Chương 24 — Tiểu Thư Bàn Cuối

Người lớn bắt đầu nghe học sinh vào buổi họp thứ ba, nhưng không phải vì họ bỗng tin hoàn toàn. Họ nghe vì nhóm đã mang đến những thứ không dễ gạt đi: số liệu sử dụng sân, bản vẽ thoát nước, chi phí bảo trì, lịch giám sát và hơn bốn trăm lời nhận xét.

Cha An trình bày phương án giao thông mới, trong đó lối vào khách sạn được chuyển về đường phía đông. Đại diện nhà trường nói cần thêm thời gian xin phép. Một phụ huynh lo xe tải sẽ gây ồn. Khang chỉ ra giờ giao hàng có thể chuyển sang sau bảy giờ tối. Như hỏi ai chịu chi phí làm rãnh thoát nước. An ghi mọi câu hỏi, không cố trả lời ngay.

Huy ngồi cạnh, viết vào sổ: “Câu hỏi là những viên gạch, đừng ném vào nhau.”

Mai đọc, nói: “Lần đầu cậu viết câu không cần sửa.”

“Tôi có thiên phú.”

Sau cuộc họp, một đại diện doanh nghiệp nói riêng với An rằng cô đang khiến cha mình khó xử. An hỏi: “Nếu phương án tốt hơn cần thay đổi, khó xử có phải chi phí cần ghi không?”

Người kia không trả lời. Cha An nghe thấy, gọi cô sang một bên.

“Con không cần biến mọi cuộc trò chuyện thành tranh luận.”

“Con không định.”

“Nhưng con đang tập.”

“Vâng.”

Cha nhìn sân. “Ta đã nói với hội đồng sẽ xem xét phương án giữ sân thêm một quý, trong khi hoàn tất đánh giá giao thông.”

An ngẩng lên. “Một quý?”

“Nếu các em chứng minh được sân duy trì hiệu quả, phương án bãi xe có thể thay đổi.”

“Cha đã quyết định?”

“Ta đề xuất. Hội đồng chưa thông qua.”

An không nhảy lên ăn mừng. Cô hỏi: “Nếu không thành công?”

“Ta sẽ nói rõ lý do.”

“Và tiệm Phạm Gia?”

“Danh sách hộ ảnh hưởng sẽ được công khai theo quy định. Công ty không tự ý di chuyển ai.”

An gật. Đây là một bước, không phải kết thúc.

Ở lớp, nhóm tổ chức phiên “người lớn nghe học sinh”. Họ đặt ghế thành vòng tròn ở sân sau. Mỗi người có ba phút nói điều họ cần, không bị cắt lời. Một học sinh nói sân phải có ổ cắm, bác bảo vệ nói ổ cắm phải có nắp an toàn, cô lao công nói đừng để rác lọt vào vườn mưa.

Một cậu lớp 12 nói cậu không cần sách, chỉ cần một nơi không bị hỏi tại sao không về nhà. Câu nói khiến mọi người im lặng. An nhìn kệ sách, nhận ra không phải ai ngồi đó để đọc. Có người ngồi để tránh một cuộc cãi vã, một căn phòng quá chật, hay một nỗi lo chưa biết gọi tên.

Khang hỏi cậu có muốn ghi câu đó vào bảng không. Cậu lắc đầu. “Không cần tên.”

“Vậy chúng ta sẽ nhớ.”

Buổi chiều, lớp dựng một chiếc bảng chỉ dẫn bằng gỗ. An viết câu “Ai cũng có chỗ” rồi nhận ra nó quá chung. Mai đề xuất “Hãy để lại một chỗ cho người đến sau.” Như nói câu đó có hành động cụ thể. Họ chọn câu thứ hai.

Huy hỏi: “Nếu có người ngồi cả ngày thì sao?”

Khang đáp: “Nhắc lịch nhẹ nhàng.”

“Nếu người đó là tôi?”

“Dùng xe kéo cậu ra.”

Huy giả vờ bị tổn thương, rồi tự đi lấy cọ.

