Chương 24 — Mùa Hè Sau Cơn Mưa

Minh bị cảnh sát mời lên vì thiết bị máy chiếu của rạp được báo mất. Một chiếc máy cũ được tìm thấy trong kho nhà anh, có dấu của Công ty Bờ Nam khắc chìm ở đáy máy. Minh nói anh mượn để sửa, nhưng không có giấy nhận, một sơ suất nhỏ giờ trở thành cái cớ lớn.

Linh giận anh vì đã giấu việc mượn máy, dù cô biết trong lòng anh không hề có ý đồ xấu. Minh bảo anh định trả khi sửa xong, chỉ là anh chưa kịp nói với ai. Hậu nói đây là lúc không nên cãi nhau về đạo đức của người có tua vít, một câu đùa vô duyên đúng lúc khiến cả hai phải bật cười dù đang bực bội.

Phúc gửi đơn tố cáo, nói Minh trộm thiết bị, một cáo buộc nặng nề mà cả nhóm biết ngay là có chủ đích. Luật sư chứng minh máy đã hỏng và được cho mượn trước khi Phúc mua rạp, dựa trên những ghi chép cũ. Nhưng Minh vẫn bị giữ để làm rõ, một đêm dài đằng đẵng đối với tất cả những người đang chờ tin ở bên ngoài.

Minh bị giữ vì người ta thấy anh gần kho hồ sơ lúc có báo mất bản sao cuộn phim. Không ai đánh anh, nhưng họ hỏi đi hỏi lại cùng một câu cho đến khi anh quên mình đã trả lời thế nào, một chiến thuật quen thuộc khiến người bị hỏi dần mất tự tin vào chính trí nhớ của mình. Linh đợi ngoài đồn suốt đêm, tay nắm chặt điện thoại đến mức các đốt ngón tay đau nhức. Cô muốn gọi cho Mai, cho báo chí, cho mẹ, nhưng ai cũng bảo chờ, hãy để đúng quy trình được thực hiện.

Suốt đêm ấy, Linh ngồi trên băng ghế đá lạnh ngắt trước cửa đồn, gió đêm thổi lạnh buốt qua lớp áo mỏng. Mẹ cô mang tới một chiếc áo khoác và một bình trà nóng, ngồi xuống cạnh con gái mà không nói gì nhiều, chỉ thỉnh thoảng xoa nhẹ lưng cô mỗi khi thấy Linh run lên vì lạnh hoặc vì lo lắng. Hậu chạy đi chạy lại giữa quán nước gần đó và băng ghế, mang từng ly trà nóng cho mọi người, cố tỏ ra bận rộn để không phải đối diện với nỗi sợ của chính mình.

Gần sáng, Linh nhắn tin cho Mai dù biết cô đang ngủ, chỉ để có cảm giác mình không hoàn toàn bất lực. Mai gọi lại ngay, giọng tỉnh táo đến ngạc nhiên dù mới nửa đêm, hướng dẫn Linh từng bước cần làm khi Minh được thả: không hỏi dồn dập, không ép anh kể lại ngay, chỉ cần ở bên cạnh. Linh ghi chú từng lời Mai nói vào một mảnh giấy nhàu, tay cô run đến mức chữ viết xiêu vẹo, nhưng cô vẫn cố ghi cho đủ, như thể chỉ cần làm đúng từng bước nhỏ, mọi thứ sẽ ổn.

Khi trời vừa hửng sáng, một viên cảnh sát bước ra thông báo có thể sắp thả người, nhờ vào cuốn sổ sửa chữa mà người hàng xóm cũ mang tới. Linh nghe tin, thấy chân mình muốn khuỵu xuống vì nhẹ nhõm, nhưng cô vẫn đứng vững, siết chặt tay mẹ đang nắm lấy tay cô. Cả nhóm ngồi thêm gần một tiếng đồng hồ nữa trong im lặng chờ đợi, ánh nắng sớm dần len qua những tán cây trước sân đồn, trước khi cánh cửa cuối cùng cũng mở ra.

