Chương 28 — Con Tàu Không Bao Giờ Ngoảnh Lại

Hai Cuộc Đối Thoại

Bát canh rong biển tổng hợp bốc hơi nhẹ trên bàn ăn, Kiều Trọng Nghiêm ngồi thẳng lưng đối diện con trai, đôi đũa cầm gọn gàng theo đúng phong thái ông vẫn giữ suốt bao năm làm việc trong Ban Giáo Huấn — mọi cử chỉ đều có chừng mực, kể cả trong bữa ăn riêng tư nhất giữa hai cha con. Căn hộ của họ nằm ở khu vực trung tâm Tầng Vòm, rộng rãi hơn hẳn tiêu chuẩn phần lớn cư dân, với một khung cửa quan sát nhỏ nhìn ra một góc Giếng Trọng Lực, nơi ánh sáng mô phỏng các vì sao xa xăm lấp lánh phía sau lớp kính dày.

"Con dạo này ít nói hơn thường lệ." Kiều Trọng Nghiêm nhận xét, không ngẩng lên khỏi bát canh.

"Con chỉ đang bận với bài luận văn, thưa cha." Bách Vân đáp, cố giữ giọng đều đặn.

"Luận văn về lịch sử hàng hải." Cha anh gật gù. "Ta có nghe thầy Vượng nhắc qua trong một cuộc họp gần đây. Ông ấy nói con có vẻ đào sâu hơn cần thiết vào những giai đoạn không thật sự trọng yếu đối với chương trình học chính thức." Ông dừng đũa, ánh mắt nhìn thẳng vào con trai lần đầu tiên kể từ đầu bữa. "Ta không trách con ham học. Nhưng ta muốn con hiểu, có những giai đoạn lịch sử được lược bớt trong giáo trình không phải vì chúng ta thiếu tài liệu, mà vì việc đào sâu vào chúng không mang lại lợi ích gì cho những người đang sống hôm nay, chỉ mang lại thêm gánh nặng không cần thiết."

Bách Vân cảm thấy một luồng lạnh chạy dọc sống lưng, nhưng cố giữ vẻ mặt bình thản. "Cha đang nói tới giai đoạn nào cụ thể ạ?"

"Ta đang nói chung, không có ý ám chỉ điều gì cụ thể." Kiều Trọng Nghiêm đáp, quá nhanh, quá gọn, khiến sự phủ nhận ấy tự nó trở thành một lời thừa nhận gián tiếp. Ông đặt đũa xuống, nhìn ra khung cửa quan sát, nơi những vì sao mô phỏng lặng lẽ trôi qua tầm mắt. "Con biết ta bắt đầu công việc ở Ban Giáo Huấn từ khi nào không?"

"Con nhớ cha nói năm hai mươi lăm tuổi." Bách Vân đáp.

"Đúng. Năm đó ta còn trẻ, đầy lý tưởng, tin rằng giáo dục nên trao cho mọi người toàn bộ sự thật, không giấu diếm bất cứ điều gì, để họ tự quyết định cách sống với nó." Kiều Trọng Nghiêm nói, giọng ông mang một sự hoài niệm hiếm khi Bách Vân từng nghe thấy. "Nhưng càng làm lâu, ta càng hiểu ra một điều: con tàu này không phải một xã hội bình thường có thể chịu đựng mọi cú sốc như trên một hành tinh rộng lớn. Chúng ta sống trong một cái vỏ kim loại khép kín, mọi hệ thống đều phụ thuộc lẫn nhau tới mức một cơn hoảng loạn tập thể có thể phá vỡ sự cân bằng mong manh giữ cho tất cả còn sống. Ta đã học được cách chọn lựa những gì nên dạy, không phải để lừa dối, mà để bảo vệ."

"Nhưng ai là người quyết định điều gì nên được biết và điều gì không, thưa cha?" Bách Vân hỏi, giọng anh run nhẹ vì chính câu hỏi của mình, một câu hỏi anh chưa từng dám đặt ra trước đây.

