Chương 25 — Mùa Hè Sau Cơn Mưa

Vì điện rạp bị cắt để sửa chữa đường dây, nhóm quyết định chiếu phim ngoài trời ở bãi cỏ sau rạp, ngay ven bờ sông. Minh dựng màn hình bằng vải trắng căng giữa hai thân cây, tay anh kéo từng góc vải cho thật phẳng dưới ánh hoàng hôn đang tắt dần. Hậu mượn máy phát từ tiệm sửa xe, nối dây điện chằng chịt nhưng gọn gàng đến bất ngờ. Trẻ con ngồi trên chiếu trải sẵn, chạy vòng quanh đùa nghịch trước giờ chiếu, người lớn mang ghế nhựa xếp thành từng hàng không đều nhau.

Phim hài làm cả bờ sông cười vang, tiếng cười lan xa theo gió đêm. Khi tới đoạn lũ trong danh sách phim gốc, Linh không chiếu. Cô chọn một phim về mùa hè nhẹ nhàng thay thế, để mọi người có một buổi tối không phải sống lại nỗi đau đã quá quen thuộc.

Minh hỏi cô có sợ người ta quên không, khi cứ né tránh những thước phim nặng nề. Linh nói nhớ không cần phải đau mỗi lần nhắc lại. Rạp cũng không thể chỉ chiếu một bộ phim, chỉ kể một câu chuyện duy nhất mãi mãi.

Giữa buổi, một chiếc thuyền nhỏ chở người từ khu bờ nam tới, mái chèo khua nhẹ trên mặt nước tối. Họ mang theo bức ảnh cha Linh cứu họ năm xưa, tấm ảnh đã ố vàng nhưng được bọc cẩn thận trong túi ni-lông. Một bà cụ đặt ảnh cạnh máy chiếu, giọng bà run run, nói họ muốn trả lại tên cho ông.

Khi bộ phim cuối cùng của buổi tối hiện lên — một đoạn tư liệu ngắn có hình ảnh mẹ Linh trong đêm lũ mà Linh không hề biết trước sẽ được chiếu — cả bãi cỏ chìm vào im lặng. Linh khóc giữa hàng trăm người, không kìm được nữa. Minh đứng sau màn hình, làm dấu tay ra hiệu “được khóc” về phía cô. Hậu đứng gần đó tưởng anh đang ra hiệu kỹ thuật, lập tức tăng âm lượng loa lên hết cỡ. Tiếng mưa trong đoạn phim vang quá lớn giữa đêm tĩnh mịch, nhưng không ai phàn nàn, như thể mọi người cũng cần âm thanh ấy lớn hơn để lấp đầy khoảng lặng trong lòng mình.

Sau phim, một người đàn ông từng làm ở kho Bờ Nam bước lên trước đám đông, giọng ông run nhưng rõ ràng. Ông nói ông không có bằng chứng mới, chỉ có một điều đã giữ trong lòng suốt mười tám năm: cha Linh đã quay lại lấy danh sách những hộ chưa sơ tán, dù lúc đó ông có thể lên xe cứu hộ rời đi an toàn. Ông đã thấy ông Khải suýt bị nước cuốn trôi, nhưng không thể kéo vì tay ông đang giữ một đứa trẻ.

Linh hỏi đứa trẻ là ai. Người đàn ông chỉ vào bà Năm đang đứng lặng lẽ ở cuối đám đông. Bà cúi đầu, bàn tay nắm chặt chiếc khăn cũ, không nói được lời nào. Linh không biết cha đã cứu bao nhiêu người trong đêm ấy, nhưng cô biết chắc một điều: ông đã không bỏ mặc bất kỳ ai.

Sau câu chuyện ấy, người dân bắt đầu tự nguyện ký đơn đề nghị bảo tồn rạp ngay tại chỗ, truyền tay nhau một xấp giấy và vài cây bút. Hơn ba trăm chữ ký được thu thập chỉ trong một đêm. Có người ký bằng tay trái vì tay phải bị thương từ trận lũ cũ, có người nhờ con cái viết hộ vì mắt đã mờ. Công ty Bờ Nam, dù có muốn, cũng không thể nói đây là tài sản không ai cần nữa.

