Chương 43 — Mùa Hè Sau Cơn Mưa

Linh tìm thấy bản hợp đồng cha từng ký với ngân hàng nhiều năm về trước, giấu kỹ trong một ngăn kéo phía sau tủ điện mà cô suýt bỏ sót. Điều khoản ở cuối trang ghi rõ ràng: nếu rạp được công nhận là không gian văn hóa cộng đồng chính thức, khoản nợ có thể được chuyển đổi thành một quỹ bảo tồn dài hạn thay vì phải trả dứt điểm ngay lập tức. Cha cô đã âm thầm chuẩn bị con đường thoát hiểm này từ rất nhiều năm trước, dù không ai biết được liệu ông có tin rằng Linh sẽ trở về để tìm thấy nó hay không.

Ông không chỉ để lại một khoản nợ nặng nề cho con gái. Ông còn để lại một lối thoát cẩn thận, một tia hy vọng nhỏ được cất giấu kỹ càng, chờ đúng người và đúng thời điểm để mở ra.

Linh nói với Minh rằng cô thực sự muốn giữ rạp này lâu dài, không còn là một quyết định tạm thời nữa. Minh hỏi cô có cần anh ký hợp đồng làm quản lý chính thức không. Cô bảo anh sẽ được trả lương đàng hoàng bắt đầu từ tháng sau.

“Có bảo hiểm không?”

“Có.”

“Có phụ cấp người yêu không?”

Linh ném cả tập giấy tờ vào người anh. Anh nhanh tay bắt được, cười toe toét đầy tự mãn.

Họ nộp hồ sơ xin chuyển đổi khoản vay chính thức lên ngân hàng. Người dân trong thị trấn cùng nhau góp đủ vốn đối ứng cần thiết. Tờ giấy bán nhà cũ, thay vì bị xé bỏ, được đặt cẩn thận vào hộp lưu trữ chung của rạp. Linh muốn giữ lại nó như một lời nhắc rằng cô đã từng có ý định rời đi, để không bao giờ quên mất cảm giác của những ngày đầu tiên ấy.

Hồ sơ chuyển đổi rạp bị yêu cầu bổ sung thêm một bản cam kết chính thức từ phía chủ sở hữu. Linh là người thừa kế duy nhất hợp pháp, nhưng ngân hàng vẫn giữ quyền kiểm soát đối với chiếc máy chiếu đã được thế chấp từ trước. Cô đứng trước hai lựa chọn: vay thêm một khoản mới để mua đứt lại thiết bị, hoặc bán một phần cổ phần cho một nhà đầu tư bên ngoài.

Mẹ cô nói không cần phải vội vàng quyết định ngay. Nếu buộc phải mất thêm thời gian, họ sẽ tạm dùng máy chiếu thuê để duy trì hoạt động. Minh bảo anh có thể sửa lại một chiếc máy cũ mượn từ trường học gần đó. Tân góp ý rằng chiếc máy đó chỉ đủ khả năng chạy được một đoạn phim dài mười phút liên tục. Hậu lập tức đề xuất chia một bộ phim ra thành chín buổi chiếu nhỏ, như vậy khán giả sẽ buộc phải quay lại rạp nhiều lần hơn.

Cuối cùng, Linh quyết định bán căn hộ nhỏ cô từng mua ở thành phố nhiều năm trước. Đây hoàn toàn là quyết định tự thân của cô, không hề chịu bất kỳ áp lực nào từ ai khác. Cô giữ lại một khoản vừa đủ để trang trải cuộc sống cơ bản, và công khai toàn bộ số tiền còn lại đóng góp vào quỹ chung. Mai kiểm tra kỹ lưỡng bản hợp đồng bán nhà tới ba lần liền. Mẹ cô không hỏi con gái có tiếc nuối gì không, chỉ lặng lẽ nấu món canh mà Linh vẫn luôn yêu thích từ nhỏ.

