Chương 27 — Mùa Hè Sau Cơn Mưa

Trong cuốn sổ xanh, mẹ Linh ghi lại những tháng ngày sau khi rời An Bình, nét chữ lúc đầu còn vội vàng, run rẩy, càng về sau càng chậm rãi hơn như người viết đã học được cách sống chung với nỗi đau. Bà thuê phòng trọ, làm hai việc một lúc để đủ tiền nuôi Linh ăn học, đêm nào cũng kiểm tra cửa hai ba lần trước khi dám nhắm mắt, một thói quen bà mang theo từ đêm nước dâng năm ấy. Linh từng nghĩ mẹ lạnh lùng, nhưng sổ cho thấy bà luôn viết thư rồi xé vì sợ bị theo dõi, sợ một dòng chữ vô tình sẽ kéo cả gia đình vào nguy hiểm lần nữa.

Có một lá thư chưa gửi, giấy đã ngả màu vàng ệch: “Con có thể ghét mẹ, nhưng xin đừng nghĩ mẹ không nhớ. Mẹ nhớ từng lần con ho, từng chiếc bánh con không ăn hết.”

Linh đọc trong phòng máy, nơi ánh sáng xanh phủ lên chữ viết tay của mẹ. Cô không biết tha thứ như thế nào, không có công thức nào cho việc ấy. Minh bảo tha thứ không phải bắt buộc trong lịch sửa chữa, không có mốc thời gian cố định để hoàn thành.

Mẹ nói bà đã tìm người bảo vệ pháp lý, nhưng hồ sơ bị trả về với lý do mơ hồ. Khi cha mất, bà muốn về ngay lập tức, nhưng nhận tin Phúc đang làm dự án rạp. Bà sợ cuộc trở lại sẽ khiến Linh bị chú ý, bị kéo vào một cuộc chiến bà chưa chắc mình đủ sức bảo vệ con gái khỏi nó.

Linh hỏi tại sao giờ bà quay về, sau từng ấy năm chờ đợi và trốn tránh. Mẹ đáp vì con đã chọn ở lại, và bà không muốn một lần nữa bỏ con một mình giữa những sóng gió, dù có phải đối diện với chính nỗi sợ hãi cũ của mình.

Hai mẹ con ôm nhau ở cầu thang, nước mắt lẫn vào nhau không phân biệt được của ai. Hậu đi ngang, thấy vậy liền quay đầu đi để không làm phiền, nhưng va vào biển “cẩn thận bậc” dựng ngay góc cầu thang. Tiếng động ấy làm cả hai bật cười trong nước mắt, một khoảnh khắc hài hước lạc lõng nhưng cần thiết giữa những cảm xúc nặng nề.

Linh nói mẹ có thể ở phòng trên lầu bao lâu cũng được, không cần vội quyết định gì. Mẹ đáp sẽ chỉ ở nếu được phụ bán bắp rang, không muốn làm khách trong chính ngôi nhà của mình. Minh bảo đó là vị trí tuyển dụng khó, cần biết chịu nóng và chịu được những câu đùa của Hậu suốt cả ngày.

Mẹ Linh chính thức thuê phòng trên lầu vào cuối tuần đó. Bà mang theo hai va-li nhỏ, một chiếc máy may cũ kỹ và chậu hương thảo xanh mướt. Linh hỏi sao không mang nhiều hơn, sau từng ấy năm sống ở nơi khác. Mẹ nói lần này bà muốn để lại chỗ cho những thứ có thể mua ở An Bình, một cách nói khéo léo rằng bà muốn bắt đầu lại từ đầu, không mang theo quá nhiều hành lý của quá khứ.

Hai mẹ con lau căn phòng cũ suốt cả buổi chiều, bụi bay mù mịt trong ánh nắng xuyên qua cửa sổ. Trên tường còn vết bút chì Linh dùng để đo chiều cao từng năm, những vạch ngang xiêu vẹo của một đứa trẻ đang lớn. Có dòng bị dừng ở tuổi mười sáu. Linh nhớ đó là năm cô rời đi, không ai ghi thêm sau đó, như thể thời gian đã đóng băng tại chính khoảnh khắc ấy.

