Chương 11 — Người Giữ Hạt Giống Cuối Cùng

Ba năm sau ngày Cố Diễm Ninh qua đời, Khê Miên đứng giữa dải ruộng bậc thang thấp nhất của Vòm Xanh, nhìn xuống một gốc lúa mà cô vừa nhổ lên, và cảm thấy toàn bộ những gì cô đã xây dựng suốt mười ba năm học nghề bỗng chốc trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Rễ cây đen sẫm, mềm nhũn, bốc mùi hôi ẩm đặc trưng của sự thối rữa — không giống bất kỳ loại sâu bệnh nào cô từng gặp trong toàn bộ sự nghiệp của mình, kể cả những trường hợp nghiêm trọng nhất được ghi lại trong hồ sơ của Cố Diễm Ninh suốt bốn mươi năm làm việc. Trong báo cáo cô sẽ soạn thảo tối nay, cô biết mình sẽ phải đặt cho nó một cái tên chính thức, để cả Hội Đồng và mọi đội kỹ thuật liên quan có thể gọi đúng một thứ duy nhất thay vì mô tả dài dòng mỗi lần nhắc đến: Bệnh Mục Rễ.

"Bao nhiêu hàng bị ảnh hưởng rồi?" cô hỏi, giọng cố giữ bình tĩnh, dù trong lòng đã bắt đầu dấy lên một nỗi lo mà cô chưa từng trải qua với cường độ như vậy.

"Mười bảy hàng ở khu vực này," Vệ Diễm Quỳnh đáp, cô kỹ thuật viên trẻ vừa được điều động tạm thời từ đội bảo trì để hỗ trợ Khê Miên kiểm tra hiện trường, tay vẫn cầm thiết bị đo độ pH đất. "Nhưng con nghĩ chỉ mới tính khu vực gần đường ống dẫn từ Trạm Hô Hấp thôi. Chị Diệu Lam báo có dấu hiệu tương tự ở khu nhà kính phía tây nữa."

Khê Miên nhắm mắt lại một giây, cố sắp xếp lại dòng suy nghĩ. Ba năm qua, kể từ khi chính thức một mình gánh vác Kho Hạt, cô đã đối mặt với không ít khó khăn — một mùa hạn ngắn khiến sản lượng giảm nhẹ, một đợt sâu hại khác tương tự những gì cô từng xử lý cùng Cố Diễm Ninh — nhưng chưa bao giờ cô gặp phải điều gì có quy mô và tốc độ lan rộng như thế này.

Cô nghĩ lại hàng lúa vàng úa cô nhìn thấy đêm tang lễ ba năm trước, dấu hiệu nhỏ bé cô định kiểm tra "ngày mai" nhưng rồi bị cuốn vào hàng loạt công việc cấp bách của việc tiếp quản hoàn toàn Kho Hạt một mình, và dần dần, như mọi việc "để sau" khác, nó chìm vào quên lãng giữa vô số nhiệm vụ khác. Cô đã kiểm tra nó, đúng vậy — nhưng khi ấy dấu hiệu quá nhỏ, quá mơ hồ để phân biệt với những dao động tự nhiên bình thường của một hệ sinh thái nông nghiệp khép kín. Giờ đây, đứng trước hàng loạt gốc lúa thối rữa trải dài trên diện rộng, cô không thể không tự hỏi liệu đó có phải là cùng một vấn đề, chỉ là đã âm ỉ phát triển suốt ba năm mà không ai nhận ra.

"Con cần lấy mẫu đất ở tất cả các khu vực bị ảnh hưởng," cô nói, giọng đã lấy lại được sự chắc chắn của một người đứng đầu, dù bên trong vẫn còn hoang mang. "Và con cần gặp cha chị ngay hôm nay. Nếu bệnh này bắt đầu từ khu vực gần đường ống Trạm Hô Hấp, có thể có mối liên hệ."