Minh hỏi cô có sợ mình đang lặp lại đúng con đường của cha hay không, việc âm thầm hy sinh mà không nói rõ với ai. Linh đáp cha cô ngày trước chọn cách giấu kín mọi người; còn cô đang chọn cách nói thẳng với tất cả mọi người về quyết định của mình. Anh bảo đó chính là điểm khác biệt căn bản giữa hai cha con.

Ngày ngân hàng chính thức bàn giao lại chiếc máy chiếu, cả nhóm cùng nhau khiêng nó ra sân để kiểm tra lần cuối. Hậu lỡ tay làm rơi một miếng đệm cao su nhỏ, cả xóm phải cúi xuống tìm kiếm khắp nơi. Cuối cùng, con mèo của rạp ngậm lấy miếng đệm rồi chạy biến mất không dấu vết. Minh đùa rằng họ vừa tìm được một nhân viên kho hàng mới đầy năng lực.

Linh ký vào hợp đồng chính thức mua lại toàn bộ thiết bị trước sự chứng kiến của Mai và mẹ. Cô đọc kỹ càng từng điều khoản một, hỏi rõ ràng về lãi suất và quyền sử dụng lâu dài. Không một ai thúc giục cô phải ký vội vàng cho xong chuyện. Khi đặt bút xuống dòng cuối cùng, cô cảm thấy nhẹ nhõm không phải vì đã trả hết được nợ nần, mà vì lần này, quyết định của cô không còn bị che giấu phía sau lưng bất kỳ ai nữa.

Khoản nợ cuối cùng còn lại không quá lớn về giá trị, nhưng lại khiến cả nhóm mất ngủ suốt nhiều đêm liền vì lo lắng. Ngân hàng yêu cầu phải có tài sản bảo đảm cụ thể, trong khi bản thân rạp lại chưa thể dùng để thế chấp cho tới khi hoàn tất toàn bộ thủ tục chuyển đổi. Linh có lúc tưởng như mọi việc lại quay về đúng điểm xuất phát ban đầu. Mai đề xuất tìm một quỹ bảo tồn văn hóa đứng ra bảo lãnh, nhưng hồ sơ lại cần thêm thư giới thiệu chính thức từ chính cộng đồng địa phương.

Cả nhóm chia nhau đi từng nhà trong thị trấn, không hề ép buộc bất kỳ ai phải ký tên một cách mù quáng. Linh kiên nhẫn giải thích rõ ràng số tiền cần huy động, thời hạn hoàn trả và cả những rủi ro có thể xảy ra nếu kế hoạch thất bại. Có người từ chối tham gia, có người chỉ có thể góp được một bữa cơm đơn giản cho cả đoàn đi vận động. Một ông lão đưa ra một tờ giấy viết tay nguệch ngoạc: “Tôi không có tiền, nhưng tôi sẽ trông cửa hộ vào mỗi thứ ba.” Linh vẫn trân trọng ghi tên ông vào danh sách những người đã đóng góp cho rạp.

Sau mười ngày ròng rã đi vận động khắp nơi, họ có đủ số thư giới thiệu cần thiết cùng một khoản tiền nhỏ. Không ai trong số họ trở nên giàu có hơn sau chuyện này, nhưng ai cũng cảm thấy mình đã đặt một phần cuộc đời vào quyết định chung của cả cộng đồng. Quỹ bảo tồn văn hóa cuối cùng chấp thuận đứng ra bảo lãnh có điều kiện. Linh đọc bức thư chấp thuận ấy tới ba lần liền, rồi lập tức gọi điện báo tin cho Minh. Anh không hét lên vì vui mừng, chỉ bình thản nói tối nay sẽ mua hẳn một túi bắp rang thật lớn để ăn mừng. Cô dặn anh nhớ giữ lại hóa đơn, vì tình cảm thì không thể hạch toán vào sổ sách, nhưng bắp rang thì hoàn toàn có thể.

