Chương 16 — Con Tàu Không Bao Giờ Ngoảnh Lại

Người Giữ Ký Ức

Kho Lưu Trữ Sáng Lập trải rộng hơn Bách Vân còn nhớ từ chuyến tham quan bắt buộc năm nhất, một không gian hình vòm cao vút với hàng chục dãy giá đỡ chứa hồ sơ vật lý xen lẫn các trạm dữ liệu kỹ thuật số, ánh sáng dịu vàng nhuộm khắp không gian tạo cảm giác như đang bước vào một thư viện cổ xưa hơn nhiều so với tuổi đời thực sự của con tàu.

Anh đã tới đây hai lần trước trong tuần, mỗi lần đều với một lý do học thuật hợp lệ khác nhau, cẩn thận không để bất kỳ lần ghé thăm nào trông có vẻ lặp lại đáng ngờ. Lần đầu, anh chỉ quan sát cách bố trí của khu vực, cách các lưu trữ viên di chuyển giữa các dãy giá đỡ, cố gắng nhận diện ai trong số họ phụ trách khu vực hồ sơ lịch sử mà anh cần tiếp cận. Lần thứ hai, anh mượn vài cuốn tài liệu công khai không liên quan, đọc lướt qua chúng ở bàn đọc trong khi âm thầm quan sát quy trình làm việc của các nhân viên tại đây — ai có thẩm quyền phê duyệt yêu cầu, ai chỉ đơn thuần là người sắp xếp hồ sơ.

Yêu cầu truy cập của anh vẫn chưa được phản hồi sau ba ngày — một sự im lặng bất thường so với thời gian xử lý tiêu chuẩn thường chỉ mất vài giờ cho các yêu cầu học thuật thông thường. Thay vì tiếp tục chờ đợi, Bách Vân quyết định tới trực tiếp, viện cớ cần tra cứu tài liệu công khai khác cho báo cáo, với hy vọng có thể trò chuyện trực tiếp với người phụ trách khu vực hồ sơ lịch sử.

"Cậu cần gì, học viên?" Một giọng nói vang lên từ phía sau dãy giá đỡ gần nhất, khàn và chậm rãi, thuộc về một người đàn ông lớn tuổi mặc áo choàng lưu trữ viên màu xám nhạt, dáng người gầy gò, đôi mắt sau cặp kính lão nhìn anh với một sự đánh giá kỹ lưỡng đến khó chịu.

"Tôi tìm tài liệu cho báo cáo học phần lịch sử hàng hải." Bách Vân đáp, cố giữ giọng tự nhiên. "Tôi đã gửi yêu cầu truy cập một hồ sơ cụ thể vài ngày trước, nhưng chưa nhận được phản hồi. Ông có thể giúp tôi kiểm tra tình trạng yêu cầu không?"

"Mã hồ sơ?" Người lưu trữ viên hỏi, không di chuyển, chỉ đứng đó quan sát anh.

"041-H." Bách Vân đáp, cố gắng đọc phản ứng trên khuôn mặt ông ta, nhưng người lưu trữ viên già không hề để lộ bất kỳ biểu cảm nào khác thường — có lẽ đã quá quen với việc giữ một khuôn mặt vô cảm trước mọi loại yêu cầu, dù nhạy cảm tới đâu.

"Tôi là Vương Khắc Hiền, phụ trách khu vực hồ sơ lịch sử." Ông tự giới thiệu, cuối cùng cũng bước lại gần hơn, ngồi xuống trước một trạm dữ liệu gần đó, gõ vài lệnh tra cứu. "Để tôi kiểm tra."

Bách Vân đứng chờ, quan sát ông già gõ những ngón tay gầy guộc lên bàn phím với sự chậm rãi cố ý, đôi mắt liếc qua màn hình rồi liếc lại nhìn anh, một cái nhìn thoáng qua nhưng đủ để Bách Vân cảm thấy như đang bị cân đo, không chỉ về yêu cầu của mình mà về cả con người anh.

