Chương 19 — Mùa Hè Sau Cơn Mưa

Minh sửa cuộn băng trong phòng máy, cặm cụi suốt cả buổi tối dưới ánh đèn bàn duy nhất. Anh dùng máy sấy tóc của dì Tám để hong khô lớp băng ẩm, một chiếc tua vít nhỏ để tháo vỏ hộp và lòng kiên nhẫn mà Linh chưa từng thấy ở anh trước đó. Hậu đứng cạnh, đọc hướng dẫn trên mạng nhưng mở nhầm video dạy làm bánh, khiến cả phòng bật cười giữa không khí căng thẳng chờ đợi.

Bản ghi âm phục hồi được giọng ông Hải, rõ ràng đến mức khiến cả ba người trong phòng cùng lặng đi. Ông yêu cầu Phúc đổi số liệu cổng đê, nói khoản tiền bảo trì đã chuyển sang dự án riêng. Phúc phản đối yếu ớt, nhưng cuối cùng im, tiếng thở dài của ông nghe rõ qua lớp băng nhiễu. Cuối băng có tiếng mẹ Linh bước vào, tiếng bước chân gấp gáp trên nền xi măng.

“Nếu anh làm vậy, người chịu là cả khu bờ nam,” bà nói, giọng bà the thé vì phẫn nộ.

Ông Hải đáp ông sẽ để cha Linh nhận trách nhiệm. Phúc hỏi còn Linh thì sao. Ông Hải nói một đứa trẻ không đáng để phá tương lai của nhiều người, giọng ông lạnh lùng đến rợn người.

Linh nghe, thấy tức giận cả ba người. Họ nói về tương lai cô như thể cô không có mặt, như thể cô chỉ là một quân cờ trong ván bài của người lớn. Mẹ cô nắm tay cô, siết chặt đến mức đau, nói bà từng muốn đưa băng cho công an, nhưng ông Hải đe dọa sẽ làm giả hồ sơ của Linh. Cha cô chọn nhận lỗi để cô có thể đi học, để cô có một tương lai không bị vấy bẩn bởi tội danh của người khác.

“Nhưng mẹ cũng chọn đi,” Linh nói, giọng cô run lên.

“Đúng. Mẹ đã chọn sai nhiều lần.”

Minh tắt máy. Phòng im phăng phắc, chỉ còn tiếng quạt trần kêu è è trên cao. Hậu đem bánh ra, nhưng chẳng ai ăn, những chiếc bánh nằm im trên đĩa như một cử chỉ an ủi bị bỏ quên. Bà Năm bảo sự thật không phải món tráng miệng, nhưng người sống vẫn cần ăn, rồi tự tay bẻ một miếng bánh đưa cho Linh.

Họ sao chép băng thành ba bản, gửi một bản cho luật sư, một bản cho nhà báo và giữ một bản ở rạp trong hộp chống cháy. Không đăng công khai khi chưa được bảo vệ. Linh không muốn trả thù Phúc; cô muốn ông phải đứng trước những người từng bị đẩy đi, đối diện với hậu quả của những gì ông đã lựa chọn.

Đêm đó, Linh ngồi dưới hàng ghế số 13, tựa lưng vào thành ghế lạnh. Minh tìm thấy cô, hỏi có muốn anh ngồi cạnh không. Cô nói nếu anh ngồi, đừng nói đùa. Minh ngồi xuống, im được bốn phút rồi hỏi liệu có được thở không, giọng anh cố nén tiếng cười.

Linh bật cười, tiếng cười nhẹ nhõm giữa những cảm xúc nặng nề. Cô dựa đầu vào vai anh. Không có lời tỏ tình, chỉ có tiếng máy chiếu chạy thử vọng lại từ phòng máy và một khoảng yên bình nhỏ giữa cơn bão của những bí mật vừa được phơi bày.

