Chương 14 — Tiệm May Cuối Hẻm Thứ Ba

Đơn vị kiểm định yêu cầu nhóm ngừng đo thêm để tránh làm xáo trộn hiện trường. Ngọc hơi thất vọng, nhưng cô Thảo nói biết dừng cũng là kỹ thuật. Châu cất thước, nhìn dải vải đỏ nằm yên trên cọc.

Tùng đưa ba bản báo giá kiểm định. Cư dân chọn người có phương pháp rõ, không chọn giá rẻ nhất. Hạnh ghi lý do lựa chọn, để người không dự họp vẫn hiểu.

An thử máy đo mới, sai số hiện 0,003 mét. Cậu nói 1,14 mét nghe nhỏ hơn khi viết bằng số thập phân. Châu đáp số không làm khoảng đất ngắn; chỉ giúp người ta gọi đúng.

Phúc gửi tin rằng ông sẽ giao phụ lục tại buổi họp, có luật sư. Hạnh cảm ơn ông, nhưng không hứa bảo vệ khỏi mọi hậu quả. Phúc trả lời ông chỉ cần được nghe mà không bị biến thành câu chuyện duy nhất.

Tùng đưa nhóm tới phòng lưu trữ tạm của công ty, có người giám sát độc lập. Họ không chạm vào hồ sơ, chỉ đọc mã và yêu cầu bản sao. Một hộp chứa bản đo năm 2014 bị thiếu nắp. Hạnh nhận ra dấu mực tím ở mép, giống mực của bà Vân.

Người quản lý nói hộp đã như vậy từ lâu. Châu hỏi ai kiểm kê lần cuối. Ông nói không nhớ, nhưng sổ có chữ ký P.T. Tùng nhìn chữ ký, nói đó không giống anh. Họ ghi nhận, không kết luận.

Bên ngoài, An đo chiếc cọc mới. Chiều cao cọc lệch hơn cọc cũ ba centimet vì đất bị san. Cô Thảo yêu cầu công ty dùng cùng mặt chuẩn. Tùng đồng ý, đưa vào biên bản.

Châu nhận ra kiểm định không phải cuộc thi ai đúng trước. Nó là quá trình buộc mọi người dùng cùng một thước. Cô kể điều đó với bà Vân, bà bảo nghề may cũng vậy; không thể kéo hai mép vải bằng hai lực khác nhau rồi gọi là vừa.

Hạnh gửi tin Phúc chấp nhận giao phụ lục qua luật sư. Phúc yêu cầu không có camera. Khoa hơi tiếc, nhưng tự viết trong sổ rằng tôn trọng người cung cấp quan trọng hơn một đoạn video.

Để kiểm tra bản đo, nhóm không chỉ dùng số liệu. Họ dựng các mốc bằng cọc gỗ, buộc vải và ghi ảnh từ cùng một góc. Ngọc yêu cầu mọi người đứng cách cọc ba bước, vì một bức ảnh nghiêng có thể khiến đường thẳng thành đường cong. Khoa đứng sai vị trí hai lần, lần thứ ba bị Châu đặt một miếng vải trên giày để nhớ.

Bà con cho mượn những vật dụng đã ở trong hẻm nhiều năm: chiếc thang, chậu cây, hộp thư, khung cửa. Mỗi vật là một điểm cố định. Một bà cụ nhớ chiếc chậu bị chuyển vào ngày công ty khảo sát, nhưng không biết ai chuyển. Cô Thảo ghi vào biên bản với chữ “lời kể”, không biến nó thành sự thật tuyệt đối.

An so sánh bản vẽ với ảnh cũ. Trong một tấm, lối đi sau tiệm rộng đủ cho hai chiếc xe đạp đi ngang. Trong bản mới, lối ấy chỉ còn rộng bằng một chiếc xe. Châu đứng giữa hẻm, đưa tay ước lượng, rồi nhận ra một mét không phải khoảng cách trừu tượng; nó là khoảng để một người tránh xe, để một đứa trẻ chạy và để người bệnh được đưa ra ngoài.

Tùng nói kiểm định viên sẽ hỏi về quyền sử dụng lối đi. Bà Vân đưa ra sổ may, trong đó có ngày giờ người dân đi qua. An bổ sung lời khai của cô Sáu và bác Bảy. Hạnh tìm biên nhận sửa cửa sau. Mỗi mảnh riêng lẻ nhỏ, nhưng đặt cạnh nhau thành lịch sử sử dụng.