Linh tới đồn, gặp một người phụ nữ lớn tuổi tự giới thiệu là hàng xóm cũ của gia đình Minh, người từng chứng kiến cha Linh giao máy cho anh mượn. Bà đưa cho cô sổ sửa chữa cũ, trong đó có chữ ký của cha Linh. Cha đã ghi rõ máy cho mượn để phục hồi cuộn phim, một dòng chữ nhỏ nhưng đủ sức nặng để gỡ bỏ nghi ngờ.

Minh bước ra khỏi đồn sau một đêm dài, không đùa, cũng không cảm ơn ai. Gương mặt anh phờ phạc, đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ. Anh chỉ nói xin lỗi vì đã làm Linh lo. Cô đáp cô lo vì anh ngu, không phải vì anh đáng thương, giọng cô vừa giận vừa nhẹ nhõm đến mức run rẩy.

Hai người cãi nhau ở cầu thang rạp ngay khi vừa về tới. Minh cho rằng anh nên tự đi lấy bản sao vì những người khác đã chịu đủ rủi ro rồi. Linh nói anh không được biến việc bảo vệ mọi người thành quyền tự quyết định mình có thể bị bắt hay không.

“Tôi sửa được đồ một mình,” Minh nói.

“Nhưng anh không có quyền tự sửa cả nỗi sợ của tôi.”

Câu nói khiến anh im, quai hàm anh siết lại như đang nuốt xuống một điều gì đó. Hậu đứng giữa cầm hai ly trà, không biết đưa cho ai giữa lúc cả hai đang căng thẳng. Cuối cùng cậu uống cả hai ly, rồi bị bà Năm mắng vì trà đang nóng, khiến bầu không khí căng thẳng bất ngờ vỡ ra thành tiếng cười mệt mỏi.

Cuộn phim được trả lại trong một phong bì niêm phong cẩn thận. Mai yêu cầu kiểm tra khung hình, đối chiếu dấu vết và lập hồ sơ chuỗi bảo quản đúng quy trình. Linh làm đúng từng bước dù rất muốn mở ra xem ngay lập tức. Cô hiểu sự thật chỉ có sức mạnh khi không ai có thể nói nó đã bị bóp méo hay can thiệp.

Đêm đó, Minh viết lời xin lỗi vào sổ quy trình chung của nhóm: “Không tự ý đi gặp người lạ, không giữ bản duy nhất, không nói ‘tôi ổn’ khi chưa ổn.” Linh đọc, bảo mục cuối là quan trọng nhất. Anh hỏi cô có muốn thêm mục “không làm rơi máy chiếu” không. Cô bảo đó là nguyên tắc sống còn, không cần viết ra vì ai cũng đã ngầm hiểu.

Từ ngày ấy, nhóm chia tài liệu thành ba nơi cất giữ riêng biệt, không ai được nắm giữ toàn bộ một mình. Phúc đánh vào người yếu nhất quanh rạp, nhưng họ bắt đầu biết cách đứng cạnh nhau mà không kéo ai vào nguy hiểm một mình, một bài học họ trả giá bằng một đêm lo lắng không ngủ.

Ngày Minh trở lại làm việc, anh được mọi người tặng một chiếc áo có dòng chữ “Không tự ý anh hùng”. Hậu đặt chữ quá lớn, khách nhìn thấy từ ngoài phố còn tưởng đó là khẩu hiệu quảng cáo phim mới. Minh mặc thử, bảo áo hơi chật ở lòng tự trọng. Linh nói vậy là vừa, cả nhóm cười vang giữa sảnh rạp.

Mai tổ chức buổi tập huấn ngắn về an toàn cho toàn bộ nhóm tình nguyện. Nhân chứng được quyền từ chối trả lời bất cứ lúc nào, tài liệu được khóa cẩn thận, số điện thoại khẩn cấp dán ở mọi cửa ra vào. Bà Năm hỏi nếu có người giả vờ làm nhân chứng để ăn bắp rang thì sao. Mai bảo vẫn phải kiểm tra, không được nghi ngờ mọi người một cách vô căn cứ, dù câu hỏi của bà Năm nghe có vẻ ngớ ngẩn.