“Mẹ không biết con lớn đến đâu,” mẹ nói, giọng bà nghẹn lại khi nhìn những vạch bút chì.

“Con cũng không biết mẹ sống thế nào.”

Họ không cố lấp khoảng trống bằng lời hứa hoa mỹ. Mẹ nấu cơm, Linh sửa bóng đèn bị chớp tắt, rồi cả hai tranh nhau chiếc chăn vì đêm mưa lạnh bất chợt. Đó là những việc bình thường đến mức làm Linh đau, vì cô nhận ra mình đã khao khát những khoảnh khắc bình thường như vậy suốt mười tám năm mà không hề hay biết.

Buổi chiều, mẹ phụ bán bắp rang lần đầu tiên. Bà cho quá nhiều bơ vào mỗi túi, khiến Hậu tuyên bố đó là “bản nâng cấp cảm xúc” của món ăn vặt quen thuộc. Bà Năm bảo nếu khách bị đau bụng, cậu tự giải thích với họ, đừng đổ lỗi cho người mới. Mẹ Linh học cách thu tiền, xé vé và hỏi khách muốn ngồi gần cửa hay gần màn hình, những câu hỏi nhỏ nhặt nhưng khiến bà cảm thấy mình đang thực sự thuộc về nơi này.

Một ông lão nhận ra bà, bước đến nói ông từng thấy bà đứng bên đê đêm lũ. Ông không muốn ký lời khai chính thức, nhưng muốn nói trực tiếp: bà đã cứu một bé gái rồi quay lại tìm những người khác giữa dòng nước xiết. Mẹ Linh cúi đầu, bảo bà chỉ làm điều bất kỳ ai cũng làm trong hoàn cảnh đó. Ông lắc đầu, nói không phải ai cũng quay lại khi đã có thể an toàn rời đi.

Linh nghe câu ấy, không biến mẹ thành anh hùng trong đầu mình. Cô chỉ ghi lại lời kể một cách trung thực, hỏi ông có đồng ý cho Mai liên hệ để lập biên bản chính thức không. Ông gật, ánh mắt nhẹ nhõm như vừa trút được một điều giữ kín quá lâu.

Mẹ Linh bắt đầu dạy lớp làm phim cho trẻ em vào mỗi cuối tuần. Bà không nói về kỹ thuật quay phim phức tạp, chỉ bắt các em quan sát một nơi thật kỹ trước khi quay. Có em quay chiếc cầu cũ, có em quay hàng cây ven sông, có em quay bàn tay của bà Năm đang chia bắp rang cho khách. Cuối buổi, bà hỏi các em đã nhìn thấy gì mà trước đây bỏ qua trong cuộc sống thường ngày.

Một cậu bé trả lời: “Cháu thấy cô Linh lúc nào cũng kiểm tra cửa.” Linh đứng ngoài cửa nghe được, bật cười trước sự quan sát tinh tế của một đứa trẻ. Mẹ nói người làm phim tốt phải biết điều gì khiến nhân vật sợ, không chỉ biết nhân vật đang chạy trốn khỏi điều gì.

Buổi tối, mẹ kể bà từng muốn trở thành giáo viên dạy mỹ thuật, nhưng cha Linh cần người ở rạp phụ giúp mọi việc. Linh hỏi bà có hối tiếc không, sau bao năm gác lại ước mơ ấy. Mẹ nói có, nhưng hối tiếc không tự làm nên một cuộc đời mới. Bà đã có thể bắt đầu lại muộn hơn, chỉ là chưa từng tin mình được phép làm vậy, chưa từng cho phép mình đặt ước mơ của bản thân lên trên trách nhiệm với gia đình.