Châu phát hiện bản đo mới dùng một hệ quy chiếu khác, nhưng không ghi rõ. Cô Thảo gọi một giáo viên vật lý, người giải thích cách đổi đơn vị và mốc. Khoa nghe xong hỏi liệu có thể dùng thước may để đo tọa độ. Giáo viên nói nếu ghi rõ sai số, có thể dùng để đối chiếu, không thay thiết bị chuyên môn.

Ngọc viết sai số lên bảng: “±2 mm”. Khoa hỏi vì sao không ghi “rất gần”. Ngọc bảo từ “rất gần” khiến người ta cãi nhau cả đời.

Buổi khảo sát thử kết thúc bằng một sự cố: cọc gỗ phía đông bị nghiêng vì đất ướt. Một người dân muốn dựng lại ngay, nhưng Tùng ngăn. Họ chụp hiện trạng, đánh dấu, rồi dựng cọc tạm bên cạnh. Châu thấy cách họ không vội sửa làm mình bình tĩnh hơn.

Đêm đó, Hạnh đến tiệm với đôi tay dính mực. Cô nói đã tìm được Phúc, nhưng ông không muốn gặp. Ông gửi bản phụ lục qua người trung gian, yêu cầu đổi lấy lời hứa không nêu tên.

Châu hỏi có thể chấp nhận không. Cô Thảo nói phải tôn trọng người sợ bị trả thù, nhưng cũng cần đảm bảo tài liệu hợp lệ. Hạnh đồng ý xin bản gốc qua luật sư.

An nhìn dải vải tím, hỏi nếu mọi người đều muốn ẩn danh thì ai sẽ chịu trách nhiệm. Bà Vân đáp trách nhiệm không phải lúc nào cũng cần tên, nhưng luôn cần một hành động có thể kiểm tra.

Gần nửa đêm, tin nhắn của Phúc tới. Ông nói phụ lục không nằm ở mình; nó nằm trong gấu một bộ vest đã được sửa. Đường chỉ quanh mép vest có màu đỏ, không phải tím.

Bản đo đạc thiếu một mét

Ngọc dựng bản đồ trên bảng lớp bằng ba màu vải. Màu xanh là số đo cũ, màu đỏ là cọc mới, màu tím là điểm người dân xác nhận. Khi nối các mảnh, đường đỏ không thẳng mà lượn qua từng nhà. Cô Thảo nhìn một lúc rồi nói đây là dấu hiệu một bản đồ được chỉnh từ nhiều lần.

“Có thể họ đo theo thực địa,” Khoa nói.

“Nếu vậy sao không có mốc?”

“Có thể mốc bị mất.”

“Mất hết cùng một phía?” Ngọc hỏi.

Khoa im.

Châu và An đi từng cửa hẻm, xin phép đo lại. Bà con ban đầu ngại, nhưng khi nghe tiệm có nguy cơ bị dọn, nhiều người đem ra ảnh cũ. Một tấm ảnh đám cưới cho thấy bức tường tiệm nằm sau một lối đi rộng. Một hóa đơn sửa xe ghi địa chỉ “đi qua cửa sau Mộng Vân”. Một đứa trẻ kể ngày xưa nó thường đi tắt qua tiệm để tới trường.

Những lời kể không đủ thay bản đồ, nhưng nối lại thành một dấu vết.

An dùng máy đo laser, Châu căng dây vải tím giữa các mốc. Cậu cúi xuống ghi số, cô giữ đầu dây. Có lúc dây mắc vào bánh xe, An suýt ngã. Châu kéo cậu lại, cả hai va vào nhau.

“Cậu cứu tớ hay cứu thước?”

“Cứu thước trước. Cậu tự đứng được.”

“Đồ thực dụng.”

“Cậu thích người nói dối hơn à?”

Châu không đáp, nhưng vẫn giữ dây cho cậu.

Cuối ngày, tổng số đo thiếu đúng 1,14 mét. Khang chỉ vào cọc mới, nói người dựng cọc đã bỏ qua một mốc cũ dưới chân cây bàng. Cô Thảo chụp ảnh mốc, ghi ngày giờ, yêu cầu một người dân làm chứng.

Tùng xuất hiện khi họ đang thu dọn. Anh không mang cặp da, chỉ cầm mũ bảo hộ. Anh hỏi tại sao học sinh đo đạc, Châu nói vì bản đồ có chỗ không khớp.

“Các em không có quyền vào khu vực dự án.”

