Chương 7 — Người Giữ Hạt Giống Cuối Cùng

Cơn ho đầu tiên Khê Miên nghe thấy từ Cố Diễm Ninh xảy ra vào một buổi sáng bình thường đến mức cô suýt không để ý — một tiếng ho khan, ngắn, bị nén lại vội vàng, trong lúc bà lão đang kiểm tra độ ẩm của một khay hạt giống mới nhập kho. Nếu là một năm trước, có lẽ Khê Miên đã bỏ qua nó như bất kỳ âm thanh nền nào khác trong Kho Hạt. Nhưng ba năm học cách chú ý đến những dấu hiệu nhỏ nhất — độ cong của một cánh hoa, sắc thái màu của một chiếc lá bắt đầu úa — đã rèn cho cô một thói quen quan sát mà cô không thể tắt đi, kể cả khi đối tượng quan sát không phải là thực vật.

"Cô ổn chứ ạ?" cô hỏi, ngừng tay giữa chừng công việc.

"Chỉ là bụi thôi," Cố Diễm Ninh đáp, phẩy tay như xua đi một điều vụn vặt. "Con làm việc tiếp đi."

Khê Miên không hỏi thêm, nhưng cô ghi nhớ. Và trong những tuần sau đó, cô nhận thấy cơn ho ấy quay lại, không thường xuyên, nhưng đều đặn hơn — một lần khi họ đang khiêng một thùng đất nặng, một lần vào buổi sáng lạnh khi bước từ khu dân cư ấm áp sang không khí mát hơn của Kho Hạt. Cố Diễm Ninh chưa bao giờ than phiền, chưa bao giờ để cơn ho làm gián đoạn công việc quá vài giây, nhưng Khê Miên bắt đầu để ý thấy bà ngồi nghỉ nhiều hơn giữa các nhiệm vụ, để những công việc đòi hỏi sức lực — nâng thùng, leo thang kiểm tra kệ cao — cho Khê Miên làm nhiều hơn trước, dù bà không bao giờ nói thẳng lý do.

Đến một buổi chiều, khi cơn ho trở nên dữ dội hơn hẳn, kéo dài đến mức Cố Diễm Ninh phải ngồi xuống ghế, một tay ôm ngực, Khê Miên không thể giả vờ không thấy được nữa.

"Con đi gọi người ở trạm y tế," cô nói, đã đứng dậy, giọng run lên vì lo lắng.

"Không cần." Cố Diễm Ninh giơ tay ngăn lại, dù hơi thở bà vẫn còn gấp gáp. "Ngồi xuống đây với ta một lát."

Khê Miên miễn cưỡng ngồi xuống chiếc ghế đối diện, nhìn bà lão lấy lại hơi thở dần dần, khuôn mặt vẫn còn hơi tái nhưng ánh mắt đã trở lại sự bình tĩnh quen thuộc.

"Ta đã bảy mươi ba tuổi, Khê Miên ạ," bà nói, giọng nhẹ nhàng như đang nói về thời tiết. "Con người trong Vòm Xanh, nếu may mắn, sống được đến tám mươi, có khi hơn một chút. Đây không phải là điều gì bất ngờ. Cơ thể ta đang làm đúng những gì cơ thể một người bảy mươi ba tuổi nên làm."

"Nhưng cô có thể đi khám mà, có thể có cách điều trị—"

"Ta đã đi khám," Cố Diễm Ninh ngắt lời, giọng vẫn điềm tĩnh. "Người ở trạm y tế nói phổi ta yếu đi, một phần vì tuổi tác, một phần vì hàng chục năm làm việc trong không khí khô của Kho Hạt. Họ có thể cho ta thuốc để dễ thở hơn, và ta đang dùng thuốc đó. Nhưng họ không thể làm ta trẻ lại, Khê Miên ạ, và ta cũng không mong họ làm được điều đó. Điều ta lo lắng không phải là cái chết của chính mình — ta đã sống một cuộc đời đủ dài, đủ có ý nghĩa để không sợ hãi điều đó. Điều ta lo lắng là liệu con đã sẵn sàng chưa, nếu ngày đó đến sớm hơn ta mong đợi."