Một chiếc thùng quyên góp sách được đặt ở cổng trường. Trong ngày đầu, hơn năm mươi quyển được gửi. Có quyển mới, có quyển bìa cũ, có một quyển nấu ăn bị rách nhưng còn công thức bánh. An đưa nó cho Huy.

“Cậu có thể học nướng bánh.”

“Tôi đã thành chuyên gia ăn bánh.”

“Thăng cấp đi.”

Khang kiểm tra sách, phân loại theo tình trạng. Cậu giữ lại cả những quyển bìa xấu nhưng nội dung tốt. An hỏi có cần bọc lại không. Khang nói: “Nếu bọc, phải có thời gian và tiền. Chọn quyển cần trước.”

An gật. Cô không còn muốn biến mọi thứ thành đẹp ngay.

Tối, Khang báo chủ tiệm đã nhận được giấy mời họp về khu chợ. Gia đình cậu có thể đề xuất hợp đồng thuê mới ở khu dịch vụ của khách sạn, nhưng cậu chưa biết có muốn hay không.

“Nếu hợp đồng tốt thì sao?” An hỏi.

“Tôi sẽ xem. Nhưng tôi không muốn mọi người nghĩ tiệm sống được vì bạn.”

“Bạn có thể nói tiệm sống được vì khách hàng, vì tay nghề và vì hợp đồng nếu hợp đồng công bằng.”

Khang nhìn cô. “Bạn đang bênh tôi?”

“Mình đang nhắc bạn đừng xóa công sức của mình chỉ vì sợ mang ơn.”

Khang im. An biết câu ấy chạm vào một điều sâu hơn. Cậu không muốn bị thương hại, nhưng cũng không thể phủ nhận rằng một cơ hội tốt có thể đến từ mối liên hệ với cô.

“Nếu nhận,” Khang nói, “tôi sẽ yêu cầu điều khoản rõ, giá thuê hợp lý, và không dùng tên bạn để quảng cáo.”

“Được.”

“Bạn không được ký thay.”

“Mình biết.”

“Bạn đang muốn ký à?”

“Một chút.”

Khang cười.

Cuối tuần, báo cáo thử nghiệm cho thấy sân có một trăm mười hai lượt sử dụng, tám hoạt động và hai lần phát sinh lỗi. Mái che tạm tốt hơn, vườn mưa cần thêm lưới, lịch yên tĩnh được nhiều người thích. Huy đề nghị thêm một mục “số lần cười”, nhưng Như bảo không đo được.

“Đo được,” Huy nói. “Tôi sẽ đếm.”

Mai lắc đầu. “Cậu sẽ gian lận.”

An nhìn báo cáo, không thấy con số nào kể hết câu chuyện. Nhưng chúng giúp câu chuyện đứng vững trước những người cần quyết định bằng dữ liệu.

Cha gửi email: “Hội đồng đồng ý giữ nguyên sân trong quý tới. Cần hoàn thiện phương án vận hành.”

An đọc cho cả nhóm. Huy la lên, Mai ôm Như, Khang chỉ thở ra. An nhìn cậu.

“Bạn không vui à?”

“Có. Nhưng tôi biết còn việc.”

An gật. Hạnh phúc không phải tiếng pháo hoa; đôi khi là một khoảng thời gian được mua bằng công sức để tiếp tục làm điều đúng.
Sau khi giữ được sân trong quý, nhà trường yêu cầu nhóm cam kết không bỏ dở giữa năm. An đề nghị mỗi khóa học sinh có một người kế tiếp, nhưng thầy Hoàng nói không được ép ai. Họ mở một buổi giới thiệu, để người quan tâm tự đăng ký.

Có mười bảy học sinh đến, trong đó có cả những người từng không muốn bước vào sân. Một bạn hỏi liệu tham gia có được cộng điểm không. Như trả lời không, nhưng có thể học cách làm việc nhóm. Bạn ấy suy nghĩ rồi vẫn ở lại.

Khang hướng dẫn cách kiểm tra ống nước, nhưng không giữ riêng dụng cụ. Cậu viết sơ đồ, chụp ảnh từng bước và để trong hộp chống ẩm. An sửa câu chú thích để không ai phải đoán.