“Chúng em đứng trên đất của khu phố, có người dân cho phép,” Ngọc đáp.

Tùng nhìn những dải vải. “Vải không phải thiết bị đo chuyên nghiệp.”

“Nhưng nó đánh dấu được nơi người ta từng đi qua,” Châu nói.

Tùng không cãi. Anh chỉ hỏi tiệm còn giữ bản đo cũ không. Khi Châu hỏi vì sao, anh nói hồ sơ công ty có một trang bị thiếu.

“Thiếu vì mất hay vì chưa từng có?”

Anh nhìn cô, không trả lời.

Đêm đó, Tùng gửi một email từ địa chỉ công ty, đính kèm bản scan trang hồ sơ. Trang giấy có dấu mực tím ở góc, nhưng phần chữ ký bị che. Tùng viết: **Tôi không xác nhận nội dung. Chỉ muốn các em biết bản mới không phải bản đầu tiên.**

Châu in trang giấy, đặt cạnh bản của bà Vân. Hai đường ranh khác nhau ở đúng phần tiệm. An nhìn mã số tài liệu, nhận ra nó trùng với số trên hợp đồng của bố.

Bố An gọi lúc nửa đêm. Ông nói người của công ty đã tới nhà, yêu cầu ông ký phụ lục. Nếu không, họ sẽ giữ tiền công và kiện.

An hỏi bố có ký không.

“Chưa.”

“Vì sao?”

“Vì bố thấy tên Khải trong trang họ nói đã bị mất.”

Cuộc gọi tắt. Châu nhìn dải vải tím trên bàn, thấy một giọt mực rơi xuống đúng điểm ranh.

Ngày mai, cô Thảo sẽ phải quyết định có cho phép học sinh tiếp tục dự án hay không.

Cuộc họp diễn ra ở phòng giáo viên, nơi chiếc quạt trần kêu lạch cạch mỗi khi quay về phía cửa sổ. Tùng đến muộn, áo sơ mi có vết bụi trắng trên vai. Anh không ngồi cạnh đại diện công ty mà chọn ghế cuối, bên cạnh cô Thảo. Châu nhìn thấy điều đó và tự nhiên bớt căng thẳng.

Đại diện dự án trình bày rằng việc dựng cọc sớm là “điều chỉnh kỹ thuật”, không ảnh hưởng quyền lợi ai. Hạnh mở máy tính, chiếu bản đồ cũ. Bà Vân đặt lên bàn biên bản phòng cháy của trường. Mỗi người đưa ra một mảnh, chưa mảnh nào đủ sức nặng một mình.

“Các em lấy bản đồ này ở đâu?” người đại diện hỏi.

“Kho lưu trữ công khai của trường,” cô Thảo trả lời thay. “Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là vì sao bản đồ bàn giao không có lối thoát hiểm được ghi từ năm 2014.”

Tùng nhìn bản giấy. Anh nhận ra chữ ký của mình nằm bên dưới lịch dựng cọc. Anh nói đã ký kiểm tra hiện trạng, không ký thay đổi lịch. Người đại diện công ty cắt lời, nhưng Tùng lấy điện thoại mở thư điện tử có thời gian gửi. Lịch anh nhận khác lịch đang dùng hôm nay.

Trong vài giây, phòng họp im như tiệm may khi mất điện. Châu nghe tiếng kéo trong tưởng tượng. Cô hiểu bằng chứng không phải một câu nói lớn; nó là những chi tiết nhỏ đứng cạnh nhau, đủ gần để không ai giả vờ không thấy.

Cô Thảo cho phép nhóm tiếp tục dự án với hai điều kiện: không vào khu vực thi công, mọi bản sao gửi qua nhà trường, và phải có người lớn đi cùng. Châu gật đầu. Tùng nhìn cô, bảo anh sẽ dẫn họ đến người từng vẽ bản đồ cũ.

“Anh biết người đó ở đâu?” An hỏi.

“Biết. Nhưng cô ấy không thích bị tìm đến bất ngờ.”

“Cô ấy là ai?”

Tùng không trả lời. Anh chỉ đưa Châu một mảnh vải màu tím, mép vải có đường may hình chữ V. “Hãy mang theo cái này. Nếu cô ấy còn giữ ký ức, cô ấy sẽ nhận ra.”

Sau cuộc họp, Châu thấy mình không còn muốn thắng ai. Cô chỉ muốn mọi người được quyền đứng trên con hẻm quen thuộc mà không bị bảo rằng họ đã nhớ sai.