Chương 86 — Người Gánh Thuốc Qua Thời Loạn

Trong Thành Bị Vây

Mười ngày trôi qua kể từ đợt tấn công đầu tiên, và đúng như lời tiên đoán của Vệ Khải Trạch, quân Bắc Địch không hề có ý định rút lui. Thay vào đó, Đại Hãn Truy Phong cho quân dựng trại bao vây toàn bộ kinh thành Yên Phụng, cắt đứt mọi tuyến đường tiếp tế từ bên ngoài, biến cuộc chiến từ những đợt công thành dữ dội thành một cuộc vây hãm kéo dài, chậm rãi nhưng không kém phần tàn khốc.

Bên trong tường thành, cuộc sống của dân chúng bắt đầu thay đổi rõ rệt. Giá gạo tăng vọt từng ngày, những khu chợ vốn nhộn nhịp giờ chỉ còn lác đác vài sạp hàng với giá cắt cổ, trong khi dòng người tị nạn từ các vùng ngoại ô kéo vào ngày một đông, chen chúc trong những khu lán trại tạm bợ dựng vội quanh các quảng trường và sân đình. Tịnh Yên, mỗi lần đi ngang qua những khu lán trại ấy trên đường tới các trạm cứu thương, không thể không nhớ tới trại tị nạn Bến Lau năm nào, tới cả những ngày cuối cùng ở Nghinh Phong trước khi dịch bệnh bùng phát.

"Càng ngày ta càng thấy khung cảnh này quen thuộc một cách đáng sợ." Nàng nói với Ngạn Bá Thuyên, khi cả hai đi thị sát một khu lán trại mới dựng gần cổng Nam, nơi hàng trăm người đang chen chúc trong không gian chật hẹp, chỉ có vài giếng nước chung phục vụ cho cả ngàn miệng ăn.

"Ta hiểu nỗi lo của ngươi." Ngạn Bá Thuyên đáp, ánh mắt ông quét qua khu lán trại với vẻ trầm ngâm của một người đã có kinh nghiệm nhiều thập kỷ. "Nhưng đây là kinh thành, không phải một thành trì biên ải nhỏ bé. Hệ thống cống rãnh, nguồn nước dự trữ ở đây tốt hơn nhiều so với Nghinh Phong."

"Tốt hơn không có nghĩa là an toàn tuyệt đối." Tịnh Yên đáp, quan sát kỹ hơn cách người dân đang múc nước từ một giếng chung, một vài đứa trẻ nghịch ngợm thả tay xuống nước mà không rửa sạch trước đó, trong khi cách đó không xa, một gia đình đang đổ nước thải sinh hoạt ra một rãnh nhỏ chảy không xa nguồn giếng là mấy.

Nàng dừng lại, quan sát kỹ hơn một đứa trẻ đang ngồi bệt bên vệ đường, gương mặt tái nhợt, đôi mắt lờ đờ thiếu sức sống, và ngay lập tức, một linh cảm quen thuộc dấy lên trong lòng nàng — thứ linh cảm đã từng cảnh báo nàng về dịch Tháng Bảy nhiều năm trước, khi nàng còn là một cô bé mười lăm tuổi đứng cạnh bà Khuê.

"Cho ta xem đứa trẻ này." Nàng nói, quỳ xuống bên cạnh, đặt tay lên trán đứa bé. Da nó nóng hầm hập, và khi hỏi han người mẹ đang ôm nó, nàng biết được đứa trẻ đã tiêu chảy liên tục từ hai ngày trước, kèm theo sốt cao không dứt.

"Đây có thể chỉ là một ca bệnh đơn lẻ do thức ăn không hợp vệ sinh." Ngạn Bá Thuyên nói, dù giọng ông cũng không giấu được sự cẩn trọng. "Nhưng ngươi nghĩ đây là dấu hiệu của điều gì lớn hơn?"

"Ta không dám khẳng định chắc chắn." Tịnh Yên đáp, đứng dậy, ánh mắt nhìn khắp khu lán trại đông đúc. "Nhưng triệu chứng này, cách nó khởi phát, giống hệt những gì ta từng chứng kiến ở Lạch Dừa năm dịch Tháng Bảy bắt đầu — sốt cao, tiêu chảy, mất nước nhanh. Nếu nguồn nước ở đây thực sự đã bị ô nhiễm, dù chỉ một phần nhỏ, với mật độ dân cư đông đúc như thế này giữa lúc bị vây hãm, hậu quả có thể tồi tệ hơn bất cứ điều gì chúng ta từng đối mặt."

