Chương 14 — Mùa Hè Sau Cơn Mưa

Bà Năm quyết định tổ chức buổi họp phố, dùng loa kéo của Hậu vốn được mua từ một hội chợ thanh lý đồ điện tử. Loa chỉ có hai chế độ: quá nhỏ và làm rung cửa kính. Bà chọn chế độ thứ hai, đọc thông báo về rạp Hạ Vàng bằng giọng khiến cả khu nghe thấy, đến mức mấy con chó nhà bên cạnh sủa vang theo từng câu bà nói.

Người dân đến đông, ngồi tràn cả ra sân trước rạp trên những chiếc ghế nhựa mang theo từ nhà. Có người muốn giữ rạp, có người muốn bán vì giá đền bù cao, hai phe rì rầm bàn tán ở hai góc sân như hai đội bóng đang khởi động trước trận đấu. Linh không trách họ. Cô nói ai cũng có quyền cần tiền, nhưng quyết định phải được đưa ra sau khi biết lịch sử khu đất, giọng cô đủ vững để cả hai phe cùng im lặng lắng nghe.

Minh trình bày bản sửa chữa, tay cầm những tấm bìa cứng vẽ sơ đồ nguệch ngoạc. Hậu chiếu video, trong đó có cảnh anh trượt ngã khỏi ghế thang tuần trước, tiếng cười rộ lên từ đám đông trước khi ai đó nhắc phải xem tiếp phần số liệu. Mọi người cười, rồi nghiêm túc nghe số liệu về chi phí sửa mái và tiền điện. Dì Tám đề nghị biến một phần sân thành chợ cuối tuần để có doanh thu. Bà Năm bảo phải chừa chỗ cho mèo, một yêu cầu nghiêm túc đến mức không ai dám phản đối.

Một người đàn ông đứng dậy giữa đám đông, hỏi Linh có ở lại không. Cô nói chưa biết, nhưng sẽ không để người khác quyết định thay trong khi cô còn chưa đọc hết hồ sơ. Câu nói khiến một số người im, vì họ từng nhìn cô như người thành phố chỉ về bán nhà rồi biến mất, và giờ đây họ phải xem lại định kiến ấy.

Cuộc họp kết thúc bằng một bảng đăng ký tình nguyện, tờ giấy dài dần ra khi được chuyền tay từ hàng ghế này sang hàng ghế khác. Bốn mươi hai người ký, trong đó có ông Sáu lái thuyền và cô thư ký cũ. Bà Năm giao cho Minh giữ loa, nhưng anh bấm nhầm nút làm tiếng nhạc đám cưới vang lên giữa lúc mọi người đang nghiêm túc bàn bạc. Mọi người cười đến khi nước mắt chảy, và cả buổi họp nặng nề bỗng chốc hóa thành một buổi tối ấm áp bất ngờ.

Đêm đó, Phúc gọi cho Linh, giọng ông lạnh và đều như đọc một bản án. Ông nói nếu cô không bán, công ty sẽ kiện vì rạp nằm trong quy hoạch. Linh hỏi ông có từng ở An Bình trong trận lũ không. Phúc im lặng một lúc lâu. Ông nói chuyện quá khứ không thay đổi được quy hoạch.

“Nhưng nó thay đổi lý do người ta không được phép xóa nơi này,” Linh đáp.

Phúc cúp máy không một lời đáp lại. Minh nói cô đang học cách cúp máy trước người khác. Linh bảo anh đừng vui quá, cô vẫn cần anh nghe mọi câu than mỗi khi cô mệt mỏi.

Trong kho, dưới ánh đèn pin, họ tìm thấy cuộn băng ghi âm giọng cô Xuân, cuộn băng bọc trong một lớp ni-lông cũ đã ố vàng. Cô nói tên Phúc, ông Hải và khoản tiền bảo trì đê bằng giọng run rẩy như đang kể lại một cơn ác mộng. Băng bị rè, nhưng đoạn cuối rõ: “Nếu có chuyện, hãy đưa Linh rời đi.”