Kiều Trọng Nghiêm nhìn con trai thật lâu, một cái nhìn vừa có chút ngạc nhiên, vừa có chút gì đó gần như tự hào lẫn lo lắng. "Đó là câu hỏi đúng đắn nhất con từng hỏi ta, Bách Vân. Và ta không có câu trả lời khiến con hài lòng. Người quyết định là những người đứng đầu Hội Đồng, thế hệ này qua thế hệ khác, mang trên vai trách nhiệm mà không ai trong số họ thực sự mong muốn gánh vác. Ta không nói họ luôn đúng. Ta chỉ nói, ta chưa tìm ra một cách nào tốt hơn để giữ cho mười một nghìn hai trăm bốn mươi con người này còn sống sót qua hành trình dài hơn bất kỳ đời người nào có thể chứng kiến trọn vẹn."

Bách Vân im lặng, nhìn cha mình với một cảm giác lẫn lộn giữa sự thấu hiểu mới mẻ và nỗi bất an cũ kỹ. Đây không phải một người cha độc ác, cố tình che giấu con trai vì lợi ích cá nhân. Đây là một người đàn ông đã dành cả đời tin vào một triết lý ông cho là đúng đắn, dù triết lý ấy đang đè bẹp không ít người khác — trong đó, có thể, có cả người phụ nữ anh đang yêu.

"Mẹ có bao giờ đồng ý với cha về điều này không?" Anh hỏi, câu hỏi bật ra trước khi anh kịp cân nhắc.

Một khoảng lặng dài trôi qua, khuôn mặt Kiều Trọng Nghiêm thoáng gợn một nỗi đau cũ. "Mẹ con là một hoa tiêu, con biết đó là công việc đòi hỏi phải tin tưởng tuyệt đối vào những con số, vào sự chính xác." Ông nói chậm rãi. "Nhưng bà ấy cũng là người luôn tin rằng con người xứng đáng được biết mình đang đi về đâu, dù con đường đó có gập ghềnh tới đâu. Chúng ta từng tranh luận về điều này nhiều lần, trước khi bà ấy mất. Ta không chắc ai trong hai người đúng."

Câu trả lời ấy, thành thật và mong manh hơn bất cứ điều gì Bách Vân từng nghe từ cha mình, khiến anh nhận ra rằng ngay cả trong chính gia đình mình, cuộc chiến giữa im lặng và sự thật đã âm thầm diễn ra từ lâu, chỉ là anh chưa bao giờ đủ tinh ý để nhận ra.

"Cha có nghe gì về cuộc điều tra đang diễn ra không?" Bách Vân hỏi, cố giữ câu hỏi nghe như một sự tò mò bâng quơ. "Về hai người lọt vào khu lưu trữ hạn chế."

Kiều Trọng Nghiêm nhìn con trai một lúc lâu, ánh mắt ông sắc hơn hẳn khoảnh khắc trước đó. "Ta có nghe. Trưởng Lão Hội Đồng đích thân theo dõi vụ việc này, điều hiếm khi xảy ra với một vụ xâm nhập thông thường. Điều đó tự nó đã nói lên rất nhiều." Ông ngừng lại, gõ nhẹ đầu đũa xuống bàn, một cử chỉ suy tư quen thuộc. "Ta không biết họ đã tiếp cận được những gì, và ta không muốn biết, vì càng biết nhiều về một bí mật không thuộc về mình, ta càng phải gánh thêm trách nhiệm không cần thiết. Nhưng ta khuyên con, nếu con tình cờ nghe được bất kỳ điều gì liên quan, hãy giữ khoảng cách. Không phải vì ta nghi ngờ con dính líu, chỉ đơn giản là những ai đứng quá gần một đám cháy, dù vô tình, cũng có thể bị bỏng."

