Chương 95 — Con Tàu Không Bao Giờ Ngoảnh Lại

Con Tàu Nín Thở

Trong bảy ngày sau buổi Lễ Hướng Đích đặc biệt, con tàu Khởi Nguyên chìm vào một trạng thái mà sau này nhiều người sẽ gọi là "những ngày nín thở" — không hỗn loạn, không bạo động, nhưng cũng không hề bình thường, một khoảng lặng kỳ lạ như thể toàn bộ mười một nghìn hai trăm bốn mươi con người đang cùng lúc học lại cách thở trong một bầu không khí đã thay đổi hoàn toàn thành phần của nó.

Tại Sảnh Giao Ca, Khê Lam nhận thấy sự thay đổi rõ rệt nhất trong cách mọi người nhìn nhau. Những cuộc trò chuyện thường ngày về ca trực, về khẩu phần, về những chuyện vặt vãnh của cuộc sống hàng ngày, giờ đây thường xuyên bị gián đoạn bởi những câu hỏi ngập ngừng, thận trọng, về những gì đã được công bố. Một số người tức giận, đòi hỏi trách nhiệm cụ thể hơn từ Hội Đồng. Một số người khác chỉ im lặng, mang theo một nỗi buồn sâu sắc khó diễn tả bằng lời. Nhưng phần lớn, giống như Vũ Khắc Đăng, chọn một thái độ chờ đợi thận trọng, quan sát xem những lời hứa cải tổ có thực sự được thực hiện hay không trước khi đưa ra phán xét cuối cùng.

"Tôi đã dạy con làm việc suốt tám năm mà không hề biết con đang mang theo một gánh nặng lớn tới vậy." Ông nói với Khê Lam, trong một buổi chiều yên tĩnh hiếm hoi giữa các ca trực. "Ta không trách con vì đã giữ bí mật. Nhưng ta ước gì con đã tin tưởng ta sớm hơn, để con không phải một mình gánh vác nó suốt từng ấy tháng."

"Cháu sợ liên lụy tới chú." Khê Lam đáp, thành thật. "Cháu sợ nếu chú biết, chú sẽ phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn mà cháu không có quyền áp đặt lên chú."

Vũ Khắc Đăng gật đầu chậm rãi, một sự thấu hiểu dần hình thành trên khuôn mặt ông. "Có lẽ con đúng. Nhưng từ giờ trở đi, ta hy vọng chúng ta có thể đối mặt với mọi thứ cùng nhau, không phải một mình nữa, dù là con hay ta."

Ở Tầng Mùa, phản ứng mang một sắc thái khác — nhiều người nông dân, vốn đã quen với vị trí trung gian giữa hai thái cực xã hội của con tàu, tiếp nhận tin tức với một sự thực tế điềm tĩnh hơn, tập trung ngay vào câu hỏi thiết thực về việc cải tổ sẽ ảnh hưởng thế nào tới đời sống hàng ngày của họ, tới hạn ngạch sản xuất, tới đại diện thực sự trong các quyết định liên quan tới Đồng Sáng. Ngạn Thức Vy, khi nghe tin qua hệ thống phát thanh nội bộ tại nơi làm việc, chỉ gật đầu một mình, một nụ cười nhẹ và đầy ý nghĩa trên khuôn mặt bà, như thể bà đã biết trước phần nào câu chuyện này sẽ kết thúc ra sao kể từ ngày hai cô gái trẻ tìm tới văn phòng nhỏ của bà.

Ở Tầng Vòm, phản ứng phức tạp và chia rẽ hơn nhiều. Nhiều gia đình lâu đời, những người đã hưởng lợi từ cấu trúc quyền lực cũ suốt nhiều thế hệ, phản ứng với sự phòng thủ, một số công khai chỉ trích Chương Khắc Định vì đã "gây bất ổn không cần thiết." Nhưng cũng có những tiếng nói khác, đặc biệt trong giới trẻ, những học viên và nhân viên hành chính trẻ tuổi như Uông Khắc Trâm, bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ, coi đây là cơ hội để xây dựng một điều gì đó công bằng hơn những gì họ đã được thừa hưởng.