Khê Miên im lặng, cảm giác một khối gì đó nghẹn lại trong cổ họng. Cô mười bốn tuổi, đã học nghề được năm năm, nhưng chưa bao giờ thực sự hình dung đến một ngày Kho Hạt không có Cố Diễm Ninh ngồi trên chiếc ghế gỗ cũ giữa hai dãy kệ.

"Con chưa sẵn sàng," cô nói thật lòng, giọng nhỏ đi.

"Ta biết," Cố Diễm Ninh đáp, không hề có ý trách móc. "Chưa ai từng sẵn sàng cả, kể cả ta khi ta còn là đệ tử. Nhưng sự sẵn sàng không phải là thứ đến một cách trọn vẹn trong một ngày nào đó — nó tích lũy dần, như những dòng chữ trong cuốn sổ tay của con, cho đến khi con nhận ra mình đã sẵn sàng từ lúc nào không hay." Bà đứng dậy, chậm rãi hơn thường lệ, và ra hiệu cho Khê Miên đi theo mình đến góc sâu nhất của Kho Hạt, nơi ánh sáng nhạt hơn và không khí có mùi giấy cũ đậm đặc hơn bất cứ nơi nào khác trong gian phòng.

"Ta chưa từng kể cho con nghe về Kho Hạt Gốc," bà nói, giọng chuyển sang một âm sắc khác, gần như âm sắc người ta dùng khi kể chuyện cổ tích cho trẻ nhỏ, dù Khê Miên không còn là một đứa trẻ nhỏ nữa.

"Kho Hạt Gốc là gì ạ?"

"Một truyền thuyết. Có thể chỉ là truyền thuyết." Cố Diễm Ninh ngồi xuống một chiếc ghế đẩu thấp, ra hiệu Khê Miên ngồi xuống cạnh mình. "Người dạy ta — ông già kỹ sư nông nghiệp ta từng kể cho con nghe — có lần, trong một đêm ông uống hơi nhiều loại rượu lên men từ ngũ cốc dư mà chúng ta thỉnh thoảng vẫn làm, đã kể cho ta nghe về một nơi ông gọi là Kho Hạt Gốc: một kho lưu trữ hạt giống được xây dựng từ trước Đại Biến, chứa đựng không chỉ vài trăm dòng giống như Kho Hạt của chúng ta, mà có thể là hàng chục nghìn, đủ đa dạng để tái tạo lại gần như toàn bộ hệ sinh thái nông nghiệp của thế giới cũ, nếu một ngày điều đó trở nên khả thi."

"Nó ở đâu ạ?"

"Ông ấy không nói rõ, hoặc có lẽ chính ông ấy cũng không biết chắc, chỉ nghe kể lại qua người khác. Có người nói nó ở Vòm Thượng, Vòm quyền lực nhất mà chúng ta biết đến, nơi đặt Hội Đồng Trung Ương điều phối quan hệ giữa các Vòm. Có người nói nó đã bị phá hủy hoàn toàn trong chính Đại Biến, chỉ còn tồn tại trong lời kể như một huyền thoại an ủi cho những người giữ hạt như chúng ta — một cách để tin rằng đâu đó, dù ta có thất bại, vẫn còn một bản sao an toàn của sự sống được cất giữ."

Khê Miên ngồi im, cố hình dung một kho lưu trữ lớn đến mức chứa hàng chục nghìn dòng giống, lớn hơn gấp trăm lần những dãy kệ trước mặt cô lúc này.

"Cô có tin nó thật không ạ?"

Cố Diễm Ninh im lặng một lúc lâu, ánh mắt bà nhìn xa xăm vào khoảng không giữa hai dãy kệ, như đang cố nhớ lại điều gì đó đã mờ nhạt theo thời gian.