Linh ngồi xuống sàn, hai chân không còn sức đứng vững. Minh để cô dựa vào vai mình. Lần này anh không đưa khăn. Anh chỉ ngồi yên, cho đến khi cơn run trong tay cô dịu lại, hơi thở anh đều đặn như một lời trấn an không lời.

Luật sư Mai, người bạn học cũ của Hậu, đến rạp với một chiếc va-li đầy hồ sơ, dáng đi nhanh nhẹn và ánh mắt sắc sảo. Cô xem đoạn phim nhiều lần, hỏi thời điểm máy quay, ai giữ bản gốc và có ai chạm vào cuộn phim sau khi tráng không. Hậu trả lời rất nhanh rằng chỉ có một con mèo, nhưng con mèo không có thẻ căn cước, khiến Mai phải bật cười giữa lúc đang cố giữ vẻ nghiêm túc.

Mai cười, rồi trở lại nghiêm túc, đặt cuốn sổ tay lên bàn. Cô nói hình ảnh có giá trị tham khảo, nhưng cần đối chiếu với hồ sơ và lời khai. Nếu Phúc kiện Linh vi phạm hợp đồng, họ phải chứng minh ông đã che giấu thông tin về nguồn gốc tài sản. Nếu thị trấn muốn bảo tồn rạp, cần lập hồ sơ di sản cộng đồng, không thể chỉ dựa vào cảm tình dù cảm tình ấy có chân thật đến đâu.

Linh hỏi phải mất bao lâu. Mai bảo có thể vài tháng, có thể lâu hơn. Cô không hứa một chiến thắng nhanh. Cô chỉ hứa sẽ không để họ bị đẩy ra khỏi phòng họp vì không biết dùng từ pháp lý, một lời hứa giản dị nhưng khiến Linh thấy nhẹ nhõm hơn hẳn.

Tối ấy, nhóm mở buổi thu thập lời kể. Người dân xếp hàng trước phòng vé, mỗi người mang một vật gắn với rạp: vé cũ, ảnh cưới, hóa đơn bắp rang, một chiếc áo khoác bỏ quên từ năm 2004 vẫn còn thoang thoảng mùi long não. Dì Tám mang chiếc muôi từng dùng nấu nước gừng cho người tránh lũ, cán muôi đã mòn nhẵn vì bao năm sử dụng. Hậu phỏng vấn từng người nhưng cứ hỏi “cảm xúc của cô khi thấy anh hùng trở lại là gì”, khiến bà Năm ném cho cậu cây bút giữa tiếng cười của cả đám đông xếp hàng.

Linh nghe một bà cụ kể chồng bà đã xem bộ phim cuối cùng trước khi mất. Ông không chết trong rạp, nhưng rạp là nơi ông ngồi im rất lâu sau khi biết căn nhà đã trôi, tay ông siết chặt thành ghế đến mức móng tay bấm cả vào gỗ. Bà nói Hạ Vàng cho người ta một chỗ để đau mà không phải đau một mình, giọng bà run run nhưng ánh mắt bà lại bình yên lạ thường.

Những câu chuyện ấy làm hồ sơ của Mai dày lên từng ngày. Không phải câu chuyện nào cũng giúp kiện Phúc, nhưng tất cả đều chứng minh rạp có đời sống riêng, một đời sống không thể quy đổi thành tiền bạc trên bất kỳ hợp đồng nào. Linh bắt đầu hiểu cứu Hạ Vàng không đồng nghĩa giữ nguyên từng chiếc ghế. Có thể họ phải thay mái, sửa tường, đổi cách vận hành. Điều cần giữ là quyền của người dân được quyết định nơi này sẽ trở thành gì.

Đêm khuya, Minh ngồi trên sân khấu, chân đung đưa qua mép sàn gỗ. Linh hỏi anh có bao giờ nghĩ họ sẽ thất bại không. Anh nói nghĩ mỗi ngày, nhưng vẫn sửa vì thất bại không thể là lý do để làm hỏng thêm một thứ đang cố sống.

“Anh nói nghe giống lời tỏ tình,” Linh bảo.

“Tôi đang nói về máy chiếu.”

“Tôi cũng đang nói về máy chiếu.”