Linh nói mẹ được phép ở An Bình bao lâu bà muốn, không cần xin phép ai cả. Mẹ bảo bà sẽ tự quyết định, không cần ai cấp phép cho cuộc đời của chính mình. Câu trả lời làm cả hai bật cười, một tiếng cười nhẹ nhõm hiếm hoi giữa những ngày còn nhiều điều chưa giải quyết.

Minh đến xin một cuộn dây điện để sửa đèn, thấy lớp học đang chiếu những đoạn phim ngắn các em vừa quay xong. Một bé gái hỏi anh có biết sửa máy quay không. Anh đáp biết sửa mọi thứ trừ chuyện bị quay lén, một câu đùa ám chỉ điều gì đó. Hậu từ sau rèm nói anh vẫn chưa quên vụ chiếc điện thoại từng khiến anh xấu hổ.

Lớp học kết thúc bằng một đoạn phim ngắn về chiếc áo mưa vàng của Minh. Anh giả vờ không nhận ra mình là nhân vật chính trong đoạn phim ấy, dù ai cũng biết rõ. Linh nhìn anh dưới ánh sáng xanh của màn hình nhỏ, nghĩ đôi khi người ta trở thành một phần của câu chuyện mà không hề hay biết, cũng như cô đã trở thành một phần của An Bình mà không tự nhận ra từ lúc nào.

Mẹ Linh lưu đoạn phim vào thư mục lớp học, ghi tên từng em nhỏ cẩn thận. Bà nói sau này các em sẽ quên mình đã quay gì, nhưng dữ liệu vẫn nhắc rằng các em từng nhìn An Bình bằng con mắt của chính mình, một góc nhìn không thể lặp lại ở bất kỳ giai đoạn nào khác trong đời.

Linh xin phép phụ huynh trước khi lưu hình ảnh của các em, cẩn thận theo đúng quy trình bảo mật đã đặt ra. Hậu thiết kế mẫu đơn đồng ý đơn giản, không dùng chữ khó hiểu để phụ huynh nào cũng có thể đọc và hiểu rõ. Mẹ bảo việc bảo vệ trẻ em cũng quan trọng như bảo vệ hồ sơ người lớn, không có ngoại lệ nào được phép bỏ qua.

Cuối tuần đó, mẹ Linh đề nghị tổ chức một buổi chiếu nhỏ chỉ dành cho phụ huynh, để họ xem những gì con mình đã học được. Bà chuẩn bị kỹ lưỡng, chọn lọc những đoạn phim đẹp nhất, cắt ghép chúng thành một đoạn tổng hợp ngắn với phần nhạc nền do chính bà chọn từ những bài hát cũ. Khi buổi chiếu diễn ra, nhiều phụ huynh không kìm được xúc động khi thấy con mình, qua ống kính máy quay nghiệp dư, đã nhìn thị trấn theo một cách họ chưa từng nghĩ tới: đầy màu sắc, đầy chi tiết nhỏ mà người lớn bận rộn thường bỏ qua.

Sau buổi chiếu, một người mẹ trẻ nán lại, ngập ngừng hỏi liệu con gái mình, năm nay mới sáu tuổi, có thể tham gia lớp học dù còn quá nhỏ so với các bạn khác. Mẹ Linh mỉm cười, nói tuổi tác không quan trọng bằng việc đứa trẻ có tò mò với thế giới xung quanh hay không, và bà sẵn sàng dành riêng một góc lớp cho những em nhỏ tuổi hơn, dạy các em cách quan sát bằng con mắt riêng của mình trước khi cầm máy quay.

Linh đứng nhìn cảnh mẹ trò chuyện với phụ huynh, tay bà cầm sổ ghi danh sách học sinh mới, dáng vẻ tự tin và ấm áp khác hẳn người phụ nữ rụt rè đứng ngoài cổng rạp ngày mới trở về. Cô nhận ra, đôi khi, sự hồi phục không đến từ những cuộc trò chuyện lớn lao giải quyết mọi khúc mắc, mà đến từ những công việc nhỏ bé được lặp lại mỗi ngày, cho đến khi chúng dần trở thành một phần bình thường của cuộc sống.