Chương 4 — Tiệm Nước Hoa Không Tên

Suốt ba ngày sau cuộc điện thoại của ông Đường Vĩnh Khang, Bảo Nghi dành mọi khoảng thời gian rảnh rỗi hiếm hoi để lục tìm trong đống giấy tờ cũ của gia đình, cố gắng tìm ra bất cứ văn bản nào chứng minh quyền thuê căn nhà số 14 phố Hàng Điệp. Cô lật tung ngăn tủ dưới cùng của chiếc bàn thờ nhỏ, nơi cất giữ những giấy tờ quan trọng nhất của gia đình — sổ hộ khẩu cũ, giấy khai sinh ố vàng của chính cô, vài tấm giấy khen thời đi học — nhưng về hợp đồng thuê nhà, thứ duy nhất cô tìm được là một tờ giấy viết tay đã phai màu gần hết chữ, ký giữa bà ngoại Ánh Nguyệt và một người tên "ông Đường" nào đó, ghi ngày tháng của hơn bốn mươi năm trước, với nội dung vỏn vẹn vài dòng: cho thuê căn nhà số 14, giá thuê theo thỏa thuận hằng năm, không ghi thời hạn kết thúc.

"Thỏa thuận miệng kéo dài qua nhiều năm" — đúng như lời ông Vĩnh Khang đã nói. Bảo Nghi ngồi thụp xuống sàn nhà giữa đống giấy tờ ngổn ngang, cảm giác bất lực dâng lên như một khối đá nặng trong ngực. Bốn mươi năm sống nương nhờ vào một chữ tín, vào mối quan hệ thân tình giữa hai gia đình đã qua nhiều đời chủ, giờ đây khi thế hệ giữ chữ tín ấy không còn, tất cả những gì còn lại chỉ là một tờ giấy mong manh không đủ sức nặng pháp lý để bảo vệ bất cứ điều gì.

Cô gọi điện cho một người bạn học cũ hiện đang làm trong văn phòng luật sư nhỏ ở trung tâm thị xã, mô tả lại tình huống. Đầu dây bên kia, sau một hồi im lặng cân nhắc, giọng người bạn trở nên thận trọng: "Nói thật với Nghi, nếu chỉ có mỗi tờ giấy này thôi thì khá rủi ro. Về mặt pháp lý, nếu chủ nhà muốn lấy lại nhà, họ chỉ cần báo trước một khoảng thời gian hợp lý là có quyền làm vậy, vì đây không được xem là hợp đồng thuê dài hạn có hiệu lực ràng buộc chặt chẽ. Trừ khi có thể chứng minh được yếu tố gì đó đặc biệt, ví dụ như giá trị di sản văn hóa, hoặc thương lượng được một thỏa thuận mới có lợi hơn."

"Giá trị di sản văn hóa" — cụm từ ấy lướt qua tai Bảo Nghi và đọng lại như một hạt giống nhỏ, dù lúc đó cô chưa kịp nghĩ nó sẽ nảy mầm thành điều gì. Cô cảm ơn người bạn, cúp máy, rồi ngồi lặng giữa đống giấy tờ, cảm thấy mình nhỏ bé đến kỳ lạ trước một guồng máy mà cô chưa từng phải đối diện — thế giới của hợp đồng, của luật đất đai, của những thứ hoàn toàn xa lạ với thế giới cô vẫn sống, nơi giá trị của một thứ được đo bằng việc nó gợi lên bao nhiêu ký ức, chứ không phải bằng bao nhiêu mét vuông đất.

Buổi chiều hôm đó, khi mẹ đã ngủ dậy sau giấc trưa và có vẻ tỉnh táo hơn thường lệ, Bảo Nghi quyết định thử một điều cô vẫn ấp ủ từ lâu nhưng chưa từng đủ can đảm thực hiện: dùng chính khả năng của mình để giúp mẹ nhớ lại. Cô đã đọc được đâu đó, trong một bài báo y khoa mẹ cô từng cắt giữ nhiều năm trước, rằng mùi hương là một trong những con đường cuối cùng còn sót lại để chạm đến ký ức của người mắc chứng sa sút trí tuệ, vì vùng não xử lý khứu giác nằm rất gần với vùng lưu giữ cảm xúc và ký ức, thường là những vùng bị ảnh hưởng muộn hơn so với những vùng khác.