"Ta không biết," bà nói cuối cùng. "Nhưng có một chi tiết trong câu chuyện của ông già ấy mà ta chưa bao giờ quên được, dù ta không chắc mình còn nhớ đúng. Ông ấy nói rằng người xây dựng Kho Hạt Gốc, trước Đại Biến, không phải là một tổ chức nông nghiệp đơn thuần, mà là một tập đoàn lớn hơn nhiều — ông từng nhắc đến một cái tên, chỉ một lần, rồi không bao giờ nhắc lại nữa dù ta có hỏi thêm bao nhiêu lần sau đó. Thiên Hộ. Tập đoàn Thiên Hộ."

Bà dừng lại, như thể chính việc nói ra cái tên ấy cũng khiến bà phải cân nhắc.

"Ta không biết cái tên đó có ý nghĩa gì, hay tại sao ông ấy chỉ nhắc đến nó đúng một lần rồi im bặt như thể đã lỡ lời. Có lẽ đó chỉ là tên một công ty bình thường trong hàng nghìn công ty của thế giới trước Đại Biến, không có gì đặc biệt. Nhưng cách ông ấy nói cái tên đó — như một điều gì đó nặng nề hơn một cái tên bình thường nên có — khiến nó ở lại trong đầu ta suốt hơn năm mươi năm qua, dù ta chưa bao giờ tìm ra được thêm bất cứ điều gì về nó."

"Cô chưa từng hỏi ai khác về cái tên đó sao ạ?"

"Ta có hỏi, vài lần, những năm còn trẻ. Không ai biết, hoặc không ai muốn nói." Cố Diễm Ninh nhìn Khê Miên, ánh mắt bà trở nên nghiêm túc hơn hẳn khoảnh khắc trước. "Ta kể cho con nghe điều này, không phải vì ta nghĩ nó quan trọng — có lẽ nó chỉ là một mảnh ký ức vô nghĩa của một ông già đã say rượu năm mươi năm trước. Nhưng người giữ hạt, Khê Miên ạ, không chỉ giữ hạt giống. Chúng ta giữ cả những mảnh ký ức không trọn vẹn như thế này, vì đôi khi, ta không biết một mảnh ký ức nhỏ bé sẽ trở nên quan trọng đến thế nào cho đến khi có ai đó, ở một thời điểm khác, ghép được nó với những mảnh khác mà ta chưa từng có."

Khê Miên gật đầu, dù cô không hoàn toàn hiểu hết ý nghĩa của những gì vừa nghe. Cô lấy cuốn sổ tay ra — cuốn thứ ba rồi, hai cuốn đầu đã kín trang và được cất cẩn thận trong ngăn kéo riêng của cô — và ghi lại, cẩn thận từng chữ, câu chuyện về Kho Hạt Gốc và cái tên Thiên Hộ, dù cô không biết liệu mình có bao giờ cần đến nó hay không.

Tối hôm đó, khi trở về nhà, Khê Miên kể cho cha nghe về cơn ho của Cố Diễm Ninh, nhưng cô giữ lại câu chuyện về Kho Hạt Gốc và cái tên lạ lẫm kia cho riêng mình — không phải vì cô nghĩ đó là điều cần giấu giếm, mà vì cô cảm thấy, một cách bản năng, rằng đó là một điều gì đó quá mong manh, quá chưa rõ ràng để chia sẻ trước khi cô hiểu được nó là gì. Cô viết vào cuốn sổ tay trước khi ngủ, dòng chữ cuối cùng trong ngày:

*Có những hạt giống ta gieo mà không biết chúng sẽ mọc thành cây gì, hay có mọc được hay không. Hôm nay cô Diễm Ninh gieo một hạt như thế vào đầu con. Con sẽ giữ nó, dù chưa biết vì sao.*