Một người phụ nữ từng rút lời khai quay lại rạp vào một buổi chiều mưa nhỏ. Bà nói đã nói dối vì con trai làm công nhân cho Bờ Nam, nhưng giờ cậu muốn nghỉ việc và sợ bị trả thù nếu mẹ mình lên tiếng. Linh không ép bà ký lại ngay. Cô chỉ mời bà nghe một buổi chiếu và tự quyết định theo nhịp độ của riêng mình.

Sau phim, người phụ nữ đặt tay lên ghế 13, giọng bà run run, nói bà đã ngồi ở đó đêm lũ. Bà sẽ kể lại, nhưng cần người bảo vệ con mình trước. Mai ghi điều kiện ấy vào biên bản một cách cẩn trọng. Minh nhìn Linh, bảo họ đang học một kiểu sửa chữa khó hơn sửa máy nhiều.

Linh đáp ít nhất loại sửa chữa này không cần vít rơi xuống cống. Hậu từ xa nói anh nghe thấy, khiến cả hai phải quay lại nhìn cậu với ánh mắt bất lực.

Người phụ nữ ký lại lời khai vào sáng hôm sau, tay bà vẫn còn run nhưng ánh mắt đã vững vàng hơn. Bà yêu cầu một bản sao cho con trai, để cậu biết mình không bị kéo vào sau lưng mà không hay biết gì. Mai đồng ý ngay. Linh nhận ra bảo vệ một người không phải quyết định thay họ, mà là để họ có đủ thông tin tự quyết định cho chính mình.

Con trai bà đến rạp vào chiều hôm đó, đứng ngoài cổng rất lâu trước khi dám bước vào. Cậu nói sẽ không làm chứng, nhưng muốn biết mẹ mình đã nói gì. Mai cho cậu đọc bản đã che thông tin riêng tư cẩn thận. Cậu rời đi mà không ký, song trước khi đi đã hỏi lịch buổi chiếu tuần sau, một câu hỏi nhỏ nhưng đủ để Linh hiểu rằng cánh cửa vẫn còn để ngỏ cho cậu quay lại khi sẵn sàng.

Tối hôm ấy, sau khi mọi người đã về, Linh và Minh ngồi lại trên bậc thềm rạp, ánh đèn đường hắt bóng hai người dài trên sân xi măng. Minh kể thêm về đêm bị giữ ở đồn, giọng anh vẫn còn hơi run khi nhắc lại cảm giác bị hỏi cùng một câu suốt nhiều giờ liền cho đến khi không còn chắc chắn về bất cứ điều gì mình đã nói. Anh nói điều khiến anh sợ nhất không phải là bị giam, mà là khoảnh khắc anh nhận ra mình bắt đầu nghi ngờ chính trí nhớ của bản thân, y như cách nhiều nhân chứng trong vụ lũ từng phải sống suốt mười tám năm.

Linh nắm tay anh, không nói gì trong một lúc lâu. Cô nghĩ về việc gia đình cô, và giờ cả Minh, đều đã nếm trải cùng một thứ vũ khí: sự nghi ngờ được gieo vào chính niềm tin của một người vào bản thân mình. Cô nói với anh rằng từ nay, mỗi khi có ai bị thẩm vấn hay chất vấn liên quan tới rạp, họ sẽ luôn có một người đi cùng, ghi chép lại từng câu hỏi, để không ai phải một mình đối diện với nỗi sợ ấy nữa. Minh gật đầu, tựa đầu vào vai cô, và lần đầu tiên kể từ khi được thả, anh để mình thở ra một hơi thật dài, như vừa đặt xuống một gánh nặng đã mang suốt cả ngày dài.