Cô pha một hỗn hợp nhỏ theo đúng những gì còn sót lại trong trang giấy cháy — một chút bùn non giả lập bằng hương đất ẩm, một chút cỏ khô, một chút khói nhẹ từ gỗ cháy — rồi ngồi xuống cạnh mẹ bên cửa sổ, nơi ánh chiều đang nhuộm vàng cả gian phòng. "Mẹ, mẹ ngửi thử cái này cho con," cô nói, đưa chiếc lọ nhỏ lại gần, giọng cố giữ thật nhẹ nhàng, như đang mời mẹ chơi một trò chơi vô hại chứ không phải đang cố kéo về một mảnh quá khứ đang trôi tuột.

Bà Bích Vân cầm lấy lọ, nhắm mắt, hít một hơi chậm rãi theo đúng thói quen nghề nghiệp đã ăn sâu vào cơ thể suốt mấy chục năm, dù trí nhớ của bà có ra sao thì đôi tay và cách hít thở ấy vẫn còn nguyên vẹn như một phản xạ không thể xóa nhòa. Có một khoảng lặng dài, đủ để Bảo Nghi nín thở chờ đợi. Rồi gương mặt mẹ cô khẽ nhíu lại, không phải vì khó chịu, mà như đang cố với tay về một nơi rất xa. "Mùi này..." bà thì thầm, "mùi này giống... giống cái gì đó mẹ ngoại hay nhắc. Cỏ mật. Đúng rồi, cỏ mật hong trên mái nhà."

Tim Bảo Nghi đập rộn lên. "Còn gì nữa không mẹ? Mẹ cố nhớ thêm cho con."

Bà Bích Vân giữ nguyên đôi mắt nhắm, đôi lông mày cau lại như đang lần theo một sợi chỉ mong manh sắp đứt. "Có... có một loài hoa gì đó... hoa gì mọc ở bờ sông, cánh nhỏ, màu trắng ngà... bà ngoại con hay gọi nó là hoa gì... mẹ không nhớ tên..." Giọng bà chợt run lên, đôi tay siết chặt lọ tinh dầu. "Mẹ không nhớ nổi, Nghi ơi. Mẹ biết nó quan trọng lắm mà mẹ không nhớ nổi." Nước mắt bắt đầu ứa ra nơi khóe mắt bà, không phải vì đau đớn thể xác, mà vì chính sự bất lực của việc đứng ngay trước một cánh cửa ký ức mà không thể mở ra.

Bảo Nghi vội ôm lấy mẹ, xoa nhẹ lưng bà, cảm thấy hối hận vì đã đẩy mẹ vào tình huống này. "Không sao đâu mẹ, không sao đâu, mẹ đừng cố quá," cô thì thầm, dù trong lòng cô cũng đang tan vỡ theo từng giọt nước mắt của mẹ. Cô nhận ra, đây chính là điều khó khăn nhất trong cả hành trình này — mỗi lần cô cố gắng "khai thác" ký ức từ mẹ, dù với ý định tốt đẹp đến đâu, cũng đồng thời là một lần bắt mẹ phải đối diện trực tiếp với chính sự mất mát của bà, phải cảm nhận rõ ràng khoảng trống nơi từng có một ký ức trọn vẹn. Đó là một cái giá quá đắt để đổi lấy vài mảnh thông tin rời rạc.

"Con xin lỗi mẹ," cô nói, giọng nghẹn lại. "Mình không làm vậy nữa nhé. Từ giờ mẹ chỉ cần nhớ những gì mẹ muốn nhớ thôi, được không?"

Bà Bích Vân gật đầu, tựa đầu vào vai con gái, hơi thở dần đều trở lại. "Con giống bà ngoại con lắm, Nghi ạ," bà nói sau một lúc im lặng, giọng đã bình tĩnh hơn. "Cứng đầu, cái gì cũng muốn tự mình làm cho bằng được. Bà ngoại con hồi xưa cũng vậy, cứ nhất quyết phải tự mình pha ra cái mùi đó, không chịu để ai giúp, dù ông Nguyên có bảo bao nhiêu lần là để từ từ cũng được."

"Ông Nguyên nào hả mẹ?" Bảo Nghi hỏi, cố giữ giọng thật tự nhiên để không làm mẹ cảnh giác, dù trong đầu cô lập tức dấy lên một tia hy vọng.

"Ông Nguyên phụ việc cho bà ngoại con ấy," bà Bích Vân đáp, giọng đã trở nên xa xăm hơn, như đang lùi dần về một vùng ký ức khác, ổn định hơn, ít đau đớn hơn vùng vừa rồi. "Ông ấy vẫn còn sống mà, hình như ở gần chợ cũ. Thỉnh thoảng vẫn ghé qua đây, con không nhớ à?"

