Chương 18 — Tiểu Thư Bàn Cuối

Quỳnh Như đăng video xin lỗi vào một tối thứ sáu. Trong video, cô ngồi trước bức tường thư viện, nói rằng bài đăng về dự án đã khiến nhiều người hiểu An là kẻ chiếm ưu thế, trong khi vấn đề thật sự là cách cả nhóm công khai nguồn lực. Cô không xóa bài cũ, chỉ ghim phần đính chính ngay bên dưới.

Huy xem xong, nói: “Bạn ấy dũng cảm.”

Mai đáp: “Vì bạn ấy biết mất lượt xem.”

“Dũng cảm vẫn là dũng cảm, dù có thuật toán.”

An nhắn cảm ơn Như. Như trả lời: “Đừng cảm ơn. Mai cho mình mượn vở Hóa là được.”

Sáng hôm sau, một số học sinh đến sân sau nói muốn tham gia. Họ mang sách, chai nhựa và hai chậu cây. Một bạn lớp 10 xin lỗi vì trước đây đã bình luận khó nghe. An nói cậu không cần xin lỗi riêng nếu đã xóa bình luận và không lặp lại.

“Mình tưởng bạn sẽ giận,” cậu nói.

“Mình từng giận. Nhưng giận không phải việc duy nhất mình có thể làm.”

Khang nghe thấy, khẽ gật. An bắt đầu biết cậu đồng ý bằng những cái gật rất nhỏ.

Chiều, Huy phát hiện một nhóm học sinh bên ngoài trường đến quay cảnh sân. Họ là người làm nội dung, muốn lấy câu chuyện “tiểu thư giả nghèo” để thu hút người xem. Họ mang theo máy quay, hỏi An những câu cố tình gây sốc.

“Bạn có từng rửa bát chưa?”

“Có.”

“Bạn có biết tiền thuê phòng một tháng bao nhiêu không?”

An quay sang Khang. Cậu đứng cạnh kệ sách, vẻ mặt lạnh đi.

“Đây là không gian của trường,” An nói. “Nếu muốn quay, các bạn cần xin phép.”

Một người cười: “Chúng tôi chỉ ghi hình nơi công cộng.”

Thầy Hoàng xuất hiện, yêu cầu họ rời đi. Nhưng clip ngắn đã bị quay, trong đó An nói “tôi không muốn được cứu”. Đoạn video được đăng với tiêu đề “Nữ sinh nhà giàu đóng vai nghèo bị vạch mặt”.

Lượt xem tăng nhanh. Bình luận chia hai. Một bên chế giễu, bên kia bênh vực. An thấy tên mình xuất hiện trên nhiều tài khoản. Cô tắt điện thoại, nhưng thông báo vẫn rung.

Khang đặt một cốc nước trước mặt cô. “Đừng đọc nữa.”

“Mình phải biết họ nói gì.”

“Biết một lần đủ để xử lý. Đọc mãi không biến lời nói thành sự thật.”

An nhìn cậu. “Bạn có bao giờ bị người ta nói sai về mình chưa?”

“Có. Hồi tiệm bị mất một chiếc xe, người ta đồn tôi lấy. Sau đó tìm thấy xe ở bãi sửa khác.”

“Bạn làm gì?”

“Tôi vẫn sửa xe.”

“Không giải thích?”

“Giải thích khi có người cần nghe. Không giải thích cho người đã quyết định không tin.”

An biết câu đó khó áp dụng khi người ta lan truyền về cô. Nhưng cô không muốn biến sân sau thành nơi quay cảnh đời riêng. Nhóm thống nhất đưa thông báo về quyền quay phim, yêu cầu nền tảng gỡ đoạn có hình ảnh học sinh không được phép.

Quỳnh Như liên hệ câu lạc bộ truyền thông của trường, nhờ họ làm một video chính thức về dự án, tập trung vào sân, không tập trung vào An. Mai chọn ảnh, Huy viết lời dẫn, Khang quay phần sửa vườn mưa. An chỉ xuất hiện trong đoạn nói về bảng thu chi.

“Bạn muốn đứng sau camera không?” Mai hỏi.

