Chương 63 — Con Tàu Không Bao Giờ Ngoảnh Lại

Hồ Sơ Không Nên Đọc

Thân Bảo Nghiêm đứng trước màn hình tra cứu trong văn phòng chỉ huy Vệ Binh, ánh sáng xanh lạnh của thiết bị hắt lên gương mặt anh trong căn phòng đã vắng người từ lâu, chỉ còn tiếng máy làm mát chạy đều đều phía sau các giá lưu trữ dữ liệu. Đã quá nửa đêm theo lịch chiếu sáng nhân tạo của con tàu, nhưng anh không thể rời khỏi bàn làm việc, không phải vì áp lực công việc, mà vì một câu hỏi vừa nảy sinh trong đầu anh mấy giờ trước, sau cuộc họp giao ban với Tôn Khắc Dư.

"Từ hôm nay, anh chịu trách nhiệm giám sát trực tiếp mọi hoạt động bất thường liên quan tới Tổ Tuần Rễ khu vực giáp ranh Tầng Rễ và Tầng Vòm." Tôn Khắc Dư đã nói với anh, giọng ông sắc gọn không cho phép câu hỏi ngược lại. "Đặc biệt chú ý tới bất kỳ ai có lịch sử tiếp cận khu vực Lõi Nguyên Sinh hoặc Kho Lưu Trữ Sáng Lập ngoài phạm vi công việc thông thường."

Thân Bảo Nghiêm đã tuân lệnh, như anh luôn tuân lệnh suốt mười hai năm phục vụ trong Vệ Binh Hội Đồng, một sự nghiệp anh từng tự hào vì nó cho anh cảm giác mình đang bảo vệ điều gì đó có giá trị thực sự — sự sống còn của mười một nghìn hai trăm con người trong một chiếc hộp kim loại lang thang giữa khoảng không vô tận. Nhưng lệnh mới lần này đi kèm một danh sách cụ thể, và trong danh sách ấy có một cái tên khiến anh dừng lại lâu hơn những cái tên khác: Đỗ Khê Lam, kỹ sư bảo trì Tổ Tuần Rễ, người anh từng phát hiện đang truy cập khu vực lưu trữ cấm cùng một học viên hoa tiêu nhiều tháng trước, và chưa bao giờ báo cáo đầy đủ về vụ việc ấy.

Anh gõ tên cô vào hệ thống, không phải để mở một cuộc điều tra chính thức, chỉ để tự mình hiểu thêm về những gì anh đang được yêu cầu làm. Hồ sơ hiện ra, ngắn gọn như mọi hồ sơ công dân Tầng Rễ bình thường — ngày sinh, Kỳ Định Tầng, phân công công tác, không có gì bất thường. Nhưng khi anh lướt tới phần lý lịch gia đình, một dòng chú thích nhỏ khiến anh chững lại: cha, Đỗ Việt Khiêm, mất năm Năm Hành Trình 239 trong sự cố bảo trì; mẹ, Lâm Vĩnh Chi, mất tích Năm Hành Trình 228.

Con số ấy khiến anh đông cứng. Năm Hành Trình 228 là năm của Đêm Rễ Đứt, một sự kiện anh chỉ biết qua vài dòng mô tả ngắn gọn trong tài liệu đào tạo Vệ Binh, được dạy như một ví dụ điển hình về hậu quả của việc để bất ổn lan rộng không kiểm soát. Anh chưa bao giờ nghĩ tới việc tra cứu chi tiết hơn, vì tài liệu đào tạo luôn nói rõ rằng thông tin đầy đủ về sự kiện ấy được phân loại ở cấp cao hơn quyền truy cập thông thường của một đội trưởng tuần tra.

Nhưng đêm nay, với vai trò mới được giao trực tiếp bởi Ủy viên phụ trách An Ninh Nội Vụ, anh có quyền truy cập cao hơn bình thường vào một số hồ sơ liên quan. Anh do dự một lúc lâu, ngón tay lơ lửng trên bàn phím, trước khi gõ vào ô tìm kiếm: "Đêm Rễ Đứt — hồ sơ chi tiết."

