Chương 11 — Con Tàu Không Bao Giờ Ngoảnh Lại

Người Đứng Sai Chỗ

Khu vực bốn mươi hai yên tĩnh hơn hẳn so với lần đầu Khê Lam tới đây, khi tiếng còi báo động còn rú vang và cả một đội ngũ đông đảo chen chúc quanh cụm trục nối. Lần này, cô được cử tới một mình, mang theo bảng điều khiển cầm tay và một danh sách kiểm tra ngắn gọn — nhiệm vụ theo dõi định kỳ bảy ngày sau khi thay thế bộ phận hỏng, một thủ tục tiêu chuẩn để đảm bảo linh kiện mới hoạt động ổn định trước khi đóng hồ sơ sự cố. Vũ Khắc Đăng đã định cử Hà Đình Khiêm đi cùng, nhưng cậu bận xử lý một việc khác vào phút chót, nên cuối cùng chỉ có Khê Lam một mình bước qua ranh giới trọng lực quen thuộc, tiến vào khoang trung chuyển rộng lớn nơi Tầng Rễ và Tầng Vòm gặp nhau.

"Cẩn thận, khu vực này giới hạn quyền truy cập." Khê Lam lên tiếng, giọng dứt khoát của người quen chỉ huy hiện trường, khi cô nhìn thấy một bóng người đứng ngay cạnh cụm cảm biến vừa được thay thế tuần trước — đúng vị trí mà quy trình an toàn yêu cầu phải cách xa ít nhất hai mét trong lúc kiểm tra vận hành.

Người thanh niên quay lại, và Khê Lam nhận ra ngay đó chính là học viên cô từng thấy đứng quan sát từ xa hôm sự cố lớn — dáng đứng thẳng, kỷ luật, chiếc áo khoác xanh lam nhạt của Tầng Vòm giờ đã gần hơn đủ để cô nhìn rõ từng đường may tinh xảo trên cổ áo, khác hẳn chất vải thô của đồng phục Tầng Rễ.

"Tôi có phép của kỹ sư trưởng để quan sát khu vực này." Anh ta đáp, giọng bình tĩnh nhưng không hề nhún nhường, ánh mắt đánh giá cô từ đầu tới chân trong một thoáng ngắn ngủi — không phải khinh thường, chỉ là một sự dò xét theo bản năng của người chưa quen tiếp xúc với người ngoài tầng lớp mình. "Tôi đang ghi chép dữ liệu cho báo cáo học phần."

"Phép quan sát không có nghĩa là được đứng trong phạm vi an toàn khi cảm biến đang chạy thử tải." Khê Lam đáp, không lùi bước dù nhận ra rõ khoảng cách địa vị giữa họ. Đây là hiện trường công việc, và trên hiện trường, an toàn kỹ thuật không phân biệt tầng lớp. "Anh lùi lại đi, nếu cảm biến báo lỗi giả và kích hoạt phanh khẩn cấp, cánh tay nối đó có thể giật mạnh cả mét."

Anh ta nhìn cô thêm một giây, rồi lùi lại đúng như cô yêu cầu, không hề tỏ ra khó chịu như cô lo ngại — thậm chí còn có phần tò mò trong ánh mắt. "Cô là kỹ sư bảo trì được điều tới kiểm tra lại đợt sửa chữa tuần trước?"

"Đúng vậy." Cô đáp, quay lại với công việc, mở bảng điều khiển cầm tay để đọc chỉ số vận hành thử của cảm biến vừa lắp. "Tôi cần chạy đủ ba chu kỳ kiểm tra trước khi xác nhận báo cáo hoàn tất."

"Tôi có thể hỏi vài câu trong lúc cô làm việc không?" Anh ta hỏi, giọng có phần thận trọng hơn trước, như thể vừa nhận ra cách tiếp cận ban đầu của mình chưa đúng mực. "Tôi cần hiểu cơ chế thực tế của hệ thống trục nối cho báo cáo, sách giáo trình chỉ mô tả lý thuyết."

Khê Lam liếc nhìn anh ta một lần nữa, đánh giá lại. Không phải kiểu kiêu ngạo cô vẫn tưởng tượng về người Tầng Vòm qua những câu chuyện phiếm của đồng nghiệp — ít nhất là chưa thể hiện ra ngoài. "Được, nhưng đừng đứng gần quá hai mét."

