Chương 42 — Con Tàu Không Bao Giờ Ngoảnh Lại

Những Người Xếp Hàng

Tiếng khóc của một đứa trẻ vang lên từ giữa hàng người xếp trước trạm phân phối khí, một âm thanh khàn đặc vì thiếu nước hơn là vì giận dỗi thông thường. Khê Lam đứng cách đó vài bước, nhìn người mẹ trẻ bế đứa bé trên tay, cố dỗ nó bằng cách đung đưa nhẹ, gương mặt chị hốc hác vì đã thức trắng đêm trước theo dõi cơn sốt của con.

"Bé nhà chị bị gì vậy?" Khê Lam hỏi, không kìm được sự quan tâm dù cô biết mình không nên dây vào quá nhiều chuyện ngoài lề lúc này.

"Mất nước." Người mẹ đáp, giọng chị mệt mỏi. "Bác sĩ khu dân cư nói cháu cần uống nhiều hơn, nhưng khẩu phần mới không đủ cho cả nhà nữa, chứ đừng nói tới phần dư cho một đứa trẻ đang ốm." Chị nhìn xuống tấm thẻ Phiếu Khí trong tay, rồi nhìn lên bảng thông báo mới dán ở đầu hành lang, ánh mắt chị mang một sự bất lực không cần che giấu vì đã quá quen với việc không thể thay đổi được gì. "Chỉ Thị Số Mười Hai, họ gọi vậy. Tôi chẳng hiểu số mười hai này có gì đặc biệt, nhưng nó khiến con tôi khóc suốt đêm qua."

Khê Lam nhìn quanh hàng người, nhận ra không chỉ một mà nhiều câu chuyện tương tự đang diễn ra cùng lúc dọc theo trạm phân phối — một ông lão run rẩy vì lạnh do phần sưởi trong căn hộ bị cắt giảm cùng đợt với nước, một cặp vợ chồng trẻ tranh cãi nhỏ tiếng về việc ai sẽ nhường phần khẩu phần của mình cho người kia vì cả hai đều phải làm ca đêm, hai đứa trẻ ngồi bệt xuống sàn kim loại, mệt mỏi vì phải đứng chờ quá lâu trong khi cha mẹ chúng cố giữ trật tự hàng.

Cô rút từ trong túi ra phần bánh khô của riêng mình, phần cô để dành cho bữa trưa, đưa cho người mẹ trẻ. "Cho bé ăn tạm cái này, chị. Không nhiều nhưng cũng đỡ hơn không có gì."

Người mẹ nhìn cô, ngạc nhiên rồi cảm động, khẽ cúi đầu cảm ơn, không hỏi thêm gì về động cơ của một người lạ giữa dòng người đang chen chúc. Khê Lam quay đi trước khi cảm xúc trong lòng cô trào lên thành thứ gì đó cô không kiểm soát nổi giữa nơi công cộng — một cơn giận âm ỉ, không phải với người mẹ hay đứa trẻ, mà với chính hệ thống đã biến một sự lo sợ mất kiểm soát thông tin thành nỗi khổ cụ thể, đo đếm được bằng từng ngụm nước, từng độ ấm còn sót lại trong một căn hộ nhỏ.

"Cô làm Tổ Tuần Rễ đúng không?" Một giọng nói vang lên bên cạnh, khiến cô giật mình quay lại. Một người đàn ông trẻ, có lẽ chỉ hơn cô vài tuổi, mặc đồng phục bảo trì của một tổ khác, phù hiệu trên vai ghi số hiệu cô không quen. "Tôi thấy cô ở khu vực kiểm tra van hôm tuần trước, gần trạm giáp ranh Tầng Vòm."

"Đúng vậy." Cô đáp, hơi cảnh giác dù cố giữ giọng bình thường. "Anh thuộc tổ nào?"