“Mình nghĩ mình đứng ở đâu cũng bị thấy.”

“Vậy hãy chọn nơi bạn muốn được thấy.”

An đứng cạnh bảng, nói về những khoản tiền nhỏ. Video không có câu gây sốc, chỉ có tiếng cọ sơn và tiếng sách lật. Tuy vậy, sau khi đăng, nhiều người bình luận rằng họ thích câu chuyện của cả lớp hơn câu chuyện về một cô gái giàu.

Huy khoanh tay. “Tôi nói rồi, tài năng của tôi là làm cho người khác trông bình thường.”

“Bạn làm tốt,” An nói.

“Tôi biết.”

Buổi tối, cha gọi hỏi tình hình. Ông đã yêu cầu bộ phận pháp lý gửi thông báo bảo vệ hình ảnh của An, nhưng cô bảo không cần đăng tên công ty.

“Con có chắc không?”

“Nếu cha dùng tên công ty, mọi người sẽ nghĩ con trốn sau quyền lực.”

“Ta không muốn con chịu một mình.”

“Con không một mình. Con có lớp.”

Cha thở dài. “Lớp không phải luật sư.”

“Nhưng lớp biết con đã làm gì.”

Ông im lặng, rồi nói sẽ để trường xử lý trước. “Con đang học cách tự chọn người đứng cạnh.”

“Con nghĩ con đã học được một chút.”

Trong một tuần, video chính thức của dự án được chia sẻ nhiều hơn clip gây sốc. Một tài khoản xin lỗi vì đã đặt tiêu đề sai. Không phải ai cũng xóa lời nói cũ, nhưng câu chuyện đã chuyển hướng. An không thấy nhẹ nhõm hoàn toàn; cô biết internet có trí nhớ dài. Nhưng cô không còn muốn điều khiển mọi người.

Một buổi chiều, Khang hỏi cô có muốn giữ chiếc điện thoại đã tắt không.

“Mình không biết.”

“Cất nó đi. Trong giờ làm, bạn không cần nghe cả thành phố.”

An đưa điện thoại cho cậu giữ. Khang đặt nó trong ngăn kéo bàn cuối. Cô thấy hành động ấy thân mật một cách vô lý.

“Bạn không sợ mình xem tin nhắn à?”

“Tôi không biết mật khẩu.”

“Mật khẩu là ngày thành lập tiệm.”

Khang nhìn cô. “Bạn vừa nói cho tôi.”

“Mình tin bạn không xem.”

“Tôi sẽ xem nếu bạn quên lấy.”

“Bạn thật phiền.”

“Tôi biết.”

Hai người đứng bên kệ sách, nghe tiếng cười của Huy và tiếng Như hướng dẫn nhóm lớp 10. An nhận ra cô đã bắt đầu trao người khác những thứ không thể mua: quyền giữ điện thoại, quyền biết cô sợ gì, quyền nói cô đang sai.

Cuối ngày, một tờ giấy được dán lên bảng: “Cảm ơn Sân Sau Không Vé vì cho mình chỗ ngồi khi không muốn về nhà.” Không ký tên. An đọc, rồi gấp tờ giấy cất vào sổ.

Khang hỏi: “Bạn sẽ làm gì với nó?”

“Giữ lại.”

“Không dán lên bảng à?”

“Không. Có những lời cảm ơn chỉ dành cho người đã nhận.”

Huy nghe thấy, nói: “Tôi cũng có lời cảm ơn. Ai làm rơi bánh quy, xin đừng nhặt lại.”

Mai ném túi giấy vào cậu. An cười. Sóng gió vẫn chưa hết, nhưng lớp đã thôi chia đôi. Họ có thể cùng làm một điều tử tế mà không cần biến ai thành nhân vật chính duy nhất.
An không muốn điều khiển mọi người. Cô sẽ tiếp tục làm việc đúng và yêu cầu gỡ khi cần.

Khang nói: “Không phải nỗi sợ nào cũng cần đánh bại. Có nỗi sợ chỉ cần biết đường đi cùng.”