"Nhiều bạn học của tôi giận dữ." Uông Khắc Trâm kể với Bách Vân, trong một buổi tối họ gặp nhau tại thư viện học viên hoa tiêu, nơi giờ đây mang một bầu không khí căng thẳng khác hẳn sự yên tĩnh học thuật thường lệ. "Không phải vì họ phản đối sự thật, mà vì họ cảm thấy bị phản bội bởi chính những người họ tin tưởng nhất suốt cả cuộc đời. Nhưng tôi nghĩ, dưới lớp giận dữ đó, phần lớn bọn họ cũng cảm thấy nhẹ nhõm, dù họ chưa sẵn sàng thừa nhận điều đó."

Kiều Trọng Nghiêm dành cả tuần lễ làm việc không ngừng nghỉ cùng Ban Giáo Huấn, bắt đầu phác thảo một chương trình giáo dục mới, minh bạch hơn, dù ông biết quá trình này sẽ mất nhiều năm để hoàn thiện đầy đủ. Ông tránh né những cuộc chạm mặt trực tiếp với các đồng nghiệp từng ủng hộ ông trong phe bảo thủ, cảm nhận một sự cô lập mới nhưng cũng một sự thanh thản kỳ lạ khi cuối cùng cũng hành động theo đúng những gì lương tâm ông mách bảo.

Tôn Khắc Dư, sau buổi lễ, bị đình chỉ chính thức khỏi vị trí Tổng Chỉ Huy An Ninh trong khi một cuộc điều tra độc lập được mở ra, xem xét vai trò của ông trong nhiều sự kiện, bao gồm cả cái chết của Đỗ Việt Khiêm tám năm trước. Ông sống những ngày này trong một sự im lặng cay đắng, giam mình trong căn hộ riêng, từ chối mọi liên lạc, kể cả từ những đồng minh cũ từng cùng ông xây dựng bộ máy an ninh khắc nghiệt suốt nhiều năm.

Thân Bảo Nghiêm, được bổ nhiệm tạm quyền đứng đầu Vệ Binh trong thời gian chờ cải tổ, dành những ngày đầu tiên trong vai trò mới để rà soát lại toàn bộ quy trình hoạt động, loại bỏ những thủ tục ông cho là đã bị lạm dụng để đàn áp thay vì bảo vệ. Anh gặp Khê Lam một lần, ngắn ngủi, tại Hành Lang Xương Cá, nơi họ đã có không biết bao nhiêu cuộc trò chuyện bí mật suốt nhiều tháng qua.

"Cảm giác thật lạ." Anh nói, một nụ cười mệt mỏi nhưng chân thật trên khuôn mặt anh. "Lần đầu tiên trong sự nghiệp của mình, tôi cảm thấy công việc tôi đang làm thực sự phù hợp với những gì tôi tin là đúng đắn, không phải chỉ đơn giản là tuân theo mệnh lệnh."

"Anh xứng đáng với cảm giác đó." Khê Lam nói, một sự trân trọng chân thành trong giọng cô. "Sau tất cả những gì anh đã làm để bảo vệ buổi lễ, để bảo vệ chúng tôi."

Trầm Bá Nguyên, người đã rút lui khỏi vai trò lãnh đạo công khai kể từ cái chết của Bùi Đắc Sinh, xuất hiện trở lại tại Sảnh Giao Ca lần đầu tiên sau nhiều tuần, đứng trước một nhóm nhỏ cư dân Tầng Rễ đang tụ tập bàn luận về những gì sắp tới. Ông không nói nhiều, chỉ đứng đó lắng nghe, nhưng sự hiện diện của ông, gương mặt ông giờ đây mang một sự bình yên mới thay cho nỗi ân hận đã đeo bám ông suốt nhiều tuần, tự nó đã là một lời tuyên bố không cần lời nói.