"Tổ Bảo Trì Hành Lang Phụ, khu vực ba." Anh nói. "Tên tôi là Hồ Đắc Liêm. Từ hôm nay tổ tôi được điều sang hỗ trợ kiểm soát các trạm kiểm tra mới theo Chỉ Thị Mười Hai, nên chắc chúng ta sẽ còn gặp nhau nhiều." Anh cười, một nụ cười có phần gượng gạo, như thể bản thân anh cũng không thoải mái với vai trò mới này. "Tôi không thích công việc này chút nào, thành thật mà nói. Cảm giác như đang canh chừng chính hàng xóm của mình."

Khê Lam nhìn anh, nhận ra trong ánh mắt Hồ Đắc Liêm một sự bất an chân thật, không giống vẻ lạnh lùng chuyên nghiệp của những sĩ quan Vệ Binh cô từng chạm mặt. Anh chỉ là một kỹ sư bình thường khác, bị đẩy vào một vai trò anh không mong muốn, giống như hàng trăm người khác trong Tầng Rễ đang phải gánh vác những trách nhiệm mới không do họ lựa chọn.

"Ai cũng phải làm việc được giao thôi." Cô nói, cố giữ câu trả lời trung lập, không muốn tạo thêm bất kỳ ấn tượng nào có thể khiến người khác chú ý tới mình nhiều hơn cần thiết.

"Đúng vậy." Anh gật đầu, rồi nhìn đồng hồ trên tay, vẻ mặt hơi lo lắng. "Tôi phải quay lại trạm kiểm tra rồi. Hẹn gặp lại, cô Khê Lam." Anh bước đi, để lại cô đứng đó với một cảm giác mơ hồ khó gọi tên — không hẳn là nghi ngờ, nhưng cũng không hoàn toàn là sự yên tâm.

Chiều tối hôm đó, khi ca làm việc kết thúc, Khê Lam đi ngang qua khu dân cư nơi bà Đoàn Bích Thu sống, ghé qua kiểm tra tình hình trước khi về căn hộ của chính mình. Bà nội đang ngồi cùng vài người hàng xóm lớn tuổi trong khoảng sân chung nhỏ, tất cả đều quấn thêm một lớp áo khoác vì phần sưởi bị cắt giảm khiến không khí lạnh hơn thường lệ.

"Nghe nói bên khu ba có người bị đình chỉ công tác vì về muộn giờ giới nghiêm mười lăm phút." Một người hàng xóm nói, giọng bà đầy vẻ bất bình. "Chỉ mười lăm phút, vì máy nâng hàng bị kẹt giữa ca, không phải lỗi của người ta."

"Thời buổi này, ai cũng phải cẩn thận gấp đôi." Một người khác đáp. "Tôi nghe nói có sự cố lớn ở đâu đó phía khu kỹ thuật cũ, họ giấu không cho biết chi tiết, chỉ biết là nghiêm trọng lắm nên mới siết chặt như vậy."

Khê Lam đứng lặng nghe những lời đồn đoán ấy, cảm thấy một sự chua xót mới — không ai trong số họ biết sự thật, nhưng ai cũng đang tự dựng lên những câu chuyện riêng để lấp đầy khoảng trống thông tin mà Hội Đồng cố tình để lại, mỗi câu chuyện lại càng xa sự thật hơn câu chuyện trước, cho tới khi không ai còn nhớ nổi đâu là điểm khởi đầu của toàn bộ sự việc.

"Cháu về rồi à." Đoàn Bích Thu nói, nhận ra cô, đứng dậy dù các khớp xương bà kêu lên kẽo kẹt vì lạnh. "Ăn chút gì trước khi về không?"

"Con ăn rồi, bà à." Khê Lam nói dối, dù bụng cô đang đói cồn cào sau khi nhường phần bánh khô ban sáng. "Con chỉ ghé qua xem bà thế nào thôi."

Bà nội nhìn cô một lúc, ánh mắt bà có vẻ như nhìn thấu lời nói dối nhỏ ấy, nhưng không nói gì, chỉ siết nhẹ tay cô rồi để cô đi.