Mai mở buổi học chụp ảnh không lộ mặt. Cô dạy cách chụp bàn tay, vật dụng, bóng người và dấu vết sử dụng. Huy làm mẫu bằng đôi tất không cùng màu. Như nói đó là phần chân thực nhất của cậu.

Một học sinh khiếm thị góp ý bảng nổi dễ bong khi mưa. Nhóm thay bằng vật liệu dẻo, xin câu lạc bộ thủ công hỗ trợ. An ghi đây là phiên bản thử nghiệm, không tuyên bố đã hoàn hảo.

Ở cuộc họp với người lớn, một phụ huynh hỏi tại sao phải mất nhiều thời gian cho những chi tiết như vậy. Thầy Hoàng nói vì chi tiết quyết định ai có thể dùng sân. An thêm: “Nếu chỉ phục vụ người thuận tiện nhất, chúng ta đang xây một nơi chưa đủ mở.”

Cha An ngồi cuối phòng, không phát biểu. Sau cuộc họp, ông đưa cô một ly nước và nói: “Con đã nói rõ.”

“Cha không định góp ý?”

“Ta đang học cách không nói thay.”

An mỉm cười. Hai người đi qua sân, dừng trước ghế gió. Cha hỏi có thể ngồi không. An nói được, nhưng phải trả sách đúng chỗ.

Ông đọc mười phút, rồi tự dọn ly nước. Huy nhìn thấy, nói công ty Khải An cuối cùng cũng có nhân viên biết nội quy. Cha An cười, không phật ý.
Hội đồng học sinh mới gửi cho nhóm một danh sách câu hỏi dài. Họ lo ai sẽ mua bóng đèn, ai dọn rác sau mưa và ai xử lý khi có người làm mất sách. An muốn trả lời hết trong một lần, nhưng Khang đề nghị chia thành việc đã có quy trình và việc cần quyết định sau.

Như lập bảng màu đỏ, vàng, xanh. Đỏ là phải xử lý ngay, vàng là thử nghiệm, xanh là đã có người phụ trách. Huy hỏi có màu dành cho người không chịu làm không. Như đưa cậu một chiếc chổi.

Một nhóm tình nguyện xin sơn thêm tranh tường. Mai hỏi họ muốn vẽ gì, ai sẽ duyệt và có che mất dòng chữ Mầm Xanh không. Nhóm đồng ý giữ một mảng trống cho lịch sử. An vui vì không phải mọi đổi mới đều cần xóa điều cũ.

Cha An đưa thầy Hoàng bản cam kết đánh giá tác động sau sáu tháng. Thầy hỏi học sinh có được xem không. Cha nói được, trừ dữ liệu kinh doanh mật. An thấy một câu “trừ phần mật” cần đi kèm giải thích rõ, nên họ thêm nguyên tắc công bố phần có thể công bố.

Trong buổi họp, một phụ huynh hỏi tại sao phải tin doanh nghiệp. Cha An đáp: “Không cần tin trước. Hãy xem cam kết, số liệu và quyền phản hồi.” An nghe, thấy đó chính là điều nhóm đã làm với sân.

Chiều, một chiếc ghế mới bị gãy vì người dùng đứng lên. Không ai bị thương. Khang tháo ghế, xác định mối nối yếu và làm lại. An ghi sự cố, không xóa ảnh chiếc ghế cũ. Huy nói nếu đăng, người ta sẽ tưởng dự án thất bại.

“Dự án thất bại khi không dám cho thấy lỗi,” An đáp.

Huy gật, rồi đăng ảnh phần sửa, không đăng người gây gãy. Một bình luận hỏi sao không phạt. Như trả lời: “Chúng ta sửa vật, không làm nhục người.”

Cuối tuần, sân đông hơn. Người mới đến không cần nhóm cũ đứng cạnh. Họ đọc bảng, tự lấy ghế, trả sách. An đứng xa nhìn, cảm thấy một loại vui không cần được cảm ơn.