Bách Vân gật đầu, cúi xuống bát canh đã nguội, cảm giác lời khuyên của cha mình vừa là một sự quan tâm chân thành, vừa là một lời cảnh báo có thể trở thành sự thật theo cách đau đớn nhất nếu ông biết con trai mình không chỉ đứng gần đám cháy, mà đã tự tay châm ngòi cho một phần của nó.

Buổi chiều hôm sau, tại hành lang dẫn tới buồng mô phỏng điều hướng, Uông Khắc Trâm chặn Bách Vân lại trước khi anh kịp bước vào lớp, ánh mắt cô nghiêm nghị hơn thường lệ.

"Tôi cần nói chuyện với anh, riêng." Cô nói, kéo anh sang một góc khuất cạnh tủ đựng thiết bị.

"Có chuyện gì vậy?" Bách Vân hỏi, cố giữ giọng bình thản dù tim anh đã bắt đầu đập nhanh.

"Hôm qua tôi đi ngang khoang chứa vật tư cũ gần biên giới Tầng Mùa." Uông Khắc Trâm nói, giọng cô hạ thấp. "Tôi thấy anh ở đó, với một cô gái mặc đồ bảo trì Tầng Rễ. Tôi không nghe được các anh nói gì, cũng không cố nghe, nhưng tôi thấy đủ để hiểu đó không phải một cuộc gặp gỡ công việc thông thường."

Bách Vân đứng chết lặng trong một khoảnh khắc, cố tìm một lời giải thích hợp lý, nhưng Uông Khắc Trâm giơ tay ra hiệu anh im lặng trước khi anh kịp mở lời.

"Tôi không hỏi để tố cáo anh." Cô nói, giọng cô dịu lại một chút, mang theo một sự thấu hiểu bất ngờ. "Tôi hỏi vì tôi hiểu rõ hơn ai hết trong lớp này, việc đứng giữa hai thế giới nguy hiểm tới mức nào. Tôi đã sống với sự dò xét đó suốt bốn năm qua, từ ngày tôi bước chân vào Tầng Vòm với một điểm số Kỳ Định Tầng mà không ai tin một đứa trẻ Tầng Mùa có thể đạt được. Nếu anh đang làm điều gì đó có thể kéo cả lớp học viên chúng ta vào một cuộc điều tra, tôi cần biết trước, không phải để phản bội anh, mà để tôi biết cách tự bảo vệ mình."

"Tôi không thể nói hết với cô lúc này." Bách Vân đáp, chọn từng từ cẩn thận. "Nhưng tôi hứa, tôi sẽ không để bất cứ điều gì tôi đang làm kéo cô hay bất kỳ ai khác trong lớp vào rắc rối. Đây là việc của riêng tôi."

Uông Khắc Trâm nhìn anh thật lâu, đôi mắt cô ánh lên một điều gì đó phức tạp — không hẳn là nghi ngờ, cũng không hẳn là tin tưởng hoàn toàn, mà là một sự cân nhắc thận trọng của người đã học được cách không bao giờ đặt cược quá nhiều vào bất kỳ ai.

"Được." Cô nói cuối cùng. "Tôi sẽ không hỏi thêm, ít nhất là lúc này. Nhưng nếu có ngày nào đó anh cần một người không thuộc về bất kỳ phe nào trên con tàu này, một người hiểu cảm giác đứng giữa hai thế giới mà không thuộc trọn vẹn về bên nào, hãy nhớ tới tôi."

Cô rời đi trước khi anh kịp đáp lại, để anh đứng đó, vừa nhẹ nhõm vì cô đã không truy hỏi thêm, vừa mang một cảm giác mới mẻ rằng, giữa tất cả những con mắt đang dõi theo mình, có lẽ Uông Khắc Trâm không hẳn là một mối nguy hiểm như anh từng lo sợ, mà có thể, một ngày nào đó không xa, sẽ là một đồng minh quý giá anh chưa từng tính tới khi mọi chuyện mới bắt đầu.