An nhìn cậu, nhận ra câu này không phải lời động viên rẻ tiền. Cậu thật sự hiểu việc mang theo một điều khó chịu mà vẫn sống tiếp.

Ngày hôm sau, nhóm đón một lớp khác đến tham quan. Huy nói về lỗi chiếc săm, Như nói về chi phí, Mai nói về người dùng. An đứng sau bảng, không được giới thiệu. Cô thấy mình nhẹ hơn và vui vì dự án đã có thể kể mà không cần tên cô.

Một tuần sau, nền tảng kia gửi email xin lỗi và đề nghị phỏng vấn An. Cô từ chối, nói dự án không cần thêm lượt xem. Huy tiếc vì mất cơ hội lên truyền hình, nhưng Khang bảo đó là một cách bảo vệ thời gian.

“Nếu câu chuyện được kể mà người trong câu chuyện không có quyền sửa, đó không phải câu chuyện của mình,” An nói.

Mai gật, rồi xóa một bản nháp ảnh có gương mặt An ở tiền cảnh. Cô chọn góc chụp sân, nơi người nhìn thấy hoạt động mà không biết ai là trung tâm.

Như tổ chức một buổi tập huấn về quyền hình ảnh. Có học sinh nói trước đây họ tưởng chụp ở trường thì ai cũng được dùng. Thầy Hoàng giải thích không gian công cộng không xóa quyền riêng tư. Khang hỏi liệu sân có cần bảng “không chụp” không.

An đề nghị có một góc không quay phim, nhưng không cấm cả sân. Nhóm đặt biển nhỏ cạnh ghế gió. Người dùng có thể lật biển sang mặt “xin đừng chụp”.

Một cậu lớp 10 thử lật, rồi ngồi đọc. Huy đi qua, thấy biển, quay mặt đi. Cậu nói nhỏ: “Tôi đã học được điều mới.”

An cười. “Bạn có thể viết vào sổ.”

Huy viết: “Đừng chụp người đang nhai bánh.”

Mai xóa chữ “bánh”, giữ phần đầu.

Sau buổi tập huấn, một học sinh đề nghị đặt camera ở sân để tránh mất sách. Khang nói camera có thể làm nhiều người không muốn vào. Như đề xuất dùng sổ kiểm kê và đèn đủ sáng trước. An hỏi người dùng, đa số chọn không có camera nếu quy trình mượn rõ.

Nhóm lập một thử nghiệm bốn tuần. Nếu sách mất nhiều, họ sẽ xem lại. Nếu không, không cần lắp. An ghi “quyết định tạm thời” thay vì “cam kết mãi mãi”, vì cô biết điều kiện có thể thay đổi.

Một hôm, một quyển sách không trở lại. Sổ ghi người mượn lớp 10A2. Khang không gọi cả lớp, chỉ gửi lời nhắc. Học sinh trả lại sau hai ngày, nói em quên vì phải chăm em nhỏ. Nhóm không phạt, chỉ cập nhật ngày trả.

Huy hỏi nếu ai cũng quên thì sao. An đáp: “Ta thiết kế hệ thống để người ta có thể sửa, không phải để bắt người ta hoàn hảo.”

Khang nhìn cô, nói: “Bây giờ bạn thật sự giống người làm dự án.”

An hỏi: “Trước đây mình giống gì?”

“Giống người muốn mọi thứ sạch ngay cả khi chưa có người dùng.”

An cười. Sân không sạch tuyệt đối, nhưng có dấu tay, vết giày và những câu hỏi. Cô thích nó hơn những căn phòng chỉ được dùng để chụp ảnh.
Huy nhìn bảng rồi tự viết thêm một dòng: “Người được chụp có quyền đổi ý.” Lần này Mai không xóa. An thấy một câu ngắn có thể mở ra rất nhiều khoảng an toàn.
Khang cất tấm biển vào hộp chống ẩm, còn An ghi ngày thử nghiệm. Họ biết quyền riêng tư không phải khẩu hiệu; nó là một việc phải làm lại mỗi ngày.
An rời sân khi trời tối, lòng nhẹ hơn. Cô biết một tấm biển nhỏ không bảo vệ được mọi người, nhưng nó cho họ quyền nói không.