Mai hướng dẫn mọi người không ký trùng, ghi rõ địa chỉ và số điện thoại liên lạc để đảm bảo tính pháp lý, tay cô cầm sẵn một xấp giấy trắng phòng khi hết chỗ trống. Hậu phát bút nhưng cứ phát nhầm bút dạ to cho trẻ con, khiến chữ ký của một bé trai to choán cả một dòng giấy. Bà Năm bảo vẫn có thể xem đó là lòng tin, dù chữ ký có kỳ quặc đến đâu.

Minh dọn màn hình sau khi đám đông đã vãn dần, Linh gấp lại tấm chiếu trải. Hai người cùng ngã xuống bãi cỏ vì vướng phải dây điện chăng ngang lối đi. Cô bảo anh là người duy nhất có thể biến bi kịch thành tai nạn lao động. Minh nói anh đang cố giữ lãng mạn giữa một đêm nặng nề cảm xúc.

“Lãng mạn của anh cần bảo hiểm,” Linh đáp, phủi cỏ dính trên áo.

Anh nhìn cô, cười. Bên trên họ, bầu trời không còn mưa, chỉ có vài vì sao lấp ló sau đám mây tan dần. Những người dân đang rời đi mang theo câu chuyện của chính mình, và Hạ Vàng lần đầu tiên có một bản ghi không thể dễ dàng bị xóa: hơn ba trăm cái tên, hơn ba trăm lời chứng thầm lặng.

Đơn đề nghị bảo tồn được gửi lên huyện cùng hồ sơ lời khai ngay sáng hôm sau, một tập tài liệu dày cộp mà Mai đã thức trắng đêm để hoàn thiện. Linh phải gặp từng đại diện, kiên nhẫn giải thích rằng rạp không xin đặc quyền mà xin thời gian chuyển đổi mô hình vận hành. Một người hỏi nếu rạp không sinh lời thì ai chịu trách nhiệm tài chính. Cô đáp quỹ cộng đồng sẽ chịu phần đã cam kết, còn quyền kiểm tra sổ sách thuộc về tất cả người đã góp công góp của.

Phúc gửi văn bản phản đối nhưng không yêu cầu hủy đơn, một sự nhượng bộ ngầm mà ai cũng nhận ra. Ông viết công ty từng đánh giá thấp sức gắn bó của người dân với mảnh đất này. Linh đọc câu đó, không biết có nên xem là lời xin lỗi. Mai nói đừng đặt tên cho lời người khác khi họ chưa tự gọi, hãy để thời gian trả lời, đừng vội vàng gán ghép ý nghĩa cho một câu chữ mơ hồ.

Minh sửa hệ thống âm thanh cho buổi chiếu tiếp theo, mồ hôi lấm tấm trên trán vì loay hoay cả buổi chiều, tình cờ phát hiện chiếc loa cũ có một đoạn băng kẹt bên trong suốt bao năm không ai hay biết. Đó là tiếng cha Linh hướng dẫn trẻ em dùng phòng chiếu làm nơi trú khi mưa lớn. Không liên quan trực tiếp đến vụ lũ, nhưng nó cho thấy ông đã chuẩn bị rạp như một nơi mở cửa cho cộng đồng từ rất lâu trước khi thảm họa xảy ra.

Linh nghe đoạn băng một mình trong đêm khuya, ngồi thu mình trong phòng máy tối om, chỉ có ánh đèn nhỏ từ chiếc loa đang phát. Cha nói nếu mất điện, hãy dùng đèn pin; nếu sợ, hãy ngồi cạnh người khác; nếu ai hỏi ai chịu trách nhiệm, trả lời rằng mọi người cùng chịu. Cô không biết ông đã áp dụng được lời cuối ấy đến đâu trong đêm lũ định mệnh, nhưng lần đầu tiên cô nghe ông nói bằng chính giọng nói của mình, không qua lời kể của bất kỳ ai khác, và giọng nói ấy ấm áp hơn cô từng tưởng tượng trong ký ức mờ nhạt của một đứa trẻ tám tuổi.