Vệ Diễm Quỳnh gật đầu, bắt tay ngay vào việc lấy mẫu, trong khi Khê Miên đi bộ nhanh về phía khu vực kỹ thuật trung tâm, nơi cha cô — vẫn là kỹ sư trưởng của Trạm Hô Hấp sau ngần ấy năm, dù mái tóc ông giờ đã bạc hơn nhiều so với những gì Khê Miên nhớ về ông thuở nhỏ — đang giám sát một ca bảo trì định kỳ.

"Cha," cô gọi, giọng đủ khẩn cấp để ông ngừng ngay công việc đang làm.

Vũ Đình Khoát nhìn vẻ mặt con gái, và ngay lập tức nhận ra có điều nghiêm trọng đang xảy ra. "Chuyện gì vậy?"

"Bệnh thối rễ. Lan rộng, ít nhất mười bảy hàng ở ruộng thấp, có thể còn hơn ở khu nhà kính phía tây. Con nghĩ nó có liên quan đến hệ thống của cha."

Gương mặt Vũ Đình Khoát tái đi trong một khoảnh khắc, và Khê Miên nhận ra, dù chỉ trong một giây ngắn ngủi, một điều gì đó giống như sự lo sợ mà ông chưa từng để cô thấy rõ như vậy kể từ sau cái chết của mẹ cô.

"Con nói khu gần đường ống dẫn?" ông hỏi, giọng đã hạ thấp, cẩn trọng hơn.

"Đúng vậy."

Ông không nói gì thêm ngay lập tức, chỉ ra hiệu cho cô đi theo mình đến phòng điều khiển trung tâm của Trạm Hô Hấp, nơi một dãy màn hình hiển thị các chỉ số vận hành của toàn bộ hệ thống lọc khí và tái sinh nước. Ông gõ vào bàn phím, gọi ra một biểu đồ theo dõi hiệu suất của lõi lọc số ba — cùng lõi lọc ông từng nhắc đến trong bữa sáng nhiều năm trước, khi Khê Miên còn là một đứa trẻ chín tuổi vừa bắt đầu học nghề.

"Nhìn đây," ông nói, chỉ vào một đường biểu đồ đang có xu hướng đi xuống chậm rãi nhưng ổn định suốt vài năm qua. "Hiệu suất lọc của lõi số ba đã giảm gần mười hai phần trăm trong ba năm qua. Đó là một mức giảm chậm, đủ chậm để không kích hoạt bất kỳ cảnh báo tự động nào, nhưng đủ dài để tích lũy thành một vấn đề thực sự."

"Điều đó có nghĩa là gì?"

"Có nghĩa là một lượng nhỏ, rất nhỏ, các hợp chất độc hại từ không khí và nước thải chưa được xử lý hoàn toàn đang lọt qua hệ thống, thay vì bị giữ lại hoàn toàn như thiết kế ban đầu. Một lượng nhỏ đến mức không đủ để gây hại trực tiếp cho con người qua nước uống hay không khí thở — các chỉ số an toàn vẫn nằm trong ngưỡng cho phép. Nhưng đất trồng..." Ông dừng lại, như đang cân nhắc cách diễn đạt điều tiếp theo. "Đất trồng tích lũy theo thời gian, khác với cơ thể con người có thể đào thải một phần. Nếu một lượng nhỏ độc tố liên tục ngấm vào đất suốt ba năm, nó có thể đã tích tụ đến mức bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến rễ cây, đặc biệt là những khu vực gần đường ống dẫn nhất."

Khê Miên cảm thấy như có một tảng đá nặng nề vừa đè lên ngực mình. "Vậy tại sao không ai phát hiện ra sớm hơn? Cha là kỹ sư trưởng, cha theo dõi hệ thống này mỗi ngày."

"Vì mức giảm hiệu suất mười hai phần trăm không đủ để vượt ngưỡng cảnh báo an toàn của chính hệ thống," Vũ Đình Khoát nói, giọng ông mang một sự tự trách không giấu giếm. "Nó được thiết kế để cảnh báo khi các chỉ số vượt quá mức nguy hiểm cho con người, không phải cho đất trồng — vì không ai, kể cả những kỹ sư xây dựng Trạm Hô Hấp gần một trăm năm trước, từng lường trước rằng một ngày nào đó, hệ thống có thể xuống cấp đến mức gây hại cho đất theo cách này, trong khi vẫn an toàn cho con người thở và uống. Đây là một lỗ hổng trong chính thiết kế, không phải lỗi của riêng bất kỳ ai."