Nhà báo Thu An đến rạp vào sáng sớm hôm sau, không mang máy quay, chỉ mang một cuốn sổ tay đã sờn gáy. Cô đã viết về trận lũ nhiều năm trước nhưng bài đăng bị gỡ sau một cuộc gọi từ cấp trên, một vết thương nghề nghiệp cô vẫn còn nhớ rõ. Thu An nói cô không muốn biến Linh thành nhân vật trong một bài báo giật gân. Cô muốn kiểm tra từng chi tiết, rồi để người dân tự nói bằng chính giọng của họ.

Mai đưa cô xem hồ sơ, từng tập tài liệu được sắp xếp cẩn thận. Linh cho nghe đoạn băng có tiếng Phúc, nhưng yêu cầu không ghi âm cuộc gặp này. Thu An đồng ý ngay không cần thuyết phục thêm. Họ cùng đến nhà các nhân chứng, đi qua những con đường mà trận lũ đã thay đổi vĩnh viễn hình dáng. Có người nhớ rõ giờ nước dâng đến từng phút, có người chỉ nhớ mùi dầu loang và tiếng trẻ con khóc trong đêm tối. Thu An không ép ai phải nhớ giống nhau, chỉ lặng lẽ ghi chép từng lời kể riêng biệt.

Một nhân chứng bất ngờ rút lời khi thấy xe lạ đậu trước cửa nhà, tay ông run lên vì sợ hãi. Linh muốn đi theo hỏi, nhưng mẹ ngăn lại, giữ chặt tay cô. Mai nói bảo vệ người đó quan trọng hơn một đoạn lời khai. Cả nhóm ngồi trong rạp đến tối, lặng lẽ chỉnh lại dòng thời gian trên bảng tường, gạch bỏ những gì không còn chắc chắn.

Hậu đề xuất công chiếu cuộn phim cho cả thị trấn ngay lập tức. Mai bảo chỉ làm sau khi có kế hoạch an toàn. Hậu hỏi còn phải làm gì nữa. Mai đáp phải chuẩn bị bản sao, người phát ngôn, số điện thoại luật sư và cửa thoát hiểm. Hậu ghi từng mục vào sổ tay rồi hỏi có cần chuẩn bị bắp rang không. Bà Năm nói đó là việc duy nhất cậu biết, khiến cả nhóm bật cười giữa danh sách công việc dài dằng dặc.

Linh đi kiểm tra cửa thoát hiểm, phát hiện khóa bị kẹt cứng không mở được. Minh tháo bản lề, thay chốt mới bằng những động tác tỉ mỉ. Anh làm rất lâu vì không muốn cánh cửa đóng sập bất ngờ trong tình huống khẩn cấp. Linh đứng bên đưa đèn pin, ánh sáng run rẩy theo hơi thở lo lắng của cô. Khi xong, họ thử mở từ trong. Cánh cửa kêu một tiếng khô khốc, rồi bật ra sân sau đầy cỏ dại mọc um tùm.

“Đường thoát của mình vẫn còn,” Minh nói.

“Chỉ là bị kẹt.”

“Nhiều thứ trong thị trấn này cũng vậy.”

Tối khuya, Linh tìm thấy trên ghế 13 một chiếc phong bì không tên, đặt ngay ngắn như có ai đó cố ý để lại. Bên trong là bản sao một tin nhắn cũ, người gửi có số điện thoại của Phúc: “Nếu ông Khải không ký, hãy giữ con bé lại cổng.” Linh lạnh người, tay cô run bần bật khi cầm tờ giấy. Cha cô không chỉ bị đe dọa bằng giấy tờ. Có người từng định dùng cô làm con tin, một sự thật khiến cô muốn nôn mửa.

Mai yêu cầu không công khai ngay. Linh đặt phong bì vào hộp chống cháy, rồi ngồi trên sàn cho đến khi Minh tìm thấy cô co ro trong góc phòng. Anh không hỏi cô có ổn không. Anh hỏi cô muốn anh ngồi ở khoảng cách nào.

Linh chỉ vào bên cạnh. Anh ngồi xuống, giữ im lặng lâu hơn bốn phút, để cô có thời gian tự trấn tĩnh mà không bị vội vàng an ủi.