Trên đường về căn hộ, Khê Lam đi ngang một trạm kiểm soát mới, nơi hai nhân viên an ninh đang dừng một cặp vợ chồng trẻ để kiểm tra giấy phép di chuyển, giọng họ căng thẳng khi giải thích họ chỉ đang trên đường về sau ca làm thêm được phê duyệt. Cô bước chậm lại, quan sát từ xa, cảm nhận rõ ràng hơn bao giờ hết cái không khí nghi kỵ mới đang len lỏi khắp Tầng Rễ — hàng xóm nhìn hàng xóm với ánh mắt dò xét hơn, mỗi cuộc trò chuyện ngoài hành lang đều bị rút ngắn lại vì sợ bị nghe thấy điều gì đó không nên nói, mỗi cái hẹn gặp gỡ đều phải cân nhắc thêm một lớp lo lắng mới về giờ giấc, về giấy phép, về những trạm kiểm tra mọc lên như một mạng lưới vô hình siết chặt dần quanh cuộc sống thường nhật vốn đã chật vật của mọi người.

Tối đó, cô lén rời căn hộ trước giờ giới nghiêm, luồn qua một lối tắt cô thuộc lòng từ nhiều năm làm việc trong tổ bảo trì, tránh xa các trạm kiểm soát chính, để tới khoang chứa vật tư cũ gặp Bách Vân. Anh đã ở đó trước, vẻ mặt anh cũng nặng nề không kém cô.

"Cô có ổn không?" Anh hỏi ngay khi thấy cô, nắm lấy tay cô.

"Tôi ổn." Cô đáp, dù giọng cô không hoàn toàn thuyết phục. "Nhưng tôi vừa nhìn thấy cái giá thật sự của những gì chúng ta đang làm, Bách Vân. Không phải cái giá cho riêng tôi hay anh, mà cho hàng nghìn người không hề biết vì sao cuộc sống của họ đột nhiên khó khăn hơn."

Cô kể lại cho anh nghe về đứa trẻ khóc vì thiếu nước, về những người hàng xóm già cả co ro trong cái lạnh, về Hồ Đắc Liêm với vẻ bất an của một người bị đẩy vào vai trò canh chừng chính cộng đồng mình. Bách Vân lắng nghe, khuôn mặt anh mỗi lúc một trầm xuống.

"Tôi cũng thấy một phần điều đó, dù từ phía bên kia." Anh nói. "Học viên hoa tiêu chúng tôi được thông báo tăng cường thời gian huấn luyện mô phỏng, chính thức là để 'chuẩn bị cho các tình huống khẩn cấp có thể phát sinh.' Không ai nói rõ tình huống khẩn cấp nào, nhưng tất cả chúng tôi đều cảm nhận được một sự căng thẳng mới trong không khí, một sự cảnh giác chưa từng có trước đây."

"Vậy nghĩa là sự siết chặt này không chỉ ở Tầng Rễ." Khê Lam nói, một nhận thức mới hình thành trong đầu cô. "Nó lan ra toàn con tàu, theo những cách khác nhau tùy vào tầng lớp, nhưng cùng một nguồn gốc."

"Tôi nghĩ vậy." Bách Vân đáp, siết chặt tay cô hơn. "Và điều đó khiến tôi vừa sợ hãi, vừa có thêm một lý do để không bao giờ dừng lại. Nếu sự thật chúng ta đang tìm kiếm đủ nguy hiểm để khiến họ phải siết chặt cả một con tàu mười một nghìn hai trăm người, thì nó phải quan trọng hơn bất kỳ điều gì chúng ta từng tưởng tượng — và những người đang phải chịu khổ vì nó xứng đáng được biết, một ngày nào đó, vì sao họ phải chịu khổ."

Họ đứng đó trong khoang chứa vật tư cũ, ánh đèn yếu ớt hắt bóng họ lên tường kim loại lạnh lẽo, ngoài kia, giờ giới nghiêm mới đang bao trùm khắp các hành lang Tầng Rễ như một tấm màn im lặng cưỡng bức, và cả hai đều hiểu, rõ hơn bao giờ hết, rằng con đường phía trước giờ đây không chỉ là hành trình tìm kiếm sự thật cho riêng gia đình Khê Lam, mà đã trở thành một điều gì đó lớn lao hơn nhiều, mang theo sức nặng của cả một cộng đồng đang âm thầm gánh chịu hậu quả mà họ không hề hay biết nguyên nhân.