"Ông ấy đã đúng." Ông nói với Khê Lam khi cô ghé thăm ông, nhắc tới Bùi Đắc Sinh. "Con đường này, dù đau đớn, là con đường duy nhất mang lại hy vọng thực sự. Ta ước gì ông ấy có thể chứng kiến ngày hôm nay."

"Có lẽ, theo một cách nào đó, ông ấy đã chứng kiến." Khê Lam nói, nghĩ tới cuốn sổ tay đã dẫn cô tới mẹ mình, tới toàn bộ chuỗi sự kiện bắt nguồn từ chính sự hy sinh thầm lặng của người thợ máy già ấy.

Xa hơn, ở khu vực Kho Lưu Trữ Sáng Lập, Vương Khắc Hiền dành những ngày này để chuẩn bị mở rộng quyền truy cập công khai vào phần lớn hồ sơ trước đây bị phân loại hạn chế, làm việc không nghỉ để số hóa và sắp xếp lại hàng nghìn tài liệu đã bị chôn vùi suốt nhiều thập kỷ. Khi Bách Vân ghé thăm để cảm ơn ông vì những manh mối gián tiếp ông từng để lại nhiều tháng trước, ông chỉ mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi trên khuôn mặt vốn luôn nghiêm nghị của người lưu trữ viên già.

"Tôi chỉ làm công việc của một người giữ ký ức." Ông nói. "Bây giờ, cuối cùng, tôi có thể làm nó một cách trọn vẹn, không cần phải giấu diếm điều gì nữa."

Lâm Vĩnh Chi, giờ đây không còn cần trốn tránh, chuyển tới sống cùng Đoàn Bích Thu và Khê Lam trong căn hộ nhỏ ở Tầng Rễ, một sự sắp xếp còn ngượng ngùng, còn nhiều khoảng cách cần được lấp đầy sau mười chín năm xa cách, nhưng cũng tràn đầy những khoảnh khắc ấm áp nhỏ bé — một bữa cơm chung, một câu chuyện được kể lại, một tiếng cười hiếm hoi vang lên trong căn hộ vốn quen với sự tĩnh lặng.

Vào cuối tuần lễ ấy, khi Khê Lam đứng trên bậc thềm nhỏ trước căn hộ, nhìn ra Tầng Rễ đang dần trở lại nhịp điệu quen thuộc dù mang theo một điều gì đó đã thay đổi vĩnh viễn bên dưới bề mặt, cô cảm nhận một sự bình yên mong manh nhưng thật sự, khác hẳn bất kỳ điều gì cô từng cảm nhận trong suốt cả năm qua.

Lâm Vĩnh Chi bước ra đứng cạnh cô, mang theo hai tách trà nóng, đưa một tách cho con gái mình. Họ đứng đó trong im lặng, ngắm nhìn ánh đèn mô phỏng hoàng hôn nhuộm vàng khắp các dãy hành lang bên dưới, hai người phụ nữ vẫn còn đang học lại cách trở thành một gia đình sau mười chín năm chia cắt, từng bước nhỏ, từng khoảnh khắc bình dị như thế này.

"Con nghĩ mọi thứ sẽ ổn chứ?" Lâm Vĩnh Chi hỏi, giọng bà mang một sự lo lắng vẫn chưa hoàn toàn nguôi ngoai sau nhiều năm sống trong cảnh giác.

"Con không biết chắc." Khê Lam đáp thành thật. "Nhưng con nghĩ, lần đầu tiên, chúng ta đang đối mặt với những gì thật, không phải một câu chuyện được dựng lên để che giấu nỗi sợ hãi. Có lẽ đó đã là một khởi đầu đủ tốt."

Con tàu đã không sụp đổ. Nó chỉ đang học cách thở lại, chậm rãi, cẩn trọng, với một bầu không khí mới nặng nề hơn nhưng cũng trung thực hơn bất kỳ điều gì nó từng mang theo trong suốt hai trăm bốn mươi bảy năm hành trình.