Tối hôm ấy, khi đang kiểm tra lại bảng tính chi tiêu, Linh phát hiện một khoản phí nhỏ bị nhập sai số liệu. Không ai cố ý gây ra sai sót này, nhưng nếu bỏ qua không sửa, số dư cuối tháng sẽ bị lệch đi một chút. Hậu đề nghị âm thầm sửa lại rồi coi như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Linh kiên quyết lắc đầu, gọi cả nhóm quay lại họp và đánh dấu lỗi sai ấy bằng mực đỏ thật rõ ràng.

Mai nói rằng đôi khi công khai thừa nhận một sai sót nhỏ còn khó khăn hơn nhiều so với việc công bố một chiến thắng lớn lao. Linh xin lỗi cả nhóm vì đã duyệt bảng tính quá vội vàng trước đó. Hậu sửa lại số liệu, Minh kiểm tra đối chiếu từng hóa đơn liên quan, mẹ cô đích thân ký xác nhận lần cuối. Cuối cùng, số tiền chênh lệch ấy chẳng đáng là bao, nhưng ai cũng hiểu rõ rằng từ nay về sau, không ai còn phải giấu giếm một lỗi lầm nhỏ chỉ để giữ gìn hình ảnh chung cho cả tập thể nữa.

Trước khi đi ngủ, Linh ghi vào cuốn sổ của mình: “Một nơi bền vững không phải là nơi không bao giờ mắc sai lầm. Đó là nơi dù có sai, người ta vẫn còn đủ niềm tin để nói ra sự thật.” Cô gửi câu ấy cho Minh qua tin nhắn. Anh đáp lại bằng một tấm ảnh chụp một chiếc ốc vít nằm lăn lóc ngoài khay đựng dụng cụ, kèm theo chú thích ngắn gọn: “Tôi đã báo cáo rồi đấy nhé.”

Sáng hôm sau, đại diện quỹ bảo tồn văn hóa đích thân tới rạp để hoàn tất những thủ tục cuối cùng. Người phụ trách, một phụ nữ trung niên nghiêm nghị nhưng thân thiện, dành gần cả buổi sáng để rà soát lại từng trang hồ sơ cùng Mai. Bà hỏi rất kỹ về cách thức vận hành quỹ minh bạch, về việc ai có quyền phê duyệt các khoản chi tiêu lớn, về kế hoạch dự phòng nếu doanh thu sụt giảm trong tương lai. Linh trả lời từng câu hỏi một cách rành mạch, đôi lúc phải lật lại sổ tay để dẫn chứng bằng số liệu cụ thể.

Đến trưa, khi mọi thủ tục đã hoàn tất, người phụ nữ ấy nán lại ăn cơm cùng cả nhóm. Bà nói mình đã đi thẩm định không biết bao nhiêu dự án bảo tồn văn hóa trong suốt sự nghiệp, nhưng hiếm khi thấy một nơi mà người trẻ tuổi lại nắm rõ từng chi tiết vận hành đến vậy, thay vì chỉ biết trông chờ vào lòng nhiệt huyết suông. Linh cảm ơn lời khen ấy, nhưng cũng thành thật nói rằng sự rành mạch này không tự nhiên mà có, nó được xây dựng từ không biết bao nhiêu lần mắc lỗi và phải sửa sai suốt mấy tháng qua.

Chiều hôm đó, sau khi tiễn vị khách quý ra về, Linh đứng một mình trong phòng máy, nhìn tờ quyết định bảo lãnh chính thức vừa được ký kết. Cô gọi điện báo tin cho mẹ, giọng cô run lên vì xúc động dồn nén suốt nhiều tuần liền. Mẹ nghe xong, im lặng một lúc rồi chỉ nói một câu ngắn gọn: “Ba con chắc hẳn đang mỉm cười đâu đó.” Linh cúp máy, ngồi xuống ghế số 13, để cho những giọt nước mắt cuối cùng của một hành trình dài rơi xuống trong yên tĩnh.