Chương 14 — Bản Nhạc Gửi Sau Giờ Tan Học

Buổi sáng, trước khi truy cập tài khoản, Khang viết tên người trực lên bảng. Không ai được dùng máy một mình, kể cả khi chỉ định kiểm tra một dòng log. Nhiên chuẩn bị giấy ghi nhận, Lam chuẩn bị lời dẫn, còn Duy kiểm tra âm lượng ở mức thấp.

Cô Mai nhắc rằng bảo mật không phải một bức tường cao; nó là thói quen hỏi nhau trước khi mở cửa. Cả nhóm đồng ý thử thói quen ấy trong mọi việc, kể cả những việc tưởng như không quan trọng.

Đoạn âm thanh bị bóp méo

Quỳnh Lam trở thành người kiểm chứng tin đồn của câu lạc bộ sau khi một bạn gửi cho cô bảy phiên bản khác nhau của cùng một đoạn clip. Trong phiên bản đầu, Duy nói “tôi giữ bản gốc”. Ở phiên bản thứ hai, câu nói bị cắt thành “tôi giữ”. Phiên bản thứ ba thêm tiếng Nhiên cười phía sau.

“Người dựng clip không chỉ cắt,” Lam nói. “Họ đang kể một kịch bản.”

Khang đặt bảy file lên màn hình. “Các phiên bản dùng cùng hình ảnh nhưng âm thanh khác nhau.”

Nhiên kiểm tra thời gian tạo file. Tất cả đều được xuất trong vòng mười phút, từ một tài khoản ẩn. Địa chỉ máy chủ đi qua một dịch vụ trung gian, nhưng metadata còn sót tên phần mềm chỉnh âm.

“Phần mềm này miễn phí,” Khang nói.

“Nhưng cách đặt thư mục thì giống hệ thống của Rêu Records,” Nhiên đáp. “Cha em từng dùng cấu trúc đó.”

Duy nhìn cô. “Em đang nói người gửi từng làm ở Rêu Records?”

“Có khả năng.”

Lam quay sang bảng “Bốn không”. “Không đoán người gửi. Chúng ta cần chứng minh.”

Họ tổ chức một buổi hướng dẫn cho học sinh tại thư viện. Lam dùng bảy phiên bản clip làm ví dụ, che tên và khuôn mặt. Nhiên chiếu phổ âm, Khang cho nghe phần nền, Duy giải thích tại sao một đoạn nhạc bị kéo dài có thể làm cảm xúc thay đổi.

“Nếu bạn nghe thấy giọng mình trong một đoạn không nhớ từng nói, hãy hỏi nguồn,” Duy nói. “Đừng trả lời bằng cách đăng một clip khác để trả đũa.”

Một học sinh hỏi: “Nếu người ta nói đúng một phần thì sao?”

“Một phần đúng không biến phần còn lại thành đúng,” Nhiên đáp.

Sau buổi hướng dẫn, nhiều bạn gửi bản thu thật để câu lạc bộ lưu trữ. Dự án bất ngờ lớn hơn một vụ điều tra. Nó trở thành nơi học sinh học cách giữ quyền với giọng nói của mình.

Trong khi đó, cô Mai nhận thông báo rằng phòng 3C sẽ bị kiểm kê thiết bị. Hiệu trưởng muốn biết vì sao bộ phát Hạ Audio xuất hiện. Duy chuẩn bị hồ sơ, ghi rõ nguồn, người bàn giao và tình trạng. Nhiên ký vào mục có liên quan đến mình, ghi chú xung đột lợi ích.

“Em không cần tự nhận mọi thứ,” cô Mai nói.

“Nếu không ghi, người khác sẽ ghi thay.”

Đúng giờ kiểm kê, đại diện SoundSeed đến cùng một luật sư trẻ. Anh ta lịch sự, nhưng hỏi từng câu như đang lấy lời khai. Ai cắm thiết bị? Ai nghe băng? Ai chuyển file? Duy chỉ trả lời những gì có ghi chép. Lam đưa bản quy trình “Bốn không”. Khang trình log hệ thống.

Luật sư nhìn dữ liệu, nói: “Các em đang giữ bản thu có khả năng thuộc sở hữu doanh nghiệp.”

“Chúng tôi giữ bản sao để bảo toàn bằng chứng,” Nhiên đáp.

“Bằng chứng cho tranh chấp thương mại?”

“Bằng chứng cho quyền của người tạo.”

Người kia quay sang Minh Quang. Ông có mặt, nhưng lần này không né. “Hạ Audio không yêu cầu thu hồi bản sao khi chưa có kết luận.”

Luật sư im một nhịp. Nhiên thấy cha lần đầu đứng về phía quy trình của câu lạc bộ trước mặt công ty.