Nàng lập tức mang mối lo ngại này báo lên Kính Bá Văn và cả một vị Ngự y kỳ cựu khác trong viện — Lệnh Hồ Bá Tuyền, người phụ trách chính mảng dịch bệnh truyền nhiễm của Thái Y Viện suốt nhiều năm qua. Ông là một người đàn ông lớn tuổi, dáng vẻ nghiêm khắc, luôn tự hào về nền tảng y học chính thống mà mình được đào tạo.

"Một ca bệnh lẻ tẻ không đủ để ta cho đóng cửa hay xử lý lại toàn bộ hệ thống giếng nước của cả khu vực cổng Nam." Lệnh Hồ Bá Tuyền nói, giọng có phần bực bội trước điều ông cho là một sự hốt hoảng thái quá. "Ngươi mới chỉ khám qua một đứa trẻ, dựa trên cái gọi là linh cảm từ một trận dịch xảy ra ở một làng chài hẻo lánh nhiều năm trước, mà đã dám kết luận có nguy cơ dịch bệnh bùng phát giữa kinh thành sao?"

"Con không kết luận chắc chắn, thưa đại nhân." Tịnh Yên đáp, cố giữ giọng bình tĩnh dù cảm nhận rõ sự khinh thường trong lời nói của ông. "Con chỉ đề nghị chúng ta cẩn trọng hơn ngay từ bây giờ — cách ly tạm thời khu vực có ca bệnh, đun sôi nước trước khi sử dụng, đào thêm rãnh thoát nước thải cách xa nguồn giếng. Những biện pháp này không tốn kém nhiều công sức, nhưng nếu con đúng, chúng có thể cứu được hàng ngàn mạng người."

"Những phương pháp dân gian truyền miệng không có nền tảng lý luận vững chắc." Lệnh Hồ Bá Tuyền khoát tay, giọng đầy vẻ bề trên. "Thái Y Viện có quy trình xử lý dịch bệnh riêng, dựa trên y thư chính thống đã được kiểm chứng qua nhiều thế hệ. Ta không phản đối việc thận trọng, nhưng ta cũng sẽ không để một y sinh trẻ tuổi làm xáo trộn toàn bộ hệ thống chỉ vì một linh cảm mơ hồ."

Kính Bá Văn, đứng giữa cuộc tranh luận, trầm ngâm một lúc trước khi lên tiếng. "Lệnh Hồ thái y có lý riêng của ông ấy, nhưng Đỗ y sinh cũng đã từng đúng trong quá khứ, khi mà không một quy trình chính thống nào tin tưởng nàng." Ông nói, giọng dung hòa. "Ta cho phép ngươi áp dụng các biện pháp phòng ngừa ở riêng khu lán trại cổng Nam, dưới sự giám sát của chính ngươi, coi như một thử nghiệm giới hạn. Nếu tình hình xấu đi, ta sẽ mở rộng biện pháp ra toàn thành ngay lập tức."

Đó không phải là sự ủng hộ toàn diện Tịnh Yên mong muốn, nhưng cũng đủ để nàng bắt tay ngay vào hành động. Nàng huy động Nhược Lan, Tôn Bá Nghi cùng vài tình nguyện viên trong khu lán trại, dạy họ cách đun sôi nước trước khi uống, cách đào rãnh thoát nước thải xa nguồn giếng, cách nhận biết những dấu hiệu sớm của bệnh để báo ngay cho trạm cứu thương gần nhất.

Buổi tối, khi công việc phòng ngừa ban đầu đã tạm ổn, Tịnh Yên ngồi lại trong lều nhỏ dựng tạm ngay giữa khu lán trại, mắt không rời khỏi cuốn Bách Thảo Chân Kinh đang mở ra trước mặt, tìm lại những ghi chép của Liễu Nguyên về các phương thuốc thanh nhiệt, giải độc, cầm tiêu chảy mà ông từng truyền dạy. Bên cạnh những trang giấy cũ kỹ ấy, nàng đặt thêm một cuốn sổ tay nhỏ của riêng mình, nơi nàng đã ghi chép lại toàn bộ những bài học dân gian bà Khuê từng dạy — cách dùng lá ổi non, vỏ măng cụt, nước gạo rang để cầm tiêu chảy cho trẻ nhỏ khi không có đủ thuốc quý.

"Hai con đường tưởng chừng khác biệt, giờ đây lại phải cùng nhau bước tới một đích." Nàng thì thầm với chính mình, ngón tay lướt qua những trang giấy, cảm nhận rõ sự hiện diện vô hình của cả hai người thầy đã dẫn dắt cuộc đời nàng, dù cả hai đều đã không còn ở bên cạnh để chứng kiến giây phút này.

