lệ. "Con là cháu ngoại của bà Ánh Nguyệt, mang trong người cùng một cái mũi biết nhớ như bà. Nếu có ai tìm lại được thứ hoa ấy, và pha lại được đúng cái hồn của mùi hương ấy, thì người đó chỉ có thể là con thôi."

Ông Tạ Khắc Nguyên đứng dậy, chậm rãi đi vào trong nhà, một lúc sau quay trở ra với một chiếc hộp thiếc nhỏ đã han gỉ ở các cạnh. Ông mở nắp, bên trong là vài tấm ảnh đen trắng cũ và một mảnh giấy gói thuốc bắc đã ố vàng. "Đây là những gì ông còn giữ được từ dạo ấy," ông nói, lấy ra một tấm ảnh, đưa cho Bảo Nghi. Trong ảnh là một người phụ nữ trẻ đứng bên một lọ thủy tinh nhỏ, phía sau là bóng dáng mờ nhạt của những tán cây rậm rạp ven một dòng nước. "Đây là bà Ánh Nguyệt chụp năm bà vừa chưng cất được mẻ tinh dầu hoa bần đầu tiên, mừng đến mức bắt ông chụp lại làm kỷ niệm. Ông nhớ hôm đó bà cười cả buổi chiều, nói với ông, nếu làm được trọn vẹn, bà sẽ đặt tên cho cả cái tiệm bằng đúng hai chữ Hoài Hương, để ai đi ngang qua cũng biết, đây là nơi giữ lại những gì người ta không nỡ để mất."

Bảo Nghi cầm tấm ảnh, ngắm nhìn gương mặt trẻ trung, rạng rỡ của bà ngoại mà cô chưa từng biết ở độ tuổi ấy, cảm thấy một sự kết nối kỳ lạ, như thể khoảng cách hơn nửa thế kỷ giữa họ bỗng chốc thu hẹp lại chỉ còn trong gang tấc. "Con xin phép giữ tấm ảnh này được không ạ?" cô hỏi khẽ.

"Con cứ giữ, để trong hộp thiếc của ông cũng chỉ để bụi bám thôi," ông Tạ Khắc Nguyên đáp, rồi lấy ra mảnh giấy gói thuốc bắc, mở ra cẩn thận. Bên trong là một nhúm cánh hoa khô đã ngả màu nâu sẫm, giòn tan, gần như vỡ vụn khi chạm vào. "Đây là chỗ hoa bần cuối cùng còn sót lại sau vụ cháy, ông nhặt được vài cánh rơi vãi trên sàn xưởng, giữ làm kỷ niệm từ đó đến giờ. Không còn hương gì nữa đâu, nhưng có lẽ, nếu con mang đi phân tích, may ra vẫn còn giữ được chút dấu vết gì đó hữu ích." Ông đưa mảnh giấy cho Bách Nguyên, tin tưởng vào những thiết bị hiện đại mà một kiến trúc sư trẻ có thể tiếp cận được. "Còn về việc tìm hàng cây bần khác, ông nhớ có nghe người ta nói, phía hạ lưu sông, đoạn qua làng Vạn Điền cũ, cách đây chừng hai chục cây số, vẫn còn vài khóm bần mọc hoang ven bờ, chưa bị đốn hết như những nơi khác. Ông không dám chắc, đã lâu lắm rồi ông không có dịp ra đó, nhưng nếu hai đứa muốn thử, đó là manh mối tốt nhất ông có thể đưa ra."

Bảo Nghi gật đầu, lau nước mắt, cảm thấy trong lòng vừa nặng trĩu vừa tràn đầy quyết tâm. Cô nhìn sang Bách Nguyên, thấy anh cũng đang nhìn cô với ánh mắt kiên định không kém, như đang ngầm hứa sẽ cùng cô đi tìm cho ra hàng cây bần còn sót lại đó, dù phải lục tung cả vùng đất quanh thị xã Lam Kiều này. Trên chiếc chõng tre giữa khoảng sân nhỏ đầy hoa giấy, câu chuyện về một người phụ nữ đã dành cả đời mình cho một lời hứa dở dang giờ đây không còn chỉ là một huyền thoại gia đình xa xôi nữa, mà đã trở thành một nhiệm vụ cụ thể, một con đường có thể đi tiếp — dù còn rất nhiều chông gai phía trước.