Sau kiểm kê, Nhiên cảm ơn ông. Minh Quang chỉ nói: “Bố đang sửa một việc đã làm muộn.”

Đêm đó, Lam phát hiện một tài khoản học sinh đã đăng bản giải thích của câu lạc bộ nhưng kèm địa chỉ quầy dì Hường. Dì nhận hàng chục tin nhắn, vài người lạ đứng trước quầy hỏi về cuộn băng.

Duy giận dữ. Cậu muốn xóa toàn bộ dự án. Nhiên giữ cậu lại.

“Đừng trừng phạt những người đã tin chúng ta.”

“Dì Hường bị kéo vào vì chúng ta.”

“Vậy chúng ta bảo vệ dì bằng cách minh bạch hơn.”

Họ cùng dì Hường làm một thông báo: quầy không cung cấp bản thu cho người không có quyền; mọi yêu cầu phải gửi qua trường. Dì Hường treo bảng, rồi đưa Duy một chiếc khóa mới.

“Con thay cửa quầy đi,” bà nói. “Nhưng đừng khóa lòng mình.”

Duy cười buồn. “Dì nói như sách.”

“Sách không sửa radio cho ai.”

Lam mang đến tin mới: bộ phận dữ liệu của SoundSeed đã gỡ bản hợp đồng trên email, nhưng bản sao vẫn còn. Trong điều khoản mới, họ đề nghị tài trợ không độc quyền nếu câu lạc bộ ký bản cam kết không phát nội dung “gây ảnh hưởng đến uy tín đối tác”.

“Cụm này rộng quá,” Khang nói.

“Rộng đến mức tiếng cười cũng có thể ảnh hưởng,” Lam đáp.

Nhiên đề nghị trả lại bản hợp đồng với bốn sửa đổi: không độc quyền, có thời hạn, cho phép rút giọng, và không được dùng bản thu ngoài mục đích giáo dục. Cô soạn văn bản, Duy chỉnh phần kỹ thuật, Lam thêm câu: “Không coi sự im lặng là đồng ý.”

Cô Mai ký xác nhận. Hiệu trưởng chưa ký, nhưng đồng ý chuyển cho SoundSeed.

Ngày hôm sau, tài khoản ẩn gửi một file mới. Phần âm thanh bị bóp méo, nhưng ở giây cuối có thể nghe tiếng một người nói: “Nếu Minh Quang không trả lại băng, tôi sẽ trả lại bằng cách khác.”

Khang lọc nền. Một tiếng chuông xe máy vang lên. Duy nhận ra nó thuộc dòng xe cũ mà Vũ Tấn từng dùng.

“Chúng ta có manh mối,” cậu nói.

“Chưa phải bằng chứng,” Nhiên nhắc.

“Tôi biết.”

Họ tìm số điện thoại cũ của Vũ qua danh sách đối tác. Số đã đổi. Địa chỉ công ty ghi một kho hàng ngoại ô. Cô Mai không cho học sinh tự đi; bà liên hệ luật sư của trường. Nhưng trước khi phản hồi, kho hàng gửi một email: **Đến nhận bản gốc trước thứ sáu, nếu không nó sẽ được phát trong buổi livestream công khai.**

Thứ sáu là ngày họp quyết định phòng phát thanh.

Lam nhìn đồng hồ. “Chúng ta còn bốn mươi tám giờ.”

Duy nắm tay Nhiên kéo cô về phía cửa. “Không đi một mình.”

“Không tự ý đi,” cô Mai nói.

“Vậy cô đi cùng.”

Cô Mai nhìn ba người, rồi cầm điện thoại gọi cho luật sư. “Tôi sẽ đi cùng.”

Ngoài sân, loa hành lang đột ngột phát một câu thì thầm:

“Đừng tin người mang chìa khóa.”

Trong danh sách người có chìa khóa phòng 3C chỉ có cô Mai, hiệu trưởng và Minh Quang.

Hiệu trưởng khẳng định ông không đăng nhập. Khang dựng lại chuỗi truy cập, phát hiện tài khoản được dùng từ máy tính phòng hội đồng, nhưng phòng đã mở cho nhiều người trong ngày. Không có camera trong phòng vì lý do riêng tư.

Thay vì đoán, họ kiểm tra từng người có mặt. Cô Mai, Minh Quang, luật sư, hai giáo viên và nhân viên vệ sinh đều cung cấp lịch. Một người trong số đó có thể đã thấy mật khẩu trên tờ ghi chú cũ, nhưng không ai nhận.

Lam nói: “Chúng ta không thể hỏi mọi người bằng cách khiến họ sợ.”