Trong nửa tiếng tiếp theo, trong lúc chờ đợi các chu kỳ kiểm tra tự động chạy, Khê Lam vừa quan sát chỉ số vừa trả lời những câu hỏi của anh ta — về cách trục nối chuyển đổi lực xoay thành áp lực có thể đo được, về cách các kỹ sư đời đầu tính toán độ bền vật liệu cho một cấu trúc phải vận hành liên tục hàng thế kỷ không ngừng nghỉ. Anh ta ghi chép cẩn thận, thỉnh thoảng đặt câu hỏi sâu hơn mức cô kỳ vọng từ một học viên chỉ tới đây vì bài tập, những câu hỏi cho thấy anh ta thực sự muốn hiểu chứ không chỉ ghi cho đủ chỉ tiêu.

"Tôi là Kiều Bách Vân." Anh ta nói, khi khoảng lặng giữa hai câu hỏi kéo dài hơn bình thường. "Học viên hoa tiêu năm cuối."

"Đỗ Khê Lam." Cô đáp, không ngẩng lên khỏi bảng điều khiển. "Kỹ sư bảo trì Tổ Tuần Rễ."

"Cô làm công việc này bao lâu rồi?"

"Tám năm." Cô đáp, rồi vì tò mò tương tự anh ta vừa thể hiện, cô hỏi lại. "Học viên hoa tiêu học những gì ngoài toán thiên văn?"

"Nhiều thứ. Lịch sử hàng hải, cấu trúc kỹ thuật toàn tàu, cả một môn về đạo đức dẫn đường — cách đưa ra quyết định khi thông tin không đầy đủ." Bách Vân đáp, giọng có chút tự trào nhẹ. "Nghe có vẻ trừu tượng, nhưng thầy tôi bảo đó là môn quan trọng nhất trong cả khóa học."

"Đạo đức dẫn đường nghĩa là gì?" Khê Lam hỏi, sự tò mò của cô lúc này đã vượt xa phạm vi lịch sự thông thường.

Bách Vân im lặng một lúc, như đang cân nhắc câu trả lời. "Đại khái là — một hoa tiêu đôi khi phải đưa ra quyết định ảnh hưởng tới hàng nghìn người, dựa trên dữ liệu không bao giờ hoàn hảo. Câu hỏi môn học đặt ra là: khi nào nên hành động dựa trên thông tin tốt nhất mình có, và khi nào nên dừng lại, thừa nhận mình chưa đủ hiểu biết để quyết định." Anh ngừng lại, nhìn về phía cụm trục nối đang vận hành thử. "Tôi vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng cho môn đó, thành thật mà nói."

Câu nói ấy khiến Khê Lam khựng lại trong giây lát, một sự cộng hưởng kỳ lạ với chính câu hỏi đang giằng xé cô suốt hơn một tuần qua — khi nào nên nói ra sự thật có thể gây hoảng loạn, khi nào nên im lặng. Cô liếc nhìn anh ta, tự hỏi liệu có phải mình đang tưởng tượng ra sự tương đồng ấy, hay đây thực sự là một điều gì đó đáng để chú ý.

"Chu kỳ kiểm tra thứ ba hoàn tất." Bảng điều khiển của cô phát ra tiếng bíp nhẹ, chỉ số hiện lên màu xanh ổn định. "Cảm biến hoạt động bình thường, tôi xác nhận báo cáo hoàn tất."

"Cảm ơn cô đã trả lời câu hỏi của tôi." Bách Vân nói, gấp cuốn sổ ghi chép lại. "Tôi nghĩ tôi hiểu về hệ thống này rõ hơn cả tuần đọc giáo trình."

"Không có gì." Khê Lam thu dọn dụng cụ, chuẩn bị rời đi, nhưng một điều gì đó khiến cô dừng lại thêm một câu hỏi mà cô không định hỏi từ đầu. "Anh nói môn học của anh có phần lịch sử hàng hải và lịch sử con tàu. Nó có dạy về những năm hành trình đầu tiên không? Giai đoạn ngay sau khi phóng tàu?"