Cả hai đứng lặng trong phòng điều khiển một lúc lâu, ánh sáng xanh nhạt từ các màn hình phản chiếu lên gương mặt căng thẳng của cả hai người.

"Cha có thể sửa lõi lọc số ba không?" Khê Miên hỏi cuối cùng.

"Có thể, về mặt lý thuyết. Nhưng lõi lọc là một cấu kiện phức tạp, không thể sửa chữa tại chỗ bằng vật tư hiện có trong Vòm Xanh — chúng ta cần một bộ phận thay thế hoàn chỉnh, thứ mà những người sáng lập Vòm Xanh gần một trăm năm trước đã mang theo dự phòng, nhưng số lượng dự phòng ấy đã được sử dụng hết từ những lần sửa chữa trước đó qua nhiều thập kỷ." Ông thở dài, xoa hai tay lên mặt trong một cử chỉ mệt mỏi hiếm khi Khê Miên thấy ở ông. "Nói ngắn gọn, Khê Miên ạ: chúng ta không còn linh kiện để tự sửa. Chúng ta cần tìm nó ở nơi khác."

"Vòm Cát," Khê Miên nói ngay, nhớ lại những chuyến trao đổi hàng hóa định kỳ giữa Vòm Xanh và Vòm sa mạc chuyên chế tác kính và thiết bị năng lượng mặt trời. "Họ chế tạo thiết bị lọc, đúng không? Có thể họ có linh kiện tương thích, hoặc ít nhất có thể chế tạo được."

"Có thể," cha cô đáp, nhưng giọng ông không mang nhiều hy vọng. "Nhưng đó là một hành trình xa, qua Đồng Tro, và chúng ta chưa từng cử một đoàn lớn đi xa đến vậy trong suốt nhiều năm qua. Hội Đồng sẽ phải cân nhắc rất kỹ trước khi quyết định điều gì."

Khê Miên nhìn ra ngoài cửa sổ nhỏ của phòng điều khiển, nơi có thể thấy một góc của ruộng bậc thang xa xa, giờ đây với cô mang một vẻ đẹp mong manh hơn bao giờ hết — không còn là một khung cảnh ổn định, vĩnh cửu như cô từng nghĩ khi còn nhỏ, mà là một hệ thống cân bằng tinh vi có thể sụp đổ chỉ vì một sai sót nhỏ tích lũy qua nhiều năm không ai để ý.

Cô nghĩ đến lời của Cố Diễm Ninh, ba năm trước, về nguy cơ của sự khép kín, về việc một cộng đồng không bao giờ nhìn ra ngoài chính mình sẽ không bao giờ biết được khi nào những gì mình có đã không còn đủ. Cô nghĩ đến Vòm Sương, đến câu chuyện cảnh báo cô nghe từ năm chín tuổi về một hệ thống hỏng dần cho đến khi không còn kịp sửa chữa.

"Con sẽ báo cáo việc này lên Hội Đồng ngay hôm nay," cô nói, giọng đã lấy lại được sự quyết đoán. "Chúng ta không có thời gian để chờ đợi thêm."

Tối hôm đó, khi soạn thảo báo cáo khẩn cấp gửi lên Hội Đồng Vòm, Khê Miên viết vào cuốn sổ tay của mình, lần đầu tiên sau rất lâu, một dòng chữ mang đầy sự bất an mà cô không cố che giấu:

*Có lẽ hàng lúa vàng úa ba năm trước không phải là điều nhỏ nhặt như con từng nghĩ. Con đã học được từ cô Diễm Ninh rằng không nên bỏ qua dấu hiệu nhỏ. Nhưng con đã bỏ qua nó, giữa quá nhiều việc khác cần làm. Giờ đây con phải sửa chữa hậu quả của bài học mà chính con đã không tuân thủ trọn vẹn.*