Bảo Nghi khẽ gật đầu, dù thật ra cô không hề nhớ có một ông Nguyên nào từng ghé tiệm trong suốt những năm gần đây — có lẽ ông đã ngừng ghé qua từ khi bà Bích Vân bắt đầu trở bệnh, hoặc có lẽ đó là một ký ức đã quá cũ, từ thời trước khi Bảo Nghi đủ lớn để nhớ mặt người quen của mẹ. Dù sao, đó cũng là manh mối đầu tiên về một con người thật, có thể còn sống, có thể còn nhớ những gì bà ngoại từng kể — một điều gì đó cụ thể hơn nhiều so với những mảnh giấy cháy dở.

Tối đó, sau khi mẹ đã ngủ, Bảo Nghi xuống tiệm dọn dẹp lần cuối trước khi đóng cửa thì Nhã Trúc ghé qua, tay cầm một tờ báo địa phương gấp làm tư. "Mày xem cái này chưa," Nhã Trúc nói, giọng có phần lo lắng khác hẳn vẻ vô tư thường ngày, đặt tờ báo lên quầy, chỉ vào một mục quảng cáo nhỏ ở góc trang.

Bảo Nghi cúi xuống đọc, và cảm giác lạnh buốt lan dọc sống lưng. Đó là một mẩu tin ngắn, kèm hình ảnh phối cảnh một tòa nhà kính hiện đại ba tầng, với dòng chữ lớn: "Belle Époque — Thế Giới Hương Sắc Chuẩn Châu Âu, sắp khai trương tại phố Hàng Điệp, mang đến trải nghiệm mua sắm mỹ phẩm — nước hoa đẳng cấp quốc tế ngay giữa lòng phố cổ." Bên dưới là tên một tập đoàn đầu tư và địa chỉ chính xác căn nhà đang được xây dựng — không phải ở "gần ngã ba" như Nhã Trúc từng nói mơ hồ, mà chỉ cách tiệm nước hoa không tên đúng ba căn nhà.

"Ba căn thôi mày ơi," Nhã Trúc nói, giọng run run. "Gần vậy đó."

Bảo Nghi đặt tờ báo xuống, nhìn ra ngoài khung cửa sổ, nơi ánh đèn đường vàng vọt hắt lên mặt đường vắng người. Cô nghĩ đến tờ giấy thuê nhà mong manh trong ngăn kéo, đến giọng nói lịch sự nhưng đầy hàm ý của ông Đường Vĩnh Khang, đến gương mặt bối rối đau đớn của mẹ khi cố nhớ lại một loài hoa mọc bên bờ sông mà không tài nào nhớ nổi. Tất cả những mảnh ghép rời rạc ấy giờ đây đang dần khép lại thành một bức tranh rõ ràng hơn, và bức tranh ấy không hề dễ chịu chút nào: một chuỗi cửa hàng hiện đại sắp mọc lên ngay cạnh, một căn nhà có thể bị đòi lại bất cứ lúc nào, và một công thức nước hoa quan trọng nhất đời bà ngoại đang chực chờ tan biến cùng trí nhớ của mẹ cô.

"Chị không biết phải bắt đầu từ đâu nữa," Bảo Nghi thì thầm, gần như nói với chính mình hơn là với Nhã Trúc.

Nhã Trúc nắm lấy tay bạn, siết chặt. "Thì bắt đầu từ việc mày không đơn độc trước đã," cô nói, giọng cứng cỏi hẳn lên. "Có tao đây. Có cả cái phố này nữa, mày tưởng chỉ mình mày quan tâm đến cái tiệm này thôi à? Từ từ rồi tính, đừng để một lúc quá nhiều chuyện dồn vào mà hoảng."

Bảo Nghi gật đầu, cố mỉm cười, dù trong lòng cơn bất an vẫn còn nguyên đó, như một lớp sương mù chưa tan hết. Cô nhìn quanh gian tiệm một lượt — những dãy kệ gỗ, những lọ thủy tinh không nhãn, tấm biển trống trơn phía trên cửa — và tự hỏi, nếu một ngày nào đó tất cả những thứ này không còn ở đây nữa, thì những ký ức mà nó đang lưu giữ, của mẹ, của bà ngoại, của biết bao người khách đã từng bước qua cánh cửa gỗ sơn xanh rêu ấy, sẽ trôi dạt về đâu.