Hệ thống yêu cầu xác nhận danh tính hai lần trước khi mở khóa. Những gì hiện ra trước mắt anh không phải là vài dòng tóm tắt anh từng được học, mà một tập hồ sơ dày, với danh sách tên của những người bị bắt giữ, bị thẩm vấn, bị đưa đi "tái định cư" — một cụm từ hành chính lạnh lùng anh nhận ra, khi đọc kỹ hơn, thực chất có nghĩa là gì. Không phải một vụ trấn áp nhỏ với vài kẻ phá hoại như anh từng hình dung. Đây là một chiến dịch quy mô lớn, kéo dài nhiều tuần, liên quan tới hàng trăm cư dân Tầng Rễ, trong đó nhiều người không hề liên quan trực tiếp tới nhóm lãnh đạo cuộc phản kháng ban đầu, chỉ đơn giản là bị nghi ngờ vì sống gần khu vực xảy ra sự kiện.

Anh tìm thấy tên Lâm Vĩnh Chi trong danh sách lãnh đạo, cùng với một cái tên khác — Đinh Khắc Bạt, được ghi nhận đã chết trong quá trình trấn áp. Nhưng ghi chú bên cạnh tên Lâm Vĩnh Chi không ghi "đã chết." Nó ghi "mất tích, không xác nhận số phận," kèm theo một dòng phụ chú bị làm mờ một phần, chỉ còn đọc được lõm bõm vài từ: "...theo dõi khả năng còn sống... không ưu tiên truy tìm... rủi ro chính trị nếu công khai..."

Thân Bảo Nghiêm ngồi lặng người trước màn hình, cảm giác như sàn nhà dưới chân mình vừa nghiêng đi một góc nhỏ nhưng đủ để mọi thứ anh từng tin tưởng dịch chuyển vị trí. Anh đã dành mười hai năm phục vụ một hệ thống anh tin là đang bảo vệ sự sống còn của tất cả mọi người, chỉ để phát hiện, trong một đêm tình cờ, rằng chính hệ thống ấy đã từng đối xử với hàng trăm cư dân vô tội như những mối đe dọa cần loại bỏ, và vẫn đang tiếp tục che giấu số phận thật sự của họ suốt mười chín năm sau đó.

Và giờ đây, anh đang được giao nhiệm vụ giám sát chính con gái của một trong những người phụ nữ ấy.

Anh tắt màn hình, đứng dậy, bước ra khỏi văn phòng chỉ huy, đi lang thang không mục đích qua những hành lang vắng của Tầng Vòm lúc đêm khuya, cố sắp xếp lại những suy nghĩ đang hỗn loạn trong đầu. Anh nghĩ tới buổi tối anh phát hiện Khê Lam và Bách Vân trong Kho Lưu Trữ Sáng Lập, ánh mắt hoảng sợ của họ khi bị bắt gặp, và cách anh đã để họ chạy thoát, viện cớ với bản thân rằng mình không đủ bằng chứng để xác nhận danh tính họ. Lúc đó anh nghĩ mình đang do dự vì thiếu chuyên nghiệp. Giờ đây anh tự hỏi liệu có phải một phần trong anh, ngay cả khi đó, đã cảm nhận được có điều gì đó không ổn trong chính nhiệm vụ mình đang thực hiện.

Anh dừng lại trước một khung cửa sổ mô phỏng, nhìn ra khoảng không giả lập đầy sao, nghĩ tới lời thề anh đã đọc ngày nhập ngũ Vệ Binh — bảo vệ sự sống còn của con tàu và toàn thể cư dân, không phân biệt tầng lớp. Anh tự hỏi liệu lời thề ấy còn ý nghĩa gì, nếu việc thực hiện nó đòi hỏi anh phải tiếp tục che giấu sự thật về những gì đã xảy ra với chính những cư dân anh thề bảo vệ.

Trước khi tới phòng giao ban, anh rẽ qua Sảnh Giao Ca ở ranh giới Tầng Rễ, nơi công nhân đổi phiên mỗi sáng, viện cớ kiểm tra tình hình an ninh khu vực như một phần nhiệm vụ được giao. Anh đứng ở một góc khuất, quan sát dòng người mặc đồng phục bảo trì màu xám xanh lần lượt đi qua, gương mặt họ mang vẻ mệt mỏi quen thuộc của những người vừa kết thúc hoặc sắp bắt đầu một ca làm việc nặng nhọc. Anh nhận ra Đỗ Khê Lam giữa đám đông, đang trò chuyện với một người đàn ông lớn tuổi hơn — có lẽ là tổ trưởng của cô, dựa theo cách những công nhân khác cúi đầu chào khi đi ngang qua ông ta — về một chi tiết kỹ thuật nào đó liên quan tới van điều áp, tay cô vẫn còn lấm lem dầu bôi trơn từ ca trực vừa kết thúc.