Thu An gửi bản nháp bài báo cho tất cả nhân chứng, cho họ quyền yêu cầu bỏ tên hoặc sửa những chi tiết sai trước khi đăng chính thức. Một số người muốn ẩn danh, một số người muốn lần đầu tiên được ghi đầy đủ tên mình sau bao năm im lặng. Linh đọc từng phản hồi, nhận ra câu chuyện chung chỉ có thể tồn tại khi các câu chuyện riêng không bị nghiền nát thành một khối đồng nhất.

Bài báo được đăng vào một buổi sáng có mưa lất phất. Hạ Vàng vẫn mở cửa như mọi ngày. Người dân đến không phải để xem tin, mà để hỏi nhau đoạn nào là hồ sơ, đoạn nào là lời kể. Linh thấy đó là điều tốt: họ bắt đầu biết phân biệt giữa ký ức và sự thật mà không coi thường ký ức, một sự trưởng thành nhỏ nhưng quan trọng của cả cộng đồng.

Một độc giả gửi cho Thu An bức ảnh chiếc đồng hồ trong phòng phát thanh, ghi đúng thời điểm cảnh báo bị hoãn. Ảnh chưa được xác minh, nhưng người gửi đồng ý giao bản gốc. Linh gọi cảm ơn, rồi nhắc mọi người không chia sẻ địa chỉ của ông. Họ đang thu thập sự thật, không săn đuổi con người, một nguyên tắc cô nhắc đi nhắc lại với cả nhóm.

Thu An hẹn người gửi ở rạp, nơi có camera và người chứng kiến để đảm bảo an toàn cho cả hai bên. Linh chuẩn bị nước, Mai chuẩn bị biên bản, mọi thứ được sắp xếp cẩn trọng như một nghi thức đã quen thuộc. Một manh mối mới không khiến họ chạy nhanh hơn; nó khiến họ đi cẩn thận hơn, từng bước một, như đang bước qua một cây cầu chưa chắc chắn hoàn toàn.

Người gửi ảnh, hóa ra là một cụ ông từng làm trực đài phát thanh của thị trấn, đến rạp vào một buổi chiều muộn, tay run run ôm một chiếc hộp gỗ cũ. Ông nói suốt mười tám năm, ông cất giữ cuộn phim chụp lại chiếc đồng hồ treo tường trong phòng trực, vì đó là bằng chứng duy nhất ông có thể nghĩ ra để chứng minh mình đã cố gắng phát cảnh báo đúng giờ nhưng bị cấp trên ra lệnh hoãn lại. Ông không dám đưa cho ai vì sợ liên lụy đến người con trai đang làm việc trong ngành nhà nước.

Linh mời ông ngồi, rót cho ông một cốc trà nóng. Ông kể, tay vẫn run, rằng đêm ấy ông đã cãi lại cấp trên một lần duy nhất trong đời, nhưng bị gạt đi bằng một câu: “Ông chỉ là người trực, không phải người quyết định.” Câu nói ấy đã ám ảnh ông suốt gần hai thập kỷ, khiến ông luôn tự hỏi liệu nếu mình cứng rắn hơn, có bao nhiêu người đã không phải chịu cảnh mất nhà.

Mai ghi lại lời kể, cẩn thận hỏi ông có đồng ý để tên xuất hiện trong hồ sơ chính thức không. Ông gật, giọng nghẹn ngào nói rằng ông đã chờ đợi câu hỏi ấy quá lâu, lâu đến mức ông tưởng mình sẽ mang bí mật này xuống mồ. Linh nhìn ông, nhìn chiếc hộp gỗ cũ kỹ trên bàn, và nhận ra sự thật về đêm lũ ấy không nằm gọn trong một cuộn phim hay một bản ghi âm duy nhất. Nó nằm rải rác trong hàng chục con người, mỗi người giữ một mảnh nhỏ, chờ đợi đủ can đảm để đặt nó xuống bàn.