Hai người cùng cười, tiếng cười vang nhẹ trong không gian trống trải của rạp về đêm, nhưng khoảng cách giữa họ đã ngắn hơn trước, cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Mai yêu cầu mọi người ký thỏa thuận bảo mật với nhân chứng, không phải để khóa họ lại mà để tránh tài liệu bị phát tán ngoài ý muốn. Linh đọc từng dòng dưới ánh đèn bàn, sửa một câu quá rộng bằng bút đỏ. Cô bảo không thể gọi mọi kỷ niệm là tài sản của rạp, vì kỷ niệm thuộc về những người đã sống nó, không phải thuộc về bốn bức tường.

“Cô bắt đầu giống một luật sư,” Mai nói, có phần thán phục.

“Tôi chỉ bắt đầu biết sợ chữ nhỏ.”

Minh nghe thấy, đem dán một tờ giấy lên máy chiếu: “Không đọc chữ nhỏ khi đang leo thang.” Linh gỡ xuống, nhưng vẫn cười, không nhịn được trước sự lố bịch đáng yêu của anh.

Mai bảo câu đùa của Minh nên được giữ trong hồ sơ như bằng chứng nhóm vẫn còn là con người giữa một vụ việc nặng nề. Linh ghi nó vào mục “ghi chú ngoài lề”, rồi thêm rằng không ai được dùng nó để biện minh cho việc bỏ qua an toàn, một điều khoản nghiêm túc len giữa những dòng chữ hài hước.

Trước khi ra về, Mai kéo Linh ra một góc riêng, giọng cô hạ thấp xuống. Cô nói rằng trong tất cả các vụ việc cô từng nhận, đây là lần đầu tiên cô thấy một cộng đồng sẵn sàng bước ra ánh sáng cùng lúc như vậy, thay vì để một mình nạn nhân chính đối đầu với cả một bộ máy. Cô cảnh báo Linh rằng con đường phía trước sẽ không dễ dàng, rằng Phúc và những người đứng sau ông có nhiều nguồn lực hơn họ tưởng, nhưng cô cũng nói thêm rằng nguồn lực không phải lúc nào cũng thắng được một thị trấn đã quyết định không quên nữa.

Linh tiễn Mai ra tận cổng, đứng nhìn chiếc xe của cô khuất dần sau khúc cua. Khi quay vào, cô thấy Hậu đang ngồi thu lu ở quầy vé, mắt đỏ hoe vì xúc động sau khi nghe những lời kể suốt buổi tối. Cậu hỏi Linh có nghĩ họ sẽ thắng không. Linh không trả lời ngay. Cô nhìn quanh sảnh, nhìn những chiếc ghế trống, nhìn tấm màn trắng đang chờ một buổi chiếu khác, rồi nói rằng thắng hay thua không còn là câu hỏi duy nhất nữa. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu họ có còn dám nhìn thẳng vào sự thật hay không, bất kể kết quả cuối cùng ra sao.

Hậu gật đầu, im lặng một lúc rồi đứng dậy đi tắt bớt đèn trong sảnh, chỉ để lại một ngọn đèn bàn duy nhất nơi Linh vẫn ngồi sắp xếp lại chồng hồ sơ. Ngoài trời, gió đêm lùa qua khe cửa mang theo hơi ẩm của con sông, và Linh, lần đầu tiên sau nhiều ngày căng thẳng, cho phép mình thở ra một hơi thật dài, như trút bớt một phần gánh nặng đã mang theo suốt từ ngày trở về.

Minh khóa cửa kho, rồi quay lại ngồi xuống đối diện Linh, không nói gì, chỉ lặng lẽ giúp cô xếp những trang giấy cuối cùng vào bìa hồ sơ theo đúng thứ tự ngày tháng. Có những đêm không cần lời an ủi hoa mỹ, chỉ cần một người ngồi cạnh, cùng làm một việc nhỏ nhặt cho đến khi cơn mệt mỏi dịu bớt. Khi tất cả giấy tờ đã được cất gọn, Linh nhìn đồng hồ, thấy đã gần một giờ sáng, nhưng cô không thấy buồn ngủ chút nào, chỉ thấy một sự bình yên lạ lùng đang len dần vào lồng ngực, thứ cảm giác cô đã quên mất từ rất lâu rồi.