Cô đem băng ra sảnh chia sẻ với cả nhóm. Mẹ ngồi cạnh lặng lẽ, Minh sửa loa, Hậu phát bắp rang cho mọi người vừa nghe vừa nhâm nhi. Hạ Vàng tiếp tục chiếu phim đều đặn mỗi tuần, không phải vì quá khứ đã sạch sẽ hoàn toàn, mà vì quá khứ cuối cùng đã có nhiều người cùng nhau gánh vác và gìn giữ.

Linh dán lịch chiếu mới lên cửa rạp, mỗi bộ phim có một dòng ghi nguồn tài trợ và người phụ trách rõ ràng. Một cậu bé hỏi tại sao phim cũng cần nguồn tài trợ. Cô nói để mọi người biết ai đã giúp ánh sáng xuất hiện trên màn hình, rồi cậu bé bảo lần sau em sẽ góp pin cho đèn pin dự phòng của rạp.

Linh thêm một dòng cuối lịch: “Nếu bạn muốn góp chuyện, hãy hỏi trước khi gửi.” Hậu bảo câu đó làm mất bất ngờ, thiếu chút kịch tính cần thiết. Bà Năm nói sự thật không phải hộp quà cần giật nơ, nó cần được trao đi một cách đàng hoàng và có sự đồng thuận.

Vài ngày sau buổi chiếu ngoài trời, bà cụ từng mang bức ảnh tới quay lại rạp, lần này đi cùng hai người con trai đã lớn tuổi. Họ muốn tặng lại tấm ảnh cho rạp để trưng bày, thay vì giữ riêng trong nhà. Linh ngần ngại nhận, sợ lấy đi một kỷ vật quý giá của gia đình họ, nhưng bà cụ nói tấm ảnh ấy không chỉ thuộc về gia đình bà nữa, nó thuộc về cả những người đã được cứu đêm hôm đó, và nơi xứng đáng nhất để giữ nó là chính nơi câu chuyện đã bắt đầu.

Linh nhận tấm ảnh, đặt nó vào một khung kính nhỏ treo ngay lối vào sảnh, bên cạnh dòng chú thích ghi rõ tên người tặng và bối cảnh bức ảnh, cẩn thận như đang gắn lên tường một mảnh lịch sử không thể thay thế. Cô mời bà cụ và hai người con ở lại xem buổi chiếu tối hôm ấy như khách mời danh dự, dành sẵn ba chiếc ghế ở hàng đầu. Khi đèn tắt và bộ phim bắt đầu, Linh đứng nhìn từ phòng máy, thấy ba con người ấy ngồi lặng lẽ bên nhau, tay nắm chặt tay, và cô hiểu rằng công việc mình đang làm không chỉ là sửa một tòa nhà, mà còn là khâu lại những vết rách trong lòng bao nhiêu gia đình đã bị trận lũ ấy chia cắt, những vết rách âm thầm mà không giấy tờ nào có thể ghi lại đầy đủ.

Đêm đó, sau khi tiễn khách về, Linh viết vào sổ nhật ký của mình một dòng ngắn: “Có những món quà không đến từ tiền bạc, mà đến từ việc người ta chọn tin tưởng một nơi để gửi gắm ký ức của mình.” Cô gấp sổ lại, nhìn ra khung cửa sổ nơi ánh trăng đang chiếu xuống dòng sông lấp lánh, và lần đầu tiên trong nhiều tuần, cô cảm thấy gánh nặng trên vai mình đã được san sẻ bớt một phần, dù con đường phía trước vẫn còn dài và nhiều điều chưa ngã ngũ.