Nhiên đề nghị công bố sự cố bảo mật và đổi quy trình. Nhà trường đồng ý. Họ không nêu tên nghi phạm, chỉ nói dữ liệu đã được truy cập và không có file gốc bị tải xuống.

Học sinh phản ứng trái chiều. Có bạn lo kho âm thanh không an toàn, có bạn cảm ơn vì trường nói thật. Cô Mai tổ chức buổi hướng dẫn mật khẩu, xác thực và quyền riêng tư. Khang làm video minh họa, lần này xin phép mọi người trước khi dùng hình.

Duy từ studio gửi lời nhắn: “Sự cố không làm dự án sai, cách xử lý mới quyết định.”

Nhiên lưu câu ấy, nhưng không đưa vào chương trình vì chưa xin.

Trong kho, file 06 vẫn còn dấu thời gian 17:16. Khang tìm thấy một bản sao metadata cũ, có chữ “M.” thay vì M.Q. Người sửa có thể dùng tài khoản khác, hoặc cố làm giống tài khoản của Minh Quang.

Lam đề nghị đặt câu hỏi trực tiếp cho người gửi ẩn danh. Họ soạn một thư ngắn: “Bạn muốn chúng tôi biết điều gì, và bạn cho phép sử dụng phần nào?” Không có lời trách móc.

Phản hồi đến sau một đêm: “Tôi muốn các bạn biết cô bé trong băng đã được hỏi. Cô bé nói không muốn bản thu bán. Tôi không muốn tên mình công khai.”

Nhiên hiểu người gửi có thể là ai đó từng ở phòng thu, nhưng quyền ẩn danh phải được tôn trọng. Cô gửi lại: “Chúng tôi sẽ không truy danh tính. Nếu bạn muốn cung cấp bằng chứng, hãy dùng kênh an toàn.”

Lần đầu tài khoản ẩn không gửi file ngay sau đó. Sự im lặng này không làm họ bớt lo, nhưng khiến họ biết một cuộc đối thoại có thể thay đổi nhịp của vụ việc.

Tuy vậy, nhà trường không thể để tài khoản lạ tiếp tục truy cập. Khang lập danh sách thiết bị, đổi khóa, kiểm tra mọi phiên đăng nhập. Cậu phát hiện một máy tính thư viện còn dùng mật khẩu mặc định. Nó không liên quan trực tiếp băng 03, nhưng được sửa ngay.

Lam nói một lỗi nhỏ có thể mở cửa cho lỗi lớn. Cô in câu ấy trên thẻ treo quanh phòng. Nhiên kiểm tra lại quyền của từng người, kể cả mình, vì tài khoản Hạ Audio của cô từng được đăng nhập trên máy gia đình.

Minh Quang đề nghị tách tài khoản công ty khỏi thiết bị trường. Ông chịu phí chuyển dữ liệu, nhưng không yêu cầu quyền quản trị. Cô Mai cảm ơn bằng văn bản, giữ bản sao trong hồ sơ.

Duy nhận thư của một cựu học sinh năm 2014. Người này nhớ Huy thường hỏi trước khi thu tiếng, kể cả tiếng giày của trẻ. Bức thư không có file đính kèm, chỉ là lời xác nhận, nhưng được lưu theo yêu cầu.

Nhiên bắt đầu thấy bản nhạc không chỉ là một vật chứng. Nó là cách nhiều người từng chọn hoặc không chọn. Những lời kể nhỏ làm bức tranh đầy hơn, nhưng không biến nó thành một kết luận duy nhất.

Cuối tuần, cô Mai cho cả nhóm nghỉ nửa ngày. Lam kéo mọi người ra sân ăn kem. Duy nói kem chảy nhanh hơn một file tải dở. Nhiên cười, chụp một tấm ảnh của chiếc que kem trên bàn, rồi hỏi mọi người có đồng ý lưu không.

Không ai đồng ý. Cô xóa ảnh.

Lam tiếc tấm ảnh, nhưng cô Mai nói một kho lưu trữ tốt không phải nơi giữ được nhiều nhất. Nó là nơi giữ đúng thứ người tạo muốn giữ.

Nhiên ghi nguyên tắc vào bảng. Duy nhìn, rồi dùng bút chì vẽ một chiếc cửa mở bên cạnh. Khang hỏi có phải biểu tượng mới không. Duy nói chỉ là hình vẽ, đừng biến mọi thứ thành thương hiệu.

Họ ăn kem không thu âm, không chụp ảnh. Một khoảng thời gian không có dữ liệu làm cả nhóm thoải mái hơn. Khi trở lại phòng, Lam đọc kịch bản chậm hơn, như thể đã nghe được giá trị của một khoảng yên.