Bách Vân nhướn mày, có vẻ hơi bất ngờ trước câu hỏi lệch hướng đột ngột. "Có, nhưng khá sơ lược. Giáo trình chính thức tập trung vào giai đoạn ổn định hành trình gần đây hơn, phần lớn dữ liệu chi tiết về những năm đầu được xếp vào phần đọc thêm tự chọn — tôi chưa có thời gian đọc hết."

"Nếu có thời gian, tôi tò mò về giai đoạn đó." Khê Lam nói, cố giữ giọng như một câu hỏi bâng quơ. "Đặc biệt là những quyết định lớn được đưa ra trong khoảng năm hành trình thứ bốn mươi, bốn mươi mốt."

Bách Vân nhìn cô một lúc, ánh mắt anh ta thoáng chút tò mò khó hiểu — không phải nghi ngờ, chỉ đơn thuần là ngạc nhiên trước sự cụ thể bất thường trong câu hỏi của một kỹ sư bảo trì Tầng Rễ về một mốc thời gian lịch sử chi tiết như vậy. "Sao cô lại quan tâm tới giai đoạn đó cụ thể?"

Khê Lam nhận ra mình vừa để lộ nhiều hơn dự định, và cô vội chữa lại. "Không có gì đặc biệt, chỉ là tò mò thôi. Cảm ơn anh đã trả lời câu hỏi. Tôi phải trở lại tổ báo cáo."

Cô quay đi trước khi anh ta kịp hỏi thêm, bước nhanh về phía cửa dẫn xuống Tầng Rễ, tim đập nhanh không hẳn vì lo sợ mà vì một cảm giác lẫn lộn khó gọi tên — giữa việc vừa mạo hiểm để lộ dấu vết và cảm giác kỳ lạ rằng, trong khoảnh khắc ngắn ngủi vừa rồi, cô đã gặp một người mà, không giống hầu hết những người khác trong đời cô, có lẽ thực sự sở hữu chìa khóa để mở những cánh cửa cô không bao giờ chạm tới được một mình.

Đi được nửa đường, cô ngoái đầu nhìn lại một lần, không hẳn có chủ đích. Kiều Bách Vân vẫn đứng ở đúng chỗ cũ, không quan sát cụm trục nối nữa mà đang nhìn về phía cô, tay vẫn cầm cuốn sổ ghi chép nhưng không viết gì thêm. Khi ánh mắt hai người chạm nhau qua khoảng cách của khoang trung chuyển, anh ta không quay đi ngay như phép lịch sự thông thường vẫn đòi hỏi, mà gật đầu nhẹ một cái — một cử chỉ nhỏ, khó định nghĩa là gì, có thể chỉ là lời chào tạm biệt xã giao, cũng có thể là một điều gì đó khác mà Khê Lam không dám đặt tên ngay lúc đó.

Trên đường về Tầng Rễ, cô tự trách mình vì đã hỏi câu hỏi cuối cùng ấy quá lộ liễu. Một kỹ sư bảo trì bình thường không có lý do gì để tò mò về một mốc năm hành trình cụ thể tới mức hỏi thẳng một người xa lạ vừa quen ngay tại hiện trường công việc. Nếu Kiều Bách Vân là kiểu người thích báo cáo mọi hành vi bất thường lên cấp trên — điều hoàn toàn có thể xảy ra với một học viên đang cố gắng xây dựng danh tiếng tốt trong mắt Hội Đồng — cô có thể vừa tự đưa mình vào tầm ngắm mà không cần ai phải điều tra gì thêm.

Nhưng có một phần khác trong cô, phần đã học được cách đọc người qua ánh mắt và giọng nói suốt nhiều năm sống giữa những con người ít lời nhưng chân thật của Tầng Rễ, lại cảm thấy điều ngược lại. Có một sự thành thật nhất định trong cách Bách Vân nói về "đạo đức dẫn đường", về việc anh ta "chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng" cho môn học ấy — không phải kiểu người sẽ vội vàng báo cáo một câu hỏi tò mò của người khác chỉ để lấy lòng cấp trên. Dù vậy, cô tự nhắc mình phải thận trọng hơn. Một linh cảm tốt không phải là bằng chứng, và cô đã học được từ chính gia đình mình rằng niềm tin đặt sai chỗ có thể phải trả giá bằng cả một cuộc đời.