Đêm đó, tiếng mưa bắt đầu rơi lộp độp trên mái lều, một cơn mưa cuối mùa hiếm hoi giữa những ngày oi bức của cuộc vây thành. Tịnh Yên ngồi lặng nghe tiếng mưa, lòng vừa mong nó sẽ giúp làm dịu bớt cái nóng ngột ngạt trong các khu lán trại, vừa lo sợ nó sẽ khiến mặt đất càng thêm lầy lội, càng tạo điều kiện cho những mầm bệnh âm thầm sinh sôi trong bóng tối, chờ đợi thời cơ để bùng phát thành một cơn bão thực sự.

Gần sáng, khi cơn mưa đã tạnh hẳn, Tôn Bá Nghi tìm tới lều nàng, gương mặt ông lộ rõ vẻ mệt mỏi sau một đêm tuần tra không nghỉ. "Đỗ y sinh, ta vừa đi vòng qua toàn bộ khu lán trại theo đúng lời dặn của ngươi." Ông báo cáo. "Có thêm ba trường hợp trẻ nhỏ khác cũng bắt đầu có dấu hiệu sốt và tiêu chảy tương tự trong đêm qua, dù chưa nghiêm trọng bằng ca đầu tiên."

Tim Tịnh Yên chùng xuống trước tin tức ấy, dù nó cũng phần nào xác nhận điều nàng lo sợ. "Đưa ta tới gặp họ ngay." Nàng nói, vội vã khoác thêm áo choàng, mang theo túi thuốc ra khỏi lều giữa màn sương sớm còn giăng kín lối đi.

Ba đứa trẻ, khi được kiểm tra kỹ lưỡng, đều có chung một điểm — gia đình chúng đều lấy nước sinh hoạt từ cùng một khu vực giếng gần con rãnh thoát nước thải mà nàng đã phát hiện từ hôm trước. Sự trùng hợp ấy càng củng cố thêm nghi ngờ của nàng về nguồn gốc ô nhiễm, nhưng đồng thời cũng cho nàng một chút an ủi nhỏ nhoi — nếu xác định đúng nguồn lây, việc khoanh vùng và ngăn chặn sẽ khả thi hơn nhiều so với một trận dịch lan tràn không rõ căn nguyên như dịch Tháng Bảy năm xưa.

"Từ giờ, không ai trong khu lán trại này được lấy nước từ giếng đó nữa." Nàng ra lệnh dứt khoát, cắt cử người canh gác ngay tại miệng giếng, đồng thời cho đào một giếng mới ở vị trí xa con rãnh thoát nước hơn, dưới sự giám sát chặt chẽ của Tôn Bá Nghi và vài binh sĩ được điều tới hỗ trợ.

Nàng cũng lập tức cho người mang mẫu nước từ chiếc giếng nghi ngờ về Thái Y Viện, nhờ Ngạn Bá Thuyên cùng kiểm tra kỹ lưỡng bằng những phương pháp truyền thống — quan sát màu sắc, mùi vị, để lắng qua một đêm xem có cặn bẩn bất thường hay không. Kết quả, dù không thể chứng minh bằng những lý luận y học chính thống mà Lệnh Hồ Bá Tuyền vẫn tin tưởng, cũng đủ cho thấy rõ ràng dấu hiệu ô nhiễm — lớp cặn đục ngầu lắng dưới đáy bình sau một đêm, mùi hôi nhẹ thoảng qua khi đun sôi.

"Ngươi đã đúng." Ngạn Bá Thuyên nói, giọng trầm trọng, khi cả hai đứng trước chiếc bình nước mẫu dưới ánh đèn dầu trong phòng thí nghiệm nhỏ của viện. "Ta sẽ trình báo lại với Kính Chưởng viện ngay sáng mai, đề nghị mở rộng các biện pháp phòng ngừa ra toàn bộ những khu vực có nguồn nước tương tự trong thành, trước khi quá muộn."

Tịnh Yên gật đầu, nhưng trong lòng nàng không hề có cảm giác nhẹ nhõm của một người vừa được chứng minh là đúng. Thay vào đó, chỉ còn lại một nỗi lo âu nặng trĩu — bởi nàng biết, việc phát hiện ra nguồn gốc chỉ là bước đầu tiên, còn phía trước, nếu mầm bệnh đã kịp lan xa hơn những gì họ vừa khoanh vùng được, một cuộc chiến khác, thầm lặng nhưng không kém phần tàn khốc, có lẽ đã bắt đầu âm ỉ ngay dưới lòng kinh thành đang gồng mình chống lại vòng vây bên ngoài.