Cô trông không giống bất kỳ hình ảnh nào về "mối đe dọa" mà tài liệu huấn luyện Vệ Binh từng mô tả. Cô trông giống như hàng nghìn cư dân Tầng Rễ khác anh từng thấy suốt mười hai năm tuần tra — mệt mỏi, tận tụy, giữ cho những hệ thống giữ cả con tàu sống sót tiếp tục vận hành trong khi hiếm khi được ai ở Tầng Vòm nhớ tới sự tồn tại của họ, ngoại trừ khi có gì đó trục trặc. Anh cố hình dung cô, hai mươi tuổi, là con gái của người phụ nữ từng đứng trước một chiếc micro phát thanh nội bộ mười chín năm trước, cố nói cho cả con tàu nghe một sự thật mà thế hệ lãnh đạo khi đó quyết định phải dập tắt bằng vũ lực. Hình ảnh ấy không khớp với bất kỳ điều gì anh đã được huấn luyện để nhận diện như một kẻ nguy hiểm.

Người đàn ông lớn tuổi — Vũ Khắc Đăng, theo hồ sơ anh đã xem đêm qua — đặt một tay lên vai Khê Lam, nói điều gì đó khiến cô bật cười nhẹ, một tiếng cười ngắn nhưng chân thật, trước khi cả tổ tản ra để bắt đầu công việc trong ngày. Thân Bảo Nghiêm đứng đó thêm một lúc, ghi lại trong đầu không phải bằng chứng nào cho báo cáo, mà một câu hỏi anh không thể gạt bỏ: nếu những con người bình thường như thế này thực sự là mối đe dọa lớn nhất đối với sự ổn định của con tàu, thì có lẽ vấn đề không nằm ở họ, mà ở chính hệ thống đã biến sự tò mò và nỗi đau mất mát của họ thành một thứ cần bị giám sát, bị dập tắt.

Ít phút sau, khi báo cáo giao ban bắt đầu, Tôn Khắc Dư hỏi anh về tiến độ giám sát Tổ Tuần Rễ. Thân Bảo Nghiêm đứng nghiêm, giọng anh đều đặn như mọi khi khi báo cáo. "Chưa phát hiện hoạt động bất thường đáng báo cáo, thưa Ủy viên. Tôi sẽ tiếp tục theo dõi và báo cáo khi có tiến triển."

Đó là lần đầu tiên trong mười hai năm phục vụ, Thân Bảo Nghiêm nói dối cấp trên của mình một cách có chủ đích, dù anh không hoàn toàn hiểu vì sao mình lại làm vậy, chỉ biết rằng một điều gì đó trong anh, sau đêm đọc hồ sơ ấy, đã không còn có thể tuân lệnh một cách mù quáng như trước đây.

Tôn Khắc Dư gật đầu, không hài lòng nhưng chấp nhận báo cáo, chuyển sang phần tiếp theo của buổi giao ban. Thân Bảo Nghiêm đứng đó, giữ nguyên vẻ ngoài của một đội trưởng tận tụy, trong khi bên trong, một cuộc chiến âm thầm đã bắt đầu, giữa mười hai năm huấn luyện tuân lệnh tuyệt đối và một tiếng nói mới, nhỏ nhưng dai dẳng, đang thì thầm rằng có lẽ nhiệm vụ đúng đắn nhất của anh lúc này không phải là bắt giữ những người đang tìm kiếm sự thật, mà là tìm hiểu xem liệu sự thật ấy có đáng được biết tới hay không.

Anh chưa biết mình sẽ làm gì với sự dao động mới này. Nhưng anh biết, khi bước ra khỏi phòng giao ban sáng hôm đó, rằng anh sẽ không bao giờ nhìn công việc của mình theo cách cũ nữa, và điều đó, tự nó, đã là một loại ngoảnh lại mà anh chưa từng chuẩn bị để đối mặt.