"Yêu cầu của cậu đang ở trạng thái xem xét đặc biệt." Vương Khắc Hiền nói cuối cùng, giọng không mang theo cảm xúc rõ ràng. "Những hồ sơ được phân loại lại sau khi hết hạn bảo mật tự động thường cần một lớp phê duyệt bổ sung từ cấp cao hơn trước khi mở lại quyền truy cập. Có thể mất thêm một thời gian."

"Bao lâu là một thời gian?" Bách Vân hỏi.

"Tôi không có thẩm quyền để nói chính xác." Ông đáp, và trong câu trả lời ấy, Bách Vân nghe được một sự cẩn trọng có chủ đích, như thể người đàn ông này đang chọn lựa từng từ để không nói ra điều gì nhiều hơn mức cần thiết, dù ông hoàn toàn có khả năng biết nhiều hơn thế.

Bách Vân im lặng một lúc, cân nhắc mức độ rủi ro của câu hỏi tiếp theo mình định đặt ra. Anh đã học cách quan sát người khác từ cha mình — dù ghét phải thừa nhận điều đó — và có một điều gì đó trong cách Vương Khắc Hiền tránh nhìn thẳng vào mắt anh, trong cách ông giữ giọng đều đều một cách quá mức cần thiết, khiến Bách Vân tin rằng người đàn ông này không đơn thuần chỉ là một lưu trữ viên tuân thủ quy trình.

"Ông đã làm việc ở đây bao lâu rồi?" Anh hỏi, đổi hướng câu chuyện sang một thứ có vẻ vô hại hơn.

"Bốn mươi hai năm." Vương Khắc Hiền đáp, và lần đầu tiên, một chút gì đó gần giống hoài niệm thoáng qua trong giọng ông. "Ông vào nghề khi còn trẻ hơn cậu bây giờ nhiều."

"Vậy chắc ông biết rất nhiều về lịch sử con tàu — nhiều hơn những gì được dạy trong giáo trình chính thức."

"Ông biết những gì được phép biết, học viên ạ." Vương Khắc Hiền đáp, giọng ông giờ mang một sắc thái cảnh giác rõ rệt hơn. "Và ông sống được tới bốn mươi hai năm trong nghề này chính vì ông luôn nhớ rõ ranh giới đó."

Câu trả lời ấy, dù mang hình thức từ chối, lại chứa đựng một thông điệp ngầm mà Bách Vân không thể bỏ lỡ — rằng ranh giới ấy tồn tại thật, rằng có những điều Vương Khắc Hiền biết nhưng chọn không nói, không phải vì thiếu hiểu biết mà vì một sự thận trọng đã được tôi luyện qua nhiều thập kỷ sống gần những bí mật lớn nhất của con tàu.

"Nếu tôi muốn tìm hiểu về giai đoạn năm hành trình thứ bốn mươi, bốn mươi mốt, mà không thông qua hồ sơ bị hạn chế, có tài liệu công khai nào khác tôi có thể tham khảo không?" Bách Vân hỏi, thử một hướng tiếp cận khác.

Vương Khắc Hiền nhìn anh một lúc lâu, và có một khoảnh khắc, Bách Vân nghĩ ông sẽ từ chối thẳng thừng như trước. Nhưng thay vào đó, ông đứng dậy, ra hiệu anh đi theo, dẫn anh tới một dãy giá đỡ ở góc xa của khu vực hồ sơ, nơi bụi phủ dày hơn những nơi khác, ánh sáng cũng yếu hơn.

"Đây là mục lục biên niên sử công khai, cập nhật thủ công bởi các lưu trữ viên qua từng thế hệ." Ông nói, rút ra một cuốn sổ dày bìa da đã sờn cũ, đặt lên bàn đọc gần đó. "Không phải mọi thứ đều được số hóa. Một số ghi chép nhỏ, không đủ quan trọng để đưa vào hệ thống chính, vẫn chỉ tồn tại ở dạng giấy như thế này."

Bách Vân lật cuốn sổ cẩn thận, những trang giấy ố vàng ghi chép bằng nhiều nét chữ khác nhau qua nhiều thế hệ lưu trữ viên, chủ yếu là những sự kiện nhỏ nhặt — lễ kỷ niệm, sinh nhật của các thành viên Hội Đồng quan trọng, những lần sửa chữa lớn. Nhưng ở một trang gần khu vực năm hành trình thứ bốn mươi mốt, một dòng ghi chú ngắn ngủi, viết bằng nét chữ khác hẳn phần còn lại, như được thêm vào sau và vội vàng hơn: "Tháng Ba — điều chỉnh nhân sự cấp cao bất thường, ba thành viên Hội Đồng từ chức cùng lúc, lý do không công bố."

"Ba thành viên từ chức cùng lúc." Bách Vân đọc to, ngẩng lên nhìn Vương Khắc Hiền. "Ông có biết vì sao không?"

"Ông chỉ là một lưu trữ viên, học viên ạ, không phải một nhân chứng lịch sử." Vương Khắc Hiền đáp, khép cuốn sổ lại, nhưng ánh mắt ông, khi nhìn Bách Vân lần cuối trước khi quay lại bàn làm việc của mình, mang theo một điều gì đó gần giống như một lời nhắn nhủ thầm lặng: hãy tự tìm hiểu thêm, nhưng đừng mong ta là người nói ra. "Nếu cậu thực sự muốn hiểu giai đoạn đó, có lẽ cậu nên tìm hiểu xem ba người ấy là ai, và điều gì đã xảy ra với họ sau khi từ chức. Đôi khi câu trả lời không nằm trong hồ sơ bị khóa, mà nằm trong những gì người ta đã cố tình để lộ ra một cách kín đáo."

"Tại sao ông lại cho tôi xem cuốn sổ này?" Bách Vân hỏi, không kìm được thắc mắc đã nhen nhóm từ đầu cuộc trò chuyện. "Ông vừa nói ông luôn nhớ rõ ranh giới của mình."

Vương Khắc Hiền dừng bước, không quay lại ngay. Một khoảng lặng kéo dài đủ lâu để Bách Vân nghĩ ông sẽ không trả lời câu hỏi ấy, giống như cách ông đã né tránh những câu hỏi trực diện khác trước đó.

"Vì cuốn sổ này là tài liệu công khai, không nằm trong bất kỳ ranh giới nào cả." Ông nói cuối cùng, giọng vẫn giữ vẻ trung lập cố hữu. "Ông chỉ đang làm đúng công việc của một lưu trữ viên — chỉ cho người tra cứu biết những gì họ có quyền được xem. Cậu muốn suy diễn gì từ đó là việc của cậu, không phải của ông." Ông quay đi, bước chậm rãi trở lại bàn làm việc, dáng lưng còng xuống dưới chiếc áo choàng xám nhạt như đang mang theo một gánh nặng vô hình đã tích tụ qua bốn mươi hai năm im lặng có chọn lọc.

Bách Vân đứng lại một mình bên bàn đọc, chép lại cẩn thận dòng ghi chú về ba thành viên Hội Đồng từ chức vào cuốn sổ tay của riêng mình, cố gắng ghi nhớ chính xác vị trí trang giấy trong cuốn biên niên sử, phòng khi cần tra cứu lại sau này mà không thể quay lại xin xem lần nữa mà không gây chú ý.

Trên đường rời khỏi Kho Lưu Trữ Sáng Lập, anh đi ngang qua khu vực trưng bày công khai gần lối vào chính — nơi treo chân dung của những thành viên Hội Đồng qua các thời kỳ, khắc tên và nhiệm kỳ dưới mỗi bức chân dung theo phong cách trang trọng quen thuộc. Anh dừng lại trước dãy chân dung thuộc giai đoạn năm hành trình thứ ba mươi lăm tới bốn mươi lăm, tìm kiếm khuôn mặt nào đó có thể khớp với ba cái tên anh cần tìm, nhưng chỉ thấy một khoảng trống bất thường trên tường — ba vị trí treo chân dung liền nhau, khung còn nguyên, nhưng bên trong chỉ là nền vải trống trơn, không hình ảnh, không tên tuổi, như thể ba con người ấy chưa từng tồn tại trong ký ức chính thức của con tàu, dù dấu vết vật lý của sự vắng mặt họ vẫn còn nguyên đó, hiển hiện rõ ràng hơn bất kỳ lời